Tο χαμομήλι που έγινε… χρυσάφι

Έκαναν την αρχή με λεβάντα. Σαράντα στρέμματα γης μετατράπηκαν από τη μια
χρονιά στην άλλη σε λιβάδια με μοβ ευωδιαστά λουλούδια, εκεί που
καλλιεργούνταν – όπως σε ολόκληρη τη Θεσσαλία – βαμβάκι, καπνός, σιτάρια,
τεύτλα, βιομηχανική ντομάτα.

Ο γεωπόνος Παν. Περίσσιος από τον Δομοκό (αριστερά) και ο παραγωγός Ανδρέας Πρασσάς (δεξιά), μαζί με τον φροντιστή – καλλιεργητή Γιάννη Γάκη, στα χωράφια τους. «Κανείς δεν μας συμπαραστάθηκε όταν ξεκινούσαμε»

Φέτος προχώρησαν ακόμη περισσότερο και έσπειραν, επιπλέον, σε εξήντα
στρέμματα… χαμομήλι. Οι συγχωριανοί τους στο Γραμματικό Καρδίτσας, ένα χωριό
στα όρια Καρδίτσας – Φθιώτιδας, έχουν σταματήσει πλέον να «τους δουλεύουν» στα
καφενεία του χωριού.

Πώς ξεκίνησαν. «Είχαμε ο καθένας δοκιμάσει κάθε παραγωγή που “σήκωνε” ο
τόπος. Από το κακό στο χειρότερο. Τη μια οι τιμές ήταν χαμηλές, την άλλη ο
καιρός έφερνε ζημιές, την επομένη μέναμε με φέσια από τον έμπορο», λέει ο κ.
Γιάννης Ντάλιος, ένας από τους τέσσερις της ομάδας των καλλιεργητών λεβάντας
και χαμομηλιού στο Γραμματικό. Και οι τέσσερις αναζητούσαν κάτι διαφορετικό,
μια καλλιέργεια έξω από τις συνηθισμένες, που θα έδινε προϊόντα ανταγωνιστικά,
μη εξαρτημένα από επιδοτήσεις. Ο Γιάννης Ντάλιος δούλευε ως εργάτης στη γη, ο
Ανδρέας Πρασσάς είναι μηχανικός, αλλά “πάντα ανακατευόταν παράλληλα με τη γη”.
Τον Γιάννη Γάκη, “κάθε φορά που έφευγε από το φροντιστήριο ξένων γλωσσών που
διατηρεί στο Νέο Μοναστήρι Δομοκού τον έπιανε στενοχώρια να βλέπει τη γη να
μένει χωρίς καλλιέργεια ή οι καλλιέργειες να μην εξασφαλίζουν εισόδημα ανάλογο
των κόπων». Ο αδελφός του, Βαγγέλης, που είναι ήδη εξήντα χρόνων, εκτός από τη
δυναμική του παρουσία στα αγροτικά μπλόκα, σκεφτόταν πάντα «να κάνει κάτι έξω
από τις συμβατικές καλλιέργειες».

Περίσσια υπομονή. «Αρχίσαμε δειλά δειλά με τη λεβάντα», λέει ο Γιάννης
Γάκης. «Βρήκαμε πόρτες κλειστές και κανείς δεν μας έπαιρνε στα σοβαρά.
Προχωρήσαμε με σαράντα στρέμματα λεβάντα και φέτος αρχίσαμε με το βιολογικό
χαμομήλι».

Το… ταπεινό φυτό, που στα ακαλλιέργητα χωράφια φυτρώνει από μόνο του, είναι
περιζήτητο στη βιομηχανία των καλλυντικών, αφού αποτελεί βάση για σαμπουάν,
σαπούνια, κρέμες και δεκάδες ακόμη προϊόντα.

Ο Ανδρέας Πρασσάς ήταν αυτός που ανέλαβε, με περίσσεια υπομονής, την
αναζήτηση: για τους σπόρους, τα μηχανήματα συλλογής και απόσταξης, τις
βιομηχανίες που θα πάρουν το προϊόν. «Ρωτώντας πήγαμε στην… πόλη», λέει ο
Ανδρέας Πρασσάς, σημειώνοντας με πίκρα ότι «κανένα υπουργείο, κανένας φορέας
δεν βρέθηκε να συμπαρασταθεί έστω με τον ρόλο του καθοδηγητή». «Αυτό μας
πείσμωσε περισσότερο για να πάρουμε το αναγκαίο ρίσκο», λέει ο Βαγγέλης Γάκης,
που θυμάται πως «όταν αρχίσαμε με τα αρωματικά φυτά οι χωριανοί άρχισαν το
δούλεμα στα καφενεία του χωριού».

Ο Γιάννης Γάκης με μια αγκαλιά χαμομήλι… Διατηρεί φροντιστήριο ξένων γλωσσών στο Νέο Μοναστήρι Δομοκού και τώρα επιδίδεται στις καλλιέργειες αρωματικών φυτών. «Στενοχωριόμουν να βλέπω τη γη ακαλλιέργητη…»

Μόνοι μπροστά στα εμπόδια. Συγκέντρωσαν πληροφορίες απ’ όπου μπορούσαν.
Όπως λένε, ήταν μαραθώνιος μέχρι να καταφέρουν να σπείρουν. Ο σπόρος
αποδείχθηκε ακριβός, ενώ από τις τσέπες τους πλήρωσαν για τις αναγκαίες
χημικές αναλύσεις στο χώμα ώστε να διασφαλίσουν την ποιότητα των αρωματικών
ελαίων που αναζητά η αγορά. Χτύπησαν ακόμη και τις πόρτες των βιομηχανιών που
τα χρησιμοποιούν. «Είμαστε μόνοι μας σ’ αυτή την προσπάθεια. Τα εμπόδια δεν
ήταν μόνο οικονομικά, αλλά και γραφειοκρατικά», λέει ο Γιάννης Γάκης.

Τώρα, νιώθουν περισσότερο έτοιμοι, αφού βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο
συναρμολόγησης του δικού τους αποστακτηρίου και έχουν τη δική τους μηχανή
συλλογής. H ώρα της συγκομιδής έχει φτάσει.

H περιπέτεια της απόκτησης μιας μηχανής

Περισσότερο από δύο μήνες χρειάστηκε η ομάδα των 4 καλλιεργητών προκειμένου να
επισκευάσουν μια μεταχειρισμένη μηχανή συλλογής του χαμομηλιού που μπόρεσαν να
αγοράσουν στην Τσεχία. «Την είχε δεσμευμένη ένας Γερμανός και δεν την έδινε με
τίποτα. Για να μας την πουλήσει ζητούσε να μας δεσμεύσει τη διάθεση της
παραγωγής. Είδαμε και πάθαμε να την αγοράσουμε», θυμάται ο Γιάννης Γάκης, που
έκανε διαπραγματεύσεις για να την εξασφαλίσει. «Ολόκληρο βαγόνι αναγκαστήκαμε
να νοικιάσουμε για να τη μεταφέρουμε, αφού δεν υπήρχε άλλος τρόπος λόγω της
δομής της μηχανής», λέει στα «NEA» ο Βαγγέλης Γάκης, καθώς κάνει τις
τελευταίες ρυθμίσεις πριν η μηχανή μπει στο χωράφι για να αρχίσει τη συλλογή.
Προηγουμένως ένας τελωνειακός από την Καρδίτσα σφράγισε τους άμβικες – είναι
το καπάκι του αποστακτήρα που είναι παρόμοιος με αυτόν από τον οποίον βγαίνει
το τσίπουρο. Το χαμομήλι αμέσως μετά τη συλλογή θα μεταφερθεί σε αποθήκες για
να ξεραθεί κάτω από σκιά και να ακολουθήσει η απόσταξή του. Κάθε στρέμμα με
χαμομήλι αποδίδει κατά μέσο όρο 600 κιλά προϊόντος. H εμπορική του τιμή –
ανάλογη με την ποιότητα – φθάνει έως και 40 ευρώ το κιλό.