ΓIΩPΓΟΣ ΛAΠΠAΣ Kόκκινοι «αστοί» εναντίον του κράτους-θηρίου

Αν καλοπροσέξει κανείς την εμβληματική κόκκινη φιγούρα του «αστού» του Γιώργου Λάππα έχει το πρόσωπο του καλλιτέχνη -αλλά θα μπορούσε και οιουδήποτε άλλου…

Ένας άνθρωπος σφίγγα λυγισμένος σαν ακροβάτης ώστε να σχηματίζει ένα τεράστιο
«Λ» είναι το πρώτο πρόσωπο ενός χαρούμενου θιάσου γλυπτών έργων του Γιώργου
Λάππα, που συγκεντρώθηκαν ντυμένα στα κόκκινα στο Κέντρο Εικαστικής
Δημιουργίας Ρεθύμνου για μια έκθεση – γιορτή. Διπλή γιορτή που σηματοδοτεί τα
10 χρόνια από την ίδρυση του Κέντρου και τη σωτηρία του από τις οικονομικές
δυσχέρειες.

H δεύτερη γιορτή είναι καλλιτεχνική και στήθηκε γύρω από ένα υφασμάτινο
κόκκινο ποτάμι με αφορμή τη βάπτιση – σωτηρία από πνιγμό της εμβληματικής
μορφής του Λάππα, μια κατακόκκινη φιγούρα με κοστούμι αστού. Κατάγεται από
τους «Αστούς του Καλαί» που σκόρπισαν στο τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Ο ένας
τρέχει με τα ντοσιέ καθρέφτες, ο άλλος κάθεται στις κερκίδες, ο τρίτος φέρνει
τα χέρια στο στόμα σαν να φωνάζει, ο τέταρτος μοιάζει να αναπαύεται σε μια
αόρατη χλόη, ο πέμπτος σηκώνει το βάρος του αδελφού του σχηματίζοντας το
σύμβολο του σταυρού και ένας άλλος είναι ενωμένος σε σχήμα σταυρού με τη
γυναίκα.

Κόκκινο. «Είναι χρώμα εμβληματικό που χρησιμοποιούμε σε πολλές σημαίες,
γιατί ο άνθρωπος ενστικτωδώς το προσέχει. Κάτι μέσα του τού λέει “αίμα ή,
πρόσεχε, αίμα”. Διάλεξα αυτό το ειδικό κόκκινο που χρησιμοποιεί στη σημαία του
ο Ερυθρός Σταυρός και το βλέπουμε στις σημαίες της Τουρκίας και της Ιαπωνίας.
Το επέλεξα ενστικτωδώς, γιατί έχει αυτή την ποιότητα των κραδασμών».

Ο ιστός της έκθεσης είναι ο χώρος του Κέντρου Ρεθύμνου. «Όταν τον είδα,
τον λάτρεψα, είναι ένας χώρος ημιυπόγειος μέσα στην παλιά πόλη, κοντά στη
θάλασσα. H εγκατάσταση των έργων σχετίζεται με το πρόβλημα της στάθμης που με
απασχολεί στη γλυπτική μου. Αν η στάθμη ανέβει κατά 30 εκατοστά, όπως
συνέβαινε στον Νείλο, όπου μεγάλωσα, έχουμε πλημμύρες, αν κατέβει έχουμε νεκρά
ψάρια». Το ποτάμι είναι η ζωή. Είναι όμως και το πέρασμα στη χώρα του θανάτου.
«Έτσι και η γλυπτική είναι ζήτημα στάθμης. Το αιώνιο πρόβλημα της γλυπτικής
είναι η ενέργειά της, που δεν πρέπει να είναι ποτέ γεωμετρική αλλά να πιέζει
από έναν πυρήνα προς τα έξω, όπως το έθεσε ο Ροντέν μιλώντας για την αίσθηση
της ώθησης».

«Αυτή η έκθεση δεν θα μπορούσε να γίνει πουθενά στην Αθήνα». Γιατί; «Εδώ
υπάρχει το τρίπτυχο Μαρία Μαραγκού – Κέντρο Τέχνης – Ρέθυμνο, που σημαίνει
φιλοξενία προς την ψυχή του έργου του καλλιτέχνη. Διαφορετικά είναι σαν να
έχουν καλέσει μόνο τα ρούχα του καλλιτέχνη… Το Ρέθυμνο, όπως η Καλαμάτα και
η Ερμούπολη είναι πόλεις που έχουν επίστρωση πολιτιστική από ιστορία,
διαφορετικούς πολιτισμούς, μνημεία. Αυτή η επίστρωση είναι ορυκτός πλούτος για
μια πόλη. Χωρίς αυτήν δεν μπορεί να επιτευχθεί ειδική ακτινοβολία».

H εκδίκηση του «Ελεγκτή»

Έργο-κλειδί στην έκθεση είναι ο «Ελεγκτής της στάθμης». Αν στο έργο του ο
άνθρωπος σφίγγα συμβολίζει, όπως λέει ο ίδιος, το «κράτος – θηρίο» που κάποια
στιγμή σήμαινε για τον Αιγυπτιώτη Γιώργο Λάππα την εκδίκηση των Αιγυπτίων
εναντίον των ξένων, η έκθεση κλείνει με μια μικροσκοπική μορφή του ανθρώπου
που ελέγχει με την παλάμη του τη στάθμη του αόρατου ποταμού, των σκέψεων και
των αισθημάτων, σαν να την ηρεμεί.

INFO

Γιώργος Λάππας, γλυπτική, Κέντρο Σύγχρονης Εικαστικής Δημιουργίας Ρεθύμνου,
τηλ. 28310-52530. Έως 28 Αυγούστου. Χορηγός Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Επιμέλεια:
Μαρία Μαραγκού.