H… μάχη της σακούλας

Τα ελληνικά σούπερ μάρκετ ζήτησαν την περασμένη εβδομάδα να πληρώνουν οι
καταναλωτές τις πλαστικές σακούλες για να… πέσουν οι τιμές των προϊόντων.
Στη Γαλλία, τις πληρώνουν από καιρό, όχι όμως για να αυξήσουν τα κέρδη των
σούπερ μάρκετ, αλλά για να αποθαρρύνουν τη χρήση τους και να προστατεύσουν
έτσι το περιβάλλον.

Πλαστικές σακούλες επιπλέουν στις θάλασσες της Ινδίας προκαλώντας σοβαρά οικολογικά προβλήματα

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις 26 και 27 Απριλίου από το ινστιτούτο CSA σε
δείγμα 1.000 προσώπων έδειξε πως το 83% των Γάλλων εγκρίνουν την απόφαση
πολλών αλυσίδων σούπερ μάρκετ να σταματήσουν τη δωρεάν διανομή πλαστικών
σακουλών για τα ψώνια. Σύμφωνα πάντα με την έρευνα, το 79% των πελατών έχει
ήδη βρει κάποια εναλλακτική λύση και οι υπόλοιποι 21% είναι έτοιμοι να τους
ακολουθήσουν.

Από τη WWF. Έπειτα από μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης την οποία άρχισε
τον Αύγουστο του 2003 το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF), οι ενώσεις
καταναλωτών τάχθηκαν υπέρ της κατάργησης των σακουλών αυτών. Οι βλάβες που
προκαλούν είναι πολλές: στη φύση απειλούν τη θαλάσσια πανίδα και χρειάζονται
ως και τέσσερις αιώνες πριν αρχίσουν να αποσυντίθενται.

«Ξαναχρησιμοποιούνται». Ωστόσο οι ίδιες αυτές πλαστικές σακούλες
ξαναχρησιμοποιούνται στα νοικοκυριά για τα οικιακά απορρίμματα – 60% έως 80%
των Γάλλων βάζουν σ’ αυτές τα σκουπίδια που πετούν στη συνέχεια στους κάδους
απορριμμάτων. Αν καταργηθούν στα σούπερ μάρκετ, οι καταναλωτές θα υποχρεωθούν
να αγοράζουν σακούλες σκουπιδιών, οπότε επανερχόμαστε στο αρχικό πρόβλημα,
αφού κι αυτές οι σακούλες είναι πλαστικές. Πάντως αφότου άρχισε η εκστρατεία
για την κατάργησή τους στα σούπερ μάρκετ, οι πωλήσεις των σακουλών
απορριμμάτων δεν αυξήθηκαν καθόλου.

Οι πιο αισιόδοξοι πιστεύουν πως η εξαφάνιση των πλαστικών σακουλών από τα
ταμεία των σούπερ μάρκετ θα έχει παιδευτική αξία. «Αν πληρώνουν για τις
σακούλες σκουπιδιών, οι καταναλωτές θα τις χρησιμοποιούν λιγότερο», λέει ο
Μπερνάρ Εροντέν, διευθυντής της επιχείρησης Eco-Emballages, η οποία έχει
αναλάβει την επιλεκτική αποκομιδή των απορριμμάτων. Εδώ και καιρό πολλές
επιχειρήσεις υποχρεώνουν όποιους πελάτες τους θέλουν πλαστική σακούλα για τα
ψώνια τους να την πληρώνουν (3 λεπτά στο σούπερ μάρκετ Ed).

Ορισμένοι περισσότερο απαισιόδοξοι φοβούνται ότι μερικοί καταναλωτές θα
αρχίσουν να πετάνε τα σκουπίδια τους χύμα. «Οι γείτονές μου ρίχνουν τα
αποφάγια τους κατ’ ευθείαν στο δοχείο απορριμμάτων και οι κατσαρίδες κάνουν
πάρτι», λέει μία κάτοικος του 13ου διαμερίσματος του Παρισιού. Οι καβγάδες
μεταξύ γειτόνων για το θέμα αυτό έχουν αυξηθεί.

Μάστιγα σε Αφρική και Ασία

Σε πολλές χώρες της Αφρικής και της Ασίας, οι πλαστικές σακούλες αποτελούν
μάστιγα αφού αγροί ολόκληροι είναι καλυμμένοι με μυριάδες μικρές χρωματιστές
κηλίδες από πλαστικό, προκαλούν νοσηρές ασθένειες στα ζώα που τις καταπίνουν
ενώ ρυπαίνουν τα εδάφη. Σύμφωνα με την υφυπουργό Περιβάλλοντος της Κένυας
Ουανγκάρι Μαατάι, νομπελίστρια Ειρήνης 2004, αποτελούν επίσης φορέα της
ελονοσίας: οι εγκαταλειμμένες σακούλες που γεμίζουν νερό αποτελούν εστίες
αναπαραγωγής των κουνουπιών.

Πάντως οι αρχές έχουν αρχίσει να καταπολεμούν το πρόβλημα. Το 2000 η Βομβάη
απαγόρευσε τις πλαστικές σακούλες, στα τέλη του 2001 ακολούθησε το κρατίδιο
της Δυτικής Βεγγάλης. Τελικά ακολούθησε και το Μπανγκλαντές. H Ερυθραία είναι
η τελευταία που απαγόρευσε, τον Ιανουάριο, τις πλαστικές συσκευασίες.

Ενεργοβόρο το χαρτί, ακριβά τα βιοδιασπώμενα υλικά

H λύση στο πρόβλημα με το τι θ’ αντικατασταθούν οι σακούλες είναι πιθανόν οι
οικολογικές σακούλες απορριμμάτων – αλλά το υλικό από το οποίο θα
κατασκευάζονται δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί. Το χαρτί δεν είναι πανάκεια, αφού η
παραγωγή του καταναλώνει περισσότερη ενέργεια απ’ όση η παραγωγή πλαστικού,
ενώ η καύση του αυξάνει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Για τον Σερζ Ορρί, πρόεδρο της οργάνωσης προστασίας του περιβάλλοντος Φίλοι
του Ανέμου, «το ιδεώδες θα ήταν να καταφύγουμε σε βιοδιασπώμενα προϊόντα με
βάση το άμυλο του καλαμποκιού, επειδή απανθρακώνονται και συμπιέζονται σε
κομπόστα εξίσου καλά». Αυτή τη στιγμή προσφέρονται από μερικά καταστήματα στη
Γαλλία (Naturalia, Bio-Coop) στην τιμή των 50 λεπτών για τη σακούλα των 15
λίτρων. Μένει να δούμε αν οι καταναλωτές θα δεχθούν να πληρώνουν αυτή την τιμή
για να αποθηκεύουν τα σκουπίδια τους. Σήμερα μια πλαστική σακούλα σκουπιδιών
των 30 λίτρων κοστίζει από 9 ώς 15 λεπτά εκάστη.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ