Aντεπίθεση με υγιεινά μεταλλαγμένα

Σεντ Λούι, στο Μισούρι των ΗΠΑ. Εδώ έχει την έδρα της η Monsanto, αυτός ο
κολοσσός της αμερικανικής βιοτεχνολογίας, ο υπ’ αριθμόν ένα εχθρός των
οικολόγων. Ο κόσμος της δείχνει ασκητικός σαν ένα νοσοκομείο. Όμως, εδώ δεν
υπάρχουν ασθενείς. Υπάρχουν μόνο χιλιάδες μεταλλαγμένα φυτά.

Παρά τις προσπάθειες της βιοτεχνολογίας να πείσει, οι οικολόγοι αντιδρούν μικλώντας για τροφές – τέρατα

Μερικά φυτά δείχνουν αναιμικά, σαν να μην έχουν πολλές ελπίδες. Μάλλον θα
καταλήξουν σε κάποιον κλίβανο. Άλλα δείχνουν ζωηρά, μολονότι έχουν καιρό να
ποτιστούν. Ο βιολόγος που τα φροντίζει φοράει μια ποδιά και αρχίζει τη
γενετική ανάλυση. Ίσως το γονίδιο κατά της ξηρασίας μπήκε στη σωστή θέση του
DNA αυτήν τη φορά. Πάντως, λίγα από τα πειραματικά φυτά που βρίσκονται σε αυτά
τα εργαστήρια θα δουν κάποτε το φως του ήλιου.

Δεν είναι καθόλου εύκολο να πλησιάσει κανείς σε αυτά τα εργαστήρια, στο Σεντ
Λούι. H διοίκηση της εταιρείας βλέπει παντού αδιάκριτους δημοσιογράφους και
επιθετικούς οικολόγους. Μόλις πριν από έναν μήνα, οι οικολόγοι σήμαναν τον
κώδωνα του κινδύνου, γράφει το περιοδικό «Εσπρέσο», όταν η Monsanto έδωσε 1,4
δισ. δολάρια για να εξαγοράσει την καλιφορνέζικη Seminis, που είχε δεσπόζουσα
θέση στην παγκόσμια αγορά φυσικών πόρων. Έτσι απέκτησε μια ποικιλία 3.500
σπόρων φρούτων και λαχανικών (μεταξύ των οποίων, το 75% των σπόρων ντομάτας
που υπάρχουν στο εμπόριο). Άραγε ποιο θα είναι το επόμενο βήμα για τη
Monsanto; θα επιχειρήσει να βάλει στο χέρι ολόκληρη την αγορά φρούτων και
λαχανικών; Ο Τζέρι Στάινερ, αντιπρόεδρος της εταιρείας, δεν το διαψεύδει, αλλά
λέει ότι «κάτι τέτοιο δεν βρίσκεται μεταξύ των μεσοπρόθεσμων στόχων» της
εταιρείας του.

«Επανάσταση». Σήμερα οι βιολόγοι του Σεντ Λούι ζουν σε μια έξαρση παρόμοια
με εκείνη που είχαν νιώσει οι πυρηνικοί φυσικοί της δεκαετίας του 1980.
Αισθάνονται ότι παίρνουν μέρος σε μια κοινωνικο-οικονομική επανάσταση που οι
επιπτώσεις της δεν έχουν κατανοηθεί ακόμη από τους καταναλωτές των πλούσιων
χωρών – ιδιαίτερα της Ευρώπης.

Αν ρωτήσει κανείς τους ιθύνοντες της Monsanto τι όφελος θα έχουν οι Ευρωπαίοι
καταναλωτές αν αποδεχτούν τα βιοτεχνολογικά προϊόντα, θα πάρει μια ηθική
απάντηση. «Σήμερα η Γη έχει έξι δισεκατομμύρια κατοίκους», λέει ο Στάινερ. «Σε
30 χρόνια θα γίνουν εννέα. Για να ικανοποιηθούν οι αυξημένες ανάγκες, θα
χρειαστούν μεγαλύτερες καλλιεργήσιμες εκτάσεις και περισσότερο νερό, δύο
φυσικοί πόροι που ήδη από σήμερα σπανίζουν, καθώς και ζιζανιοκτόνα που ξέρουμε
πως είναι επικίνδυνα». Ο Στάινερ υποστηρίζει ότι η βιοτεχνολογία αυξάνει την
παραγωγικότητα και περιορίζει το κόστος και τη χρήση χημικών ουσιών.

«Ίσως αλλάξουν ιδέες». Οι αναλυτές του τομέα της βιοτεχνολογίας
υποστηρίζουν ότι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές ίσως να αλλάξουν ιδέες για τη
βιοτεχνολογία μέσα σε πέντε χρόνια, όταν θα βγει στην αγορά η δεύτερη γενιά
των γενετικώς τροποποιημένων προϊόντων, τα οποία θα περιέχουν ουσίες που είναι
ωφέλιμες στην υγεία. Σύμφωνα με τον Τζον Παρσέλ, διευθυντή ερευνών της
Monsanto, μερικές ποικιλίες σόγιας που βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο
περιορίζουν παραπάνω από 50% το λινολανικό οξύ που είναι βλαβερό για την
καρδιά. Σε άλλες ποικιλίες σόγιας εμφυτεύεται ένα γονίδιο άλγης το οποίο έχει
την ιδιότητα να αυξάνει την ποσότητα της ωμέγα-3, ουσίας που απαντάται στον
σολομό και που περιορίζει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής. Θα καταφέρει άραγε
η Monsanto με προϊόντα αυτού του είδους να πείσει τους Ευρωπαίους καταναλωτές
να αποδεχτούν τα τρόφιμα της βιοτεχνολογίας; Οι οικολόγοι αμφιβάλλουν και
φοβούνται ένα βιοτεχνολογικό Τσερνόμπιλ. Όμως, οι άνθρωποι της εταιρείας του
Σεντ Λούι διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει τέτοιος κίνδυνος. Φτάνουν άραγε οι
διαβεβαιώσεις τους για να κοιμούνται ήσυχοι οι καταναλωτές;

Αντιστέκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με
δυσπιστία το ζήτημα των βιοτεχνολογικών τροφίμων. Στις Βρυξέλλες, η
πλειονότητα των εμπειρογνωμόνων των κρατών-μελών απέρριψε προχθές δύο αιτήματα
εισαγωγής γενετικώς τροποποιημένου καλαμποκιού. Το πρώτο αφορούσε καλαμπόκι
που είναι δημιούργημα των εταιρειών Pioneer Hi-Bred International και Mycogen
Seeds (θυγατρικές των αμερικανικών εταιρειών DuPont και Dow). Το δεύτερο
αίτημα αφορούσε γενετικώς τροποποιημένο καλαμπόκι του κολοσσού της
αμερικανικής βιοτεχνολογίας Monsanto. Μεταξύ των χωρών που καταψήφισαν τα δύο
αιτήματα ήταν και η Ελλάδα.