Διαστάσεις Tο τέλος του 20ού αιώνα

Φόρος τιμής. Κάποιοι στοιχηματίζουν ότι ο Κάστρο θα είναι ο επόμενος

Το σύνθημα το έδωσε η Σούζαν Σόνταγκ. Και ξαφνικά άρχισαν όλοι οι διάσημοι να
πεθαίνουν. Ο πιο γνωστός θεατρικός συγγραφέας, ο Άρθουρ Μίλερ. Ο πιο
ιδιόρρυθμος δημοσιογράφος, ο Χάντερ Τόμσον. Ο πιο θρυλικός διπλωμάτης, ο
Τζωρτζ Κέναν. Ο πιο δοξασμένος λογοτέχνης, ο Σωλ Μπέλοου. H πιο μαχητική
φεμινίστρια, η Αντρέα Ντουόρκιν. Ο πιο άσχετος μονάρχης, ο πρίγκιπας Ραινιέ. Ο
πιο αλάθητος Πάπας. Έπεσε τόση μαζεμένη συμφορά, ώστε άρχισαν τα καλαμπούρια
και τα στοιχήματα. Κάποιος είδε τον Φιντέλ Κάστρο να αποτίει φόρο τιμής στον
Πάπα και έκανε την πρόβλεψη: «Ο επόμενος!»

Οι συντάκτες των νεκρολογιών – μιας στήλης που είναι ουσιαστικά άγνωστη στην
Ελλάδα, αλλά έχει μεγάλη επιτυχία στο εξωτερικό – έχουν πολλή δουλειά. Γιατί
όμως μιλούν πάντα με τόσο ενθουσιασμό για τον άνθρωπο που χάθηκε; Γιατί δίνουν
πάντα την εντύπωση ότι ύστερα από αυτόν θα υπάρξει χάος; Γράφοντας στην
Ουάσινγκτον Ποστ για τον Μπέλοου, ο Τζόναθαν Γιάρντλεϋ τον χαρακτήρισε
«τον τελευταίο γίγαντα της λογοτεχνίας μας, όταν αυτή η λογοτεχνία είχε ακόμα
γίγαντες, όταν κυριαρχούσε στον κόσμο, όταν μιλούσε στη χώρα γι’αυτήν τη χώρα
– το λαό της, την ιστορία της, τον χαρακτήρα της – με τρόπους που δεν
σχετίζονταν μόνο με την ιντελιγκέντσια, αλλά με τον ίδιο το λαό». Σε μια άλλη
νεκρολογία στη Νιου Γιορκ Τάιμς, ο Ντέηβιντ Μπρουκς ισχυρίστηκε ότι
«ζούμε όλοι πλέον σε μια μονοπολική κουλτούρα – και είναι τόσο μοναχικά στην
κορυφή». Κι αν αυτά ακούγονται πολύ αμερικάνικα, αρκεί να διαβάσει κανείς τους
ύμνους που γράφτηκαν για τον αποδημήσαντα Πάπα ώστε να συλλάβει την υπερβολή
της εποχής μας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι άνθρωποι που πέθαναν τον τελευταίο καιρό ήταν
πολύ σημαντικοί. Όμως ούτε γίγαντες ήταν ούτε τελευταίοι. Το βιβλίο που
συζητείται πολύ αυτές τις μέρες στην Αμερική έχει θέμα την 11η Σεπτεμβρίου,
υπογράφεται από έναν 28χρονο – τον Τζόναθαν Σάφραν Φόερ – και λέγεται
«Extremely Loud and Incredibly Close» (Υπερβολικά Δυνατά και Απίστευτα Κοντά).
H ιδέα είναι απλή: ένα 9χρονο αγόρι βυθίζεται στη μελαγχολία μετά τον θάνατο
του πατέρα του στους Δίδυμους Πύργους. Απλή είναι και η ιδέα στην οποία
στηρίζεται το τελευταίο βιβλίο ενός πολύ γνωστότερου αγγλόφωνου συγγραφέα, του
Ίαν Μακ Γιούαν: η περιγραφή μιας ημέρας, ενός τυχαίου Σαββάτου του Φεβρουαρίου
του 2003. Στην εποχή μας δεν χρειάζονται πια πρωτότυπες ιδέες για να γίνουν
μεγάλα βιβλία. Ούτε βέβαια έχουμε καμιά μονοπολική κουλτούρα. Οι μεγάλοι
σκηνοθέτες των ημερών μας λέγονται Γουονγκ Καρ Βάι, Αλφόνσο Κουαρόν, Σατόσι
Κον και Τζαφάρ Πανάχι. Αλλά πιθανότατα οι αρθρογράφοι της Νιου Γιορκ
Τάιμς δεν τους έχουν ακούσει ποτέ.

LINK:

http://diastaseis.blogspot.com