Έγκλημα και τιμωρία 10 χρόνια μετά

Οι φονιάδες των έξι εξαθλιωμένων και δαρμένων αιχμαλώτων από την
Σρεμπρένιτσα ήταν πρόθυμοι να ποζάρουν στον φακό της βιντεοκάμερας με την
οποία κατέγραφαν τις φρικαλεότητές τους εκείνη την ημέρα, τον Ιούλιο του 1995.
Γνώριζαν ότι στα μάτια πολλών Σέρβων συμπατριωτών τους ήταν ήρωες.

Σήμερα, χάρη στις επίμονες προσπάθειες για την αποκάλυψη και την προβολή αυτού
του βίντεο, οι δολοφόνοι έξι Βόσνιων μουσουλμάνων, είτε έχουν συλληφθεί, είτε
επίκειται η σύλληψή τους, ενώ ο ρόλος της Σερβίας στη σφαγή της Σρεμπρένιτσας,
όπου θανατώθηκαν περισσότεροι από 7.500 Βόσνιοι μουσουλμάνοι, έχει αποδειχθεί.

Το βίντεο στο οποίο καταγράφεται η εκτέλεση των έξι αιχμαλώτων – οι τέσσερις
ήταν κάτω των 18 χρόνων και οι δύο κάτω των 30 – από τους Σκόρπιονς
(παραστρατιωτική μονάδα του σερβικού υπουργείου Εσωτερικών), συγκλόνισε όχι
μόνο τη Σερβία και τη Βοσνία, αλλά και ολόκληρο τον κόσμο και είδε το φως της
δημοσιότητας την περασμένη Τετάρτη, όταν προβλήθηκε στο δικαστήριο του ΟΗΕ για
τα εγκλήματα πολέμου που διεπράχθησαν στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Όπως
αποκαλύπτει η βρετανική «Ομπζέρβερ», της προβολής αυτού του βίντεο που
παρέμεινε κρυφό επί 9 χρόνια είχε προηγηθεί ένας φρενήρης αγώνας εναντίον του
χρόνου, μεταξύ των φονιάδων – οι οποίοι ήθελαν να το βρουν και να το
καταστρέψουν – και της Νατάσα Κάντιτς, κορυφαίας αγωνίστριας στο θέμα των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Σερβία.

Έως την προβολή του, Σέρβοι αξιωματούχοι επέμεναν ότι η Σερβία δεν είχε άμεση
ανάμειξη στις σφαγές. Τώρα, η βιντεοκασέτα αποδεικνύει πως οι ισχυρισμοί ήταν
ψευδείς και θα αποτελέσει πολύτιμο όπλο, όχι μόνον σε δίκες όπως εκείνη του
Μιλόσεβιτς, αλλά και στην προσφυγή της Βοσνίας στο Διεθνές Δικαστήριο του ΟΗΕ,
όπου κατηγορεί την Σερβία για γενοκτονία.

Άρχισαν οι πρώτες συλλήψεις

Ράτκο Μλάντιτς. Διοικητής των βοσνιακών σερβικών στρατευμάτων. Πληροφορίες λένε ότι επίκειται η σύλληψή του

OI ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ που περιέχονται στη βιντεοκασέτα πραγματοποιήθηκαν την
περίοδο μεταξύ 15 και 19 Ιουλίου 1995 και ο άνθρωπος που ήταν επιφορτισμένος
με την καταγραφή της δράσης των παραστρατιωτικών Σκόρπιονς ήταν ο Μπούγκαρ,
στενός φίλος τού – 28χρονου τότε – Σλόμπονταν Μέντιτς, διοικητή των Σκόρπιονς.
Την ημέρα της δολοφονίας των έξι, ο Μπούγκαρ έδωσε τη βιντεοκάμερα σε τρίτο.
Εκείνος έκανε 20 αντίτυπα της κασέτας και τα μοίρασε. Όταν ο Μέντιτς το έμαθε,
έγινε έξαλλος, γνωρίζοντας ότι εάν η κασέτα έπεφτε σε «λάθος» χέρια, θα
μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη εναντίον τους. Γι’ αυτό και έδωσε
εντολή σε όλους όσοι είχαν αντίτυπο, να το επιστρέψουν. Είκοσι κασέτες
επεστράφησαν και καταστράφηκαν. Αλλά ένας άνδρας, ο οποίος είχε τσακωθεί με
τους συντρόφους του και είχε αποχωρήσει, είχε κάνει ένα αντίτυπο για τον εαυτό
του. Αυτός ο άνθρωπος, του οποίου η ταυτότητα προστατεύεται, προκειμένου να
καταθέσει στη Χάγη, έκρυψε την κασέτα έξω από τη Σερβία. Επί χρόνια, τίποτε
δεν συνέβη.

H αποκάλυψη

Έως το 2003. Τότε, κατά τη διάρκεια δίκης στην οποία κατηγορούνταν δύο μέλη
των Σκόρπιονς για σφαγές αλβανοφώνων στον πόλεμο του Κοσόβου, τον Μάρτιο του
1999, ένας εκ των δύο μίλησε για την κασέτα. Αμέσως, η Κάντιτς, επικεφαλής του
Κέντρου Ανθρωπιστικής Νομοθεσίας του Βελιγραδίου, άρχισε να αναζητά το
«πειστήριο». Το ίδιο όμως άρχισαν να κάνουν και τα παλαιά μέλη των Σκόρπιονς.
Ύστερα από έναν φρενήρη αγώνα το θρίλερ είχε αίσιο τέλος: η Κάντιτς βρήκε
πρώτη τον κάτοχο και πήρε στα χέρια της την κασέτα. H Κάντιτς έδωσε την κασέτα
στην Εισαγγελία του Δικαστηρίου της Χάγης, η οποία και την πρόβαλε την
περασμένη Τετάρτη. Εντός 24 ωρών, τέσσερις άνδρες είχαν συλληφθεί στη Σερβία,
μεταξύ των οποίων ο Σλόμπονταν Μέντιτς. Τρεις ακόμα καταζητούνται, ενώ
ερευνώνται άλλα 136 ονόματα. Σύμφωνα με τις σερβικές αρχές, επίκειται και η
σύλληψη του Ράτκο Μλάντιτς, ο οποίος ήταν ο διοικητής των βοσνιακών σερβικών
στρατευμάτων. H δικαιοσύνη άργησε, αλλά φαίνεται πως ήρθε.