IPBIN ΓIAΛΟM «Όχι στην τρομοκρατία της ευτυχίας»

Το πραγματικό νόημα της ζωής βρίσκεται στο να αποδεχθούμε τους χειρότερους φόβους μας, λέει με το έργο του ο Ίρβιν Γιάλομ, ο οποίος αναγορεύθηκε χθες επίτιμος διδάκτωρ του Παντείου, σε μια διαφορετική τελετή, η οποία συνοδεύτηκε από το σαντούρι της Αρετής Κετιμέ και την ανοιχτή συζήτηση του ψυχιάτρου με φοιτητές

«Οι άνθρωποι δεν παύουμε να θέλουμε. Μόλις πάρουμε αυτό που θέλουμε, επέρχεται
η πλήξη, νιώθουμε τον κορεσμό. Ύστερα ανακύπτει μια άλλη επιθυμία και ο φαύλος
κύκλος συνεχίζεται. Ο Σοπενάουερ αυτά ακριβώς τα δεσμά ήθελε να σπάσουμε. “H
θεραπεία του Σοπενάουερ”, όπως είναι ο τίτλος του νέου μου βιβλίου, δεν
αναφέρεται μόνο στη θεραπεία που πρόσφερε ο Σοπενάουερ, αλλά και στη θεραπεία
που είχε ανάγκη ο ίδιος».

Τάδε έφη (στα «NEA») για την «τρομοκρατία της ευτυχίας» που μαστίζει τον
δυτικό κόσμο ο διάσημος ψυχίατρος και συγγραφέας Ίρβιν Γιάλομ, ο οποίος έφθασε
χθες στην Αθήνα – προσκεκλημένος των Εκδόσεων Άγρα, της Ελληνικής Εταιρείας
Ομαδικής Ανάλυσης και Οικογενειακής Ψυχοθεραπείας, της Ψυχιατρικής Κλινικής
του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου
Πανεπιστημίου.

H έκδοση του βιβλίου του «H Θεωρία του Σοπενάουερ» (Εκδόσεις Άγρα) στα
ελληνικά είναι ένας από τους λόγους της επίσκεψής του. Ο άλλος, είναι να δώσει
διαλέξεις για το θεραπευτικό και λογοτεχνικό του έργο, να συνομιλήσει με
αναγνώστες και φοιτητές. Αλλά και η αναγόρεύσή του σε επίτιμο διδάκτορα του
Παντείου από την καθηγήτρια Ψυχολογίας και αντιπρύτανη Φωτεινή Τσαλίκογλου και
τον πρύτανη του ιδρύματος Στάμο Παπαστάμου, χθες βράδυ στην κατάμεστη αίθουσα
τελετών του Πανεπιστημίου – μεταδόθηκε σε αμφιθέατρα με videowall, αλλά και
μέσω Διαδικτύου.

H ζωή είναι μια σπίθα που συνδέει δύο τεράστιες λίμνες σκότους, είπε ο
Σοπενάουερ και αργότερα ο Ναμπόκοφ. «Ψάχνουμε τη ζωή σε λάθος μέρη και
αρνούμενοι τον θάνατο, αποπροσανατολιζόμαστε στο κυνήγι της ευτυχίας», λέει ο
Ίρβιν Γιάλομ. Το πραγματικό νόημα της ζωής, υποδεικνύει το έργο του 74χρονου
ψυχιάτρου, βρίσκεται στο να αποδεχθούμε τους χειρότερους φόβους μας και κυρίως
τον φόβο του θανάτου. Γι’ αυτό ο Γιάλομ, επίτιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στο
Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, δεν θεωρείται τυχαία από τους μεγαλύτερους εν ζωή
εκπροσώπους της υπαρξιακής σχολής στην Ψυχιατρική.

Οπαδός τής υπαρξιακής ψυχοθεραπείας, ο Γιάλομ αναζητά το άνοιγμα του θεραπευτή
στον θεραπευόμενο, την οικοδόμηση μιας σχέσης αλληλεπίδρασης. Ο τρόπος με τον
οποίο δουλεύει εδώ και χρόνια απομυθοποίησε την ψυχοθεραπεία. «Πρόκειται για
έναν σούπερ σταρ της Ψυχιατρικής, ο οποίος έφερε την ψυχοθεραπεία στον λαό»,
όπως ανέφερε χθες ο καθηγητής Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κώστας
Σολδάτος.

«Όταν βλέπω ασθενείς στην ψυχοθεραπεία θέλω να εστιάζω στο εδώ και τώρα, σ’
αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή. Ο ψυχοθεραπευτής δεν είναι αμέτοχος στη
διαδικασία, ούτε λευκό χαρτί. Προσπαθώ να κάνω την ψυχοθεραπεία να φαίνεται
ανθρώπινο εγχείρημα και όχι κάτι το τρομακτικό. Ποτέ δεν είχα πρόθεση να γράψω
ένα βιβλίο “κάν’ το μόνος σου”. Μόνη πρόθεση ήταν να απομυθοποιήσω την
εμπειρία της ψυχοθεραπείας», είπε ο συγγραφέας, ο οποίος μέσα από τα βιβλία
του επικρίνει και την υπερβολική χρήση ψυχοφαρμάκων που γίνεται στις ΗΠΑ:
«Είναι καταστροφή για την ψυχοθεραπεία. Οι νέοι ψυχίατροι στις ΗΠΑ
εγκαταλείπουν τον χώρο της ψυχοθεραπείας και οι ασφαλιστικές εταιρείες τους
πληρώνουν για να γίνονται ψυχοφαρμακολόγοι εστιάζοντας στις βραχείες
θεραπείες, οι οποίες δεν είναι επαρκείς».

«Αν η ψυχοθεραπεία είχε επινοηθεί από φιλόσοφο…»

Όλα τα λογοτεχνικά βιβλία του Γιάλομ αποτελούν ιστορίες ψυχοθεραπείας και ο
ίδιος τα θεωρεί προέκταση του διδακτικού του έργου. Όπως εξήγησε, «αρχικός
στόχος ήταν να αποτελέσουν βοηθήματα διδασκαλίας με ιδεατό κοινό τούς νεαρούς
εκπαιδευόμενους ψυχιάτρους. Ο λόγος που το αναγνωστικό μου κοινό εξαπλώθηκε
τόσο γρήγορα, ήταν, νομίζω, το γεγονός ότι η υπαρξιακή σχολή της ψυχοθεραπείας
άπτεται ζητημάτων που όλοι οι άνθρωποι βιώνουν. Ο φόβος του θανάτου και η
απουσία νοήματος από τη ζωή είναι πολύ κοινά και ανθρώπινα ζητήματα». Όσο για
την επιλογή πρωταγωνιστών του 19ου αιώνα – όπως ο Νίτσε και ο Σοπενάουερ – στα
βιβλία του, παραδέχθηκε ότι πρόκειται επίσης για «διδακτικό τέχνασμα». «Είχαν
τεράστια επιρροή στην ψυχοθεραπεία, κάτι που δεν τους έχει αναγνωριστεί
επαρκώς. Θα είχε ενδιαφέρον για τους φοιτητές να κατανοήσουν τι θα συνέβαινε
αν η ψυχοθεραπεία είχε επινοηθεί από έναν φιλόσοφο και όχι από έναν γιατρό».

Στις Εκδόσεις Άγρα κυκλοφορούν τα βιβλία του, «Όταν έκλαψε ο Νίτσε», «Στο
ντιβάνι», «Ο δήμιος του έρωτα», «Θρησκεία και Ψυχιατρική», «Το δώρο της
ψυχοθεραπείας», ενώ ετοιμάζονται τα «H μάνα και το νόημα της ζωής», «Κάθε μέρα
πιο κοντά», «Θεωρία και πρακτική της ομαδικής ψυχοθεραπείας», «Υπαρξιακή
ψυχοθεραπεία».

INFO

Ο Ίρβιν Γιάλομ δίνει διάλεξη με θέμα «Λογοτεχνία και Ψυχιατρική» τη Δευτέρα
στις 18.30 στο «Χίλτον», ενώ την Τρίτη (16.00-18.00), θα υπογράφει αντίτυπα
των βιβλίων του στο Βιβλιοπωλείο της Εστίας (Σόλωνος 60).