Δρόμοι

Και να σκεφτεί…

… κανείς πως κάποτε το χαβιάρι το πετούσαν στους φτωχούς. Τη σάρκα αυτού του
γίγαντα των βυθών, που βρίσκουμε απολιθώματά του ηλικίας 200 εκατομμυρίων
ετών, την είχαν σε μεγάλη εκτίμηση οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι – τόσο
πολύ, που προοριζόταν μονάχα για τις ανώτερες τάξεις. Τον δέκατο τέταρτο
αιώνα, ο Εδουάρδος B’ της Αγγλίας αξίωσε όλους τους οξύρρυγχους που αλιεύονταν
στα αγγλικά νερά. Τα αυγά του οξύρρυγχου, όμως, τότε τα έκαναν ζωοτροφή για τα
γουρούνια, τις γάτες ή τους φτωχούς. Ή απλώς τα πετούσαν στα σκουπίδια.

Στην Ευρώπη…

… τόσο πολύ είχε αλιευτεί ο οξύρρυγχος τον δέκατο έβδομο αιώνα, που υπήρχε
μονάχα σαν γευστική ανάμνηση. Ύστερα άρχισε σιγά σιγά να αναπτύσσεται το
εμπόριο αυγοτάραχου από τον οξύρρυχγο της Κασπίας. H ρωσική αριστοκρατία δεν
μπορούσε να μείνει ασυγκίνητη από το εξαιρετικό χαβιάρι. Πάντως ποτέ δεν
ξετρελαίνονταν όλοι με αυτό. Λένε πως ο νεαρός Λουδοβίκος IE’, μόλις έβαλε στο
στόμα του λίγο χαβιάρι που του είχε στείλει ο Μεγάλος Πέτρος, «το έφτυσε πάνω
στο χαλί των Βερσαλλιών, καθυβρίζοντας τον Ρώσο πρεσβευτή», διηγείται ο
Ρίτσαρντ Άνταμς Κάρεϊ σε ένα βιβλίο που έγραψε για το χαβιάρι («Το ψάρι
φιλόσοφος»). Μονάχα όταν οι Ρώσοι αριστοκράτες άρχισαν να πηγαινοέρχονται στις
δυτικές πρωτεύουσες, το μελανόμορφο έδεσμα κατέκτησε τη Δύση. Στον πρόλογο του
βιβλίου του ο Κάρεϊ – που κάποτε ούτε κι αυτός τρελαινόταν για το χαβιάρι –
περιγράφει μια λυρική ερωτική ιστορία από τα χρόνια που ήταν φοιτητής στο
Χάρβαρντ. H παθιασμένη ανάμνησή του από τον έρωτά του για μια συμφοιτήτριά του
κορυφώνεται με την προσφορά της, όταν αυτή βουτάει το δάχτυλο μέσα σε «κάτι
που έμοιαζε με μαρμελάδα, αλλά μύριζε σαν ψάρι» – μια εμπειρία που ο Κάρεϊ δεν
τόλμησε να δοκιμάσει (το χαβιάρι δεν ήταν το μοναδικό που δεν τόλμησε να
δοκιμάσει εκείνη τη νύχτα ο συγγραφέας).

Οι οξύρρυγχοι…

… είτε κινδυνεύουν να εκλείψουν είτε έχουν ήδη εκλείψει. Ορυχεία και
πετρελαιοπηγές έχουν μολύνει τους βιοτόπους τους σε όλον τον κόσμο, γράφει η
εφημερίδα «Λος Άντζελες Τάιμς». Οι λίγοι οξύρρυγχοι που έχουν απομείνει από τα
είδη μπελούγκα (από όπου παράγεται «το πιο λεπτό χαβιάρι»), σεβρούγκα και
οσέτρα στην Κασπία, βρίσκονται μέσα σε ιχθυοτροφεία του Αζερμπαϊτζάν και του
Ιράν. Ακόμη και αυτά τα ιχθυοτροφεία, με λιγοστές πιστώσεις από τις
κυβερνήσεις, κινδυνεύουν να εκλείψουν. Την ίδια ώρα που η τιμή του μαύρου
χαβιαριού της Κασπίας ανεβαίνει στα ύψη, λαθραλιείς και λαθρέμποροι κυνηγούν
και το τελευταίο ψάρι.

Είτε πλούσιοι…

… είμαστε είτε φτωχοί, δυσκολευόμαστε σήμερα να γεμίσουμε με χαβιάρι το
τραπέζι μας. Δεν είναι ζωή αυτή. Χειρότερα και από τα γουρούνια και τις γάτες
του Μεσαίωνα.