Διαστάσεις Γιατί η μουσική δεν είπε «όχι»;

Στην αίθουσα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας την περασμένη Τετάρτη δεν
έπεφτε ούτε καρφίτσα. Δύο ώρες κράτησε η συνέντευξη και δεν ακούστηκε ούτε ένα
κινητό. Είναι λογικό: μιλούσε ένας γίγαντας.

Τζωρτζ Στάινερ: «H ποίηση είναι η μουσική της σκέψης»

ΑΝΑΓΝΩΣΗ. «Για κάποιον που αγαπά την ποίηση, υπάρχουν δύο προϋποθέσεις,
τις οποίες αγνοεί η φτωχή αντι-κουλτούρα μας. Πρώτον, μαθαίνει απ’ έξω τα
σπουδαία κείμενα, για να μην μπορεί να του τα πάρει κανείς, ούτε η λογοκρισία
ούτε η αστυνομία. Δεύτερον, διαβάζει δυνατά. Πολλά κείμενα είναι φτιαγμένα
περισσότερο για το αυτί παρά για το μάτι. H ποίηση είναι η μουσική της
σκέψης».

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ. «H αγαπημένη μου βιβλιοθήκη είναι εκείνη του μοναστηριού
Σαιν-Γκαλ, στην Ελβετία. Σας θυμίζω ότι οι Βάνδαλοι, κατεβαίνοντας από τα
βόρεια, πέρασαν εννέα χιλιόμετρα έξω από το Σαιν-Γκαλ. Αν είχαν κάψει το
μοναστήρι, ο Οράτιος, το μεγαλύτερο μέρος των έργων του Κικέρωνα, του
Θουκυδίδη, του Κάτουλλου, θα είχε εξαφανιστεί, γιατί εκεί υπήρχαν τα μοναδικά
χειρόγραφα. Στο Σαράγιεβο κάηκαν 1.600 βιβλία και δεν υπάρχουν αντίγραφα. H
εποχή μας ξέρει να είναι βάρβαρη. Όταν είσαι στη βιβλιοθήκη του Σαιν-Γκαλ,
έχεις μπροστά σου τη γέννηση του δυτικού πολιτισμού. Κάθε τόσο επιστρέφω εκεί,
για να πω ευχαριστώ».

ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΟΥ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΚΑΚΟΥ. «Εξακολουθώ να μην μπορώ να καταλάβω πώς
ο χειρότερος άνθρωπος στον κόσμο μπορεί να δημιουργήσει ένα έργο αγάπης. Μου
έχει γίνει μια αρρωστημένη, έμμονη ιδέα. Ο αξιωματικός των SS που το πρωί
βασάνιζε μέχρι θανάτου τους έγκλειστους του στρατοπέδου και το βράδυ άκουγε με
τα παιδιά του lieder του Σούμπερτ, διαβάζοντάς τους ποιήματα του Ρίλκε και του
Σίλερ. Δεν το καταλαβαίνω και κανείς δεν έχει μπορέσει να μου το εξηγήσει,
ούτε οι λακανιστές ούτε οι αποδομιστές ούτε κανένας. Δεν πιστεύω στον διχασμό
του εγκεφάλου, αυτά είναι βλακείες. Αν πραγματικά δίπλα στους θαλάμους αερίων
έπαιζαν κομμάτια του Μπαχ, επιτρέψτε μου αυτή τη βλακώδη παρατήρηση: γιατί η
μουσική δεν είπε “όχι”; Αυτή η σκέψη με καταδιώκει. Είμαι 77 ετών και θα
πεθάνω σύντομα χωρίς να το έχω καταλάβει. H μουσική δεν είπε “όχι” ούτε η
ζωγραφική ούτε η ποίηση. Είναι το ερώτημα των ερωτημάτων».

H ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. «Τα γερμανικά, για μένα, δεν είναι η γλώσσα των
δημίων, αλλά η γλώσσα της μαμάς και του μπαμπά. H μητέρα μου μιλούσε άνετα
τέσσερις ή πέντε γλώσσες. Άρχιζε μια φράση σε μία γλώσσα και την τελείωνε σε
μία άλλη. Έτσι έμαθα. Κάποια στιγμή πίστεψα ότι η γερμανική γλώσσα χάθηκε για
πάντα. Το ίδιο πίστεψε κι ο Αντόρνο. Ήταν λάθος. H γλώσσα αυτή έβγαλε έναν
Σελάν».

TA ΒΙΒΛΙΑ. «Όταν καταστρέφεις ένα βιβλίο ή επαινείς ένα κακό βιβλίο,
που είναι το ίδιο, περιορίζεις τις δυνατότητες της ανθρώπινης ελευθερίας».

(Από τη συνέντευξη που έδωσε ο Τζωρτζ Στάινερ στον βιβλιοκριτικό της
«Μοντ» Πιερ Ασουλίν, στο πλαίσιο της σειράς «H προσωπική μου βιβλιοθήκη»)

LINK:

http://diastaseis.blogspot.com