Αστέρι-«καθρέφτης» αποκάλυψε πλανήτη

Αστρονόμοι ανακάλυψαν πλανήτη ο οποίος απέχει 15.000 έτη φωτός από τη Γη –
έναν από τους πιο μακρινούς που υπάρχουν στο σύμπαν. Το παράξενο είναι ότι σε
αυτή την ανακάλυψη βοήθησαν δυο ερασιτέχνες αστρονόμοι με δύο κοινά
τηλεσκόπια.

Ο πλανήτης είναι τρεις φορές μεγαλύτερος από τον Δία και ανακαλύφθηκε με τη
χρήση ενός κοσμικού μεγεθυντικού μικροφακού, που ανιχνεύει το σύμπαν με βάση
τη Θεωρία της Σχετικότητας.

Ο βαρυτικός μικροφακός (gravitational microlensing) χρησιμοποιείται για τον
εντοπισμό πλανητών εκτός του ηλιακού συστήματος. Στο μέλλον ίσως αποκαλύψει
για πρώτη φορά πολύ μικρότερους πλανήτες, ακόμα και στο μέγεθος της Γης.

Αυτός άλλωστε είναι ο στόχος της αναζήτησης των αστρονόμων στο απώτερο σύμπαν:
να βρουν «αδελφούς πλανήτες» της Γης.

«Κυνηγοί» πλανητών

Όμως, στην περίπτωση του νέου αστεριού, οι Αυστραλοί επιστήμονες αστρονόμοι
που μετέχουν σε διεθνές πρόγραμμα παρατήρησης είχαν μιαν απροσδόκητη βοήθεια
από δύο ερασιτέχνες «συναδέλφους» τους από τη Νέα Ζηλανδία, οι οποίοι είχαν
υποψιαστεί την ύπαρξη του πλανήτη παρατηρώντας το σύμπαν με δύο κοινά
τηλεσκόπια – κάτι που δείχνει ότι ο καθένας μπορεί να γίνει «κυνηγός»
πλανητών.

Πρόκειται για τον Γκραντ Κρίστι από το Όκλαντ που χρησιμοποίησε ένα τηλεσκόπιο
με φακό 35 εκατοστών και την Τζένι Μακόρμικ από την Πακουράνκγα με τηλεσκόπιο
που είχε φακό 25 εκατοστών.

100 εξωηλιακοί πλανήτες

Ο νέος πλανήτης, που ονομάστηκε ΟΒ-05-071, βρίσκεται στο μέσον της απόστασης
της Γης από το κέντρο του γαλαξία μας. Μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί περίπου
100 εξωηλιακοί πλανήτες. Οι περισσότεροι όμως είναι μεγαλύτεροι από τον Δία
και βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη από 170 έτη φωτός από τη Γη.

Οι εξωηλιακοί πλανήτες που ανακαλύφθηκαν ώς τώρα είχαν γίνει αντιληπτοί από
τον ασθενή κλυδωνισμό που προκαλεί το βαρυτικό τους πεδίο στις κινήσεις του
μητρικού τους άστρου.

Ζήτημα… σωστής στιγμής

THN TEXNIKH του βαρυτικού μικροφακού που βοήθησε στην ανακάλυψη του
νέου πλανήτη περιέγραψε ο επικεφαλής της διεθνούς ερευνητικής ομάδας, ο Ίαν
Μποντ του Ινστιτούτου Αστρονομίας του Εδιμβούργου: «Όταν ένα μακρινό άστρο
βρεθεί ακριβώς ανάμεσα στη Γη και σε ένα άλλο, ακόμα πιο μακρινό, το βαρυτικό
του πεδίο κάμπτει το φως που εκπέμπει το άστρο υποβάθρου, το συγκεντρώνει και
το εστιάζει στη Γη. Έτσι, το άστρο υποβάθρου φαίνεται για λίγο λαμπρότερο από
ό,τι συνήθως. Αν το ενδιάμεσο άστρο διαθέτει πλανήτες, οι πλανήτες αυτοί
προκαλούν μικρές διακυμάνσεις στο φως που φτάνει έως τη Γη, αποκαλύπτοντας την
παρουσία τους».

Ωστόσο, η κύρια δυσκολία είναι «να αναγνωριστεί το σωστό άστρο τη σωστή
στιγμή, επειδή το φαινόμενο δεν διαρκεί πολύ», εξηγεί ο Μποχτάν Πακζίνσκι του
Πανεπιστημίου του Πρίνστον, ο οποίος πρότεινε πρώτος τη μέθοδο στις αρχές της
δεκατίας του 1990.