ΓIANNHΣ ΨΥΧOΠAIΔHΣ «Eπικρατεί πια μαζική αποχαύνωση»

«Τη δεκαετία του ’60 υπήρχε συλλογικότητα και κριτική διάθεση. Υπήρχε κάτι το αυθεντικό, που αισθάνομαι πως δεν με έχει εγκαταλείψει. Οι γενικές αρχές εκείνης της εποχής, η αμεσότητα της τέχνης σε συνδυασμό με νέες ιδέες και στοχασμό αποτελούν το δίπτυχο που με εκφράζει και σήμερα», λέει ο Γιάννης Ψυχοπαίδης

«Κοιτάζω προς τα πίσω με συγκίνηση, όχι με ψεύτικη ρομαντική διάθεση», λέει
στα «NEA» ο Γιάννης Ψυχοπαίδης, ενώ επιβλέπει τις τελευταίες λεπτομέρειες της
έκθεσής του «Πατριδογνωσία», όπου για πρώτη φορά παρουσιάζει 60 ενδεικτικά
έργα της πολιτικής του ζωγραφικής από το 1964 έως και το 2004. «Σκοπός μου
είναι να καταγραφεί η πορεία μου σε σχέση με την ιστορία του τόπου, αλλά και
με την προσωπική μου ιστορία, ενώ μέσα από τη ματιά στο χθες να δοθεί σε όλους
μας η ευκαιρία να ανακαλύψουμε μια νέα αντίληψη πολιτικής σήμερα», προσθέτει ο
με διεθνή σταδιοδρομία Έλληνας ζωγράφος.

Από τα χαρακτικά της δεκαετίας του ’60, που παρουσιάζονται για πρώτη φορά,
μέχρι το πρόσφατο πορτρέτο του Τζορτζ Μπους η διαδρομή του καλλιτέχνη δεν
καταγράφεται βήμα-βήμα, αλλά μέσα από έργα-σταθμούς. H πλήρης χαρτογράφηση του
«πολιτικού» Ψυχοπαίδη βρίσκεται στις σελίδες της ομότιτλης με την έκθεση
έκδοσης (Μεταίχμιο) που περιλαμβάνει 400 έργα και κείμενα των Κωνσταντίνου
Τσουκαλά, Μάρθας Χριστοφόγλου και Γεράσιμου Κουζέλη.

Πόσο κοντά βρίσκεται η δεκαετία του ’60 με την πρώτη δεκαετία του 21ου
αιώνα;

«Πάρα πολύ και καθόλου. Τότε προσπαθούσαμε μέσα από μια διαφορετική αισθητική
αντίληψη να απαντήσουμε στο κατεστημένο της τέχνης και να αντιμετωπίσουμε ένα
αυταρχικό καθεστώς, μία απολυταρχική εξουσία, έναν ανάπηρο κοινοβουλευτισμό.
Αν δει κάποιος την ιστορία διαπιστώνει πως σήμερα έχει καταγραφεί ένας κύκλος
που ξεκίνησε από τη ρομαντική και αισιόδοξη στάση ανατροπής και έχει περάσει
σε μια νέα εσωτερικότητα, σε μια ήττα ιδεολογιών, σε επικράτηση έτοιμων
αληθειών και κλισέ για να ξαναγυρίσει σε μια νέα πολιτική αντίληψη.

Σήμερα η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη. H κοινωνία έχει αλλάξει προς το
χειρότερο. Οι ιδέες και οι ελπίδες έχουν ακυρωθεί, αλλά ευτυχώς όχι και η
ενέργεια των ανθρώπων να στέκουν κριτικά και σε διάθεση αντιπαράθεσης με το
ψευδές. Επικρατεί η γενικευμένη υποκρισία και ο κυνισμός. Νιώθουμε γύρω μας τη
συνωμοσία ενός κυνικού κόσμου που δεν χρειάζεται άλλοθι για να δράσει με
απανθρωπιά, ενώ την ίδια στιγμή ο κόσμος αισθάνεται μοναχικός, απελπισμένος
και αμήχανος να αντιδράσει. Όλοι φυλάνε το μικροοικόπεδό τους χωρίς τη διάθεση
να το μοιραστούν ή να προσφέρουν».

Αν και δεν δηλώνει αισιόδοξος, ο Γιάννης Ψυχοπαίδης βλέπει φως στο βάθος του
τούνελ. «Είναι αλήθεια πως επικρατεί η μαζική αποχαύνωση που επιβάλλει
ακραίους και απάνθρωπους κανόνες, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκεται να πνιγούν οι
φωνές διαφωνίας από ένα αμείλικτο σύστημα απόλυτης δύναμης. Στο μόνο που
ελπίζω είναι οι μικρές συνωμοτικές ομάδες που αγωνίζονται υπέρ του καλού, του
πνευματικού και του υψηλού. Για να τα καταφέρει βεβαίως κάποιος θα πρέπει να
μείνει ανυποχώρητος και ακέραιος στις σειρήνες της μόδας, της ευκολίας και του
καταναλωτισμού. Να μην απελπιστεί και να διατηρεί το χιούμορ του. Να
δυσπιστεί, να μη φοβάται και να αισθάνεται ότι υπάρχουν άνθρωποι που λίγο
θέλουν για να επικοινωνήσουν μαζί του αλλά δεν ξέρουν τον τρόπο».

Ο χρόνος σάς δικαίωσε;

«H δεκαετία του ’60 είναι η μεγάλη κληρονομιά που μας έχει διαποτίσει. Δεν
μπορεί λοιπόν να σκέφτεται κανείς αν δικαιώνεται η καλλιτεχνική έκφραση γιατί
είναι σαν υπόγειο ρεύμα, που βγαίνει και ξαναχάνεται. Δεν μπορούμε να το
κρίνουμε. Ό,τι είναι αληθινό είναι δικαιωμένο και αν κάτι δεν αμφισβητείται
σήμερα είναι η δύσκολη εποχή της δεκαετίας του ’60, που μας δίνει το εργαλείο
για να σκεφτούμε – όχι όμως να αντιγράψουμε – νέους τρόπους σκέψης».

Γιατί επέλεξε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή για να παρουσιάσει συνολικά την
πολιτική του δουλειά και μάλιστα στον συγκεκριμένο χώρο; «Πέρα από τον
γενεθλιακό χαρακτήρα της, κατά τη γνώμη μου σήμερα μπαίνει και ένα ουσιαστικό
αίτημα περισσότερο από πριν: να ξαναδούμε τον περίπλοκο κόσμο μας με κριτική
διάθεση και με τάση αλληλεγγύης και συσπείρωσης ενάντια σε φαινόμενα πολιτικής
σήψης. Ό,τι βιώνουμε ως ήττα είναι δυνατόν να ξεπεραστεί αν βρούμε μια νέα
συλλογική συνείδηση. H εποχή μας μπορεί να γεννήσει ουτοπίες που μπορεί να
γίνουν πραγματικότητα. Όσο για τον χώρο, έχω μια ιδιαίτερη συναισθηματική
σχέση με το Σπίτι της Κύπρου και μόνο σε έναν τέτοιο χώρο, μακριά από κάθε
εμπορικότητα, μπορούσα να παρουσιάσω τη συγκεκριμένη δουλειά».

«H τέχνη δεν διδάσκεται»

Τι από όλα αυτά διδάσκει ο Γιάννης Ψυχοπαίδης στους φοιτητές του στην
Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών; «H τέχνη δεν διδάσκεται. Ζητά συνέπεια και
καθαρότητα. Το μόνο που διδάσκεται είναι το τι δεν πρέπει να είναι τέχνη,
δηλαδή το ψέμα, η επιφάνεια, η ναρκισσιστική αλήθεια. Έχουμε αξιόλογα παιδιά,
που γεννιούνται με το στίγμα του αδιέξοδου κόσμου, όπου η επιβίωση είναι
δύσκολη, καθώς καλούνται να λειτουργήσουν ως αυτόνομες ομάδες. Αυτό πρέπει να
σπάσει. Πρέπει να συνειδητοποιήσουν τις αξίες πέρα από το προσωπικό όφελος,
πέρα από την έννοια του κέρδους που λειτουργεί ως απόλυτη αρχή και έχει
διαποτίσει τα πάντα».

INFO

H έκθεση του Γιάννη Ψυχοπαίδη «Πατριδογνωσία» εγκαινιάζεται απόψε στις 20.00
στο Σπίτι της Κύπρου (Ηρακλείτου 10, τηλ. 210-3641.217). H ομότιτλη έκδοση
κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο.