TPITH AΠOΨH Eμπορευματοποίηση και Mακαρθισμός

Στην επίσημη ενημέρωση που έκανε το ΥΠΕΠΘ τον Μάρτιο στην K.E. της Νέας
Δημοκρατίας για την πορεία του εθνικού διαλόγου όσον αφορά την Παιδεία
επισημαίνονται ανάμεσα σε άλλα: «Το υπουργείο έχει προωθήσει σχετικές
νομοθετικές πρωτοβουλίες στους εξής τομείς: Πρώτον, στο πεδίο
της διά βίου μάθησης, δεύτερον, στο πεδίο της αναγνώρισης
ακαδημαϊκών τίτλων με τη σύσταση του Διεπιστημονικού Οργανισμού Αναγνώρισης
Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης και, τρίτον, με τη
διαμόρφωση και προώθηση προτάσεων για το ζήτημα της διασφάλισης ποιότητας στην
Ανώτατη Πανεπιστημιακή και Τεχνολογική Εκπαίδευση προκειμένου να συσταθεί
σύστημα και φορέας διασφάλισης ποιότητας εγκαίρως, πριν από το
Συμβούλιο υπουργών Παιδείας στο Μπέργκεν τον Μάιο του 2005».

Αλήθεια, τι σημαίνουν όλα αυτά για το ελληνικό Πανεπιστήμιο;

Να το πούμε από την αρχή. Οι μεγάλες και συστηματικές παρεμβάσεις που
επιχειρούνται από το ΥΠΕΠΘ στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση σταδιακά μεταλλάσσουν
τον ακαδημαϊκό και δημόσιο χαρακτήρα των ιδρυμάτων της. Στον κεντρικό πυρήνα
τους αντιμετωπίζουν την Παιδεία ως εμπόρευμα / υπηρεσίες εκπαίδευσης, τους
φοιτητές ως πελάτες οι οποίοι αγοράζουν αυτές τις υπηρεσίες και τους φορείς
που τις παράγουν ως επιχειρήσεις.

Με βάση τον πρόσφατα ψηφισθέντα νόμο, «Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης
Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης», «σε ειδικές περιπτώσεις εντατικών
προγραμμάτων της αλλοδαπής τριετούς διάρκειας, όταν τα αντίστοιχα
προγράμματα της ημεδαπής είναι τετραετούς διάρκειας, είναι δυνατόν με
ειδικά αιτιολογημένη απόφαση του οικείου τμήματος του Διοικητικού Συμβουλίου
(Δ.Σ.) του Οργανισμού να χορηγηθεί “ισοτιμία” στο πτυχίο χωρίς
παράλληλη συνεκτίμηση μεταπτυχιακού διπλώματος» (άρθρο 4, παρ. 2).
Ουσιαστικά πρόκειται για – καλυμμένη με περίτεχνες διατυπώσεις – ακαδημαϊκή
ισοτιμία των πτυχίων τριετούς φοίτησης (bachelors), με τα πτυχία τετραετούς,
πενταετούς και εξαετούς διάρκειας σπουδών.

Παράλληλα με τη λεγόμενη διά βίου μάθηση, που προωθείται από το ΥΠΕΠΘ,
θεσμοθετείται ένα ευέλικτο σύστημα «εκπαίδευσης» το οποίο θα λειτουργεί με
ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια (δίδακτρα κ.λπ.), απαλλαγμένο από τα ακαδημαϊκά
χαρακτηριστικά και τον έλεγχο. Ωστόσο, για όποιον έχει μάτια να δει και την
τιμιότητα να πιστέψει στα μάτια του είναι φανερό ότι η επανεκπαίδευση
επιστημόνων δεν μπορεί να γίνει από Ινστιτούτα Διά Βίου Εκπαίδευσης τα οποία
πουλάνε πακέτα ωρών κατάρτισης, αλλά μόνο μέσα από τα προγράμματα σπουδών των
ίδιων των Τμημάτων. Δεν είναι δυνατόν η επιστημονική γνώση που διδάσκεται στα
Πανεπιστήμια να συμπυκνωθεί σε σύντομα και βολικά πακέτα των 50, 175 και 250
ωρών διδασκαλίας, τα οποία θα παρέχονται έναντι πληρωμής υποκαθιστώντας τις
κανονικές σπουδές στο ίδιο ίδρυμα. Τελικά, εκείνο που επιδιώκεται είναι να
γενικευθεί το μοντέλο λειτουργίας των Ινστιτούτων αυτών στο ίδιο το
Πανεπιστήμιο. Είναι, με άλλα λόγια, ένας πιλότος για τη μετατροπή των AEI σε
Κέντρα Κατάρτισης που θα λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.

Είναι φανερό επίσης ότι η διασφάλιση ποιότητας στην Ανώτατη Πανεπιστημιακή και
Τεχνολογική Εκπαίδευση, δηλαδή η αξιολόγηση των Πανεπιστημίων, αποτελεί το
σημαντικότερο μέτρο βίαιης αναδιάρθρωσης των Πανεπιστημίων και των TEI προς
την ευελιξία, τον ανταγωνισμό, την κατηγοριοποίηση, την ιδιωτικοποίηση και την
επιχειρηματικότητα.

Να το ξεκαθαρίσουμε από την αρχή. H αξιολόγηση του ΥΠΕΠΘ είναι σιαμαίο
αδελφάκι με τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια, τα δίδακτρα στα δημόσια και τη
διαβαθμισμένη εκπαίδευση, ώστε ο έχων και κατέχων να αγοράζει εκπαίδευση με
«σήμα ποιότητας» και ο πληβείος διαλογής. Κριτήριο της ποιότητας των
Πανεπιστημίων και των πανεπιστημιακών σπουδών παύει να αποτελούν το
περιεχόμενο των προγραμμάτων σπουδών, η υποδομή και η όλη επιστημονική
δραστηριότητά τους και γίνεται η ανταπόκρισή τους στις ανάγκες της «αγοράς»,
στη βάση των υποδείξεων των εργοδοτών. Ανταπόκριση που επιχειρείται να
ταυτιστεί μάλιστα με τις ανάγκες των φοιτητών – πελατών, με το απατηλό
επιχείρημα ότι θα τους εξασφαλίσει άμεσα δουλειά. Αποκαλυπτικός ως προς αυτό
ήταν και ο Guy Haug, ο αρχιτέκτονας της Διακήρυξης της Μπολόνιας, ο οποίος
δήλωσε: «H ποιότητα σχετίζεται με την ανταπόκριση που έχουν οι σπουδές στον
πραγματικό κόσμο και το ποσοστό των φοιτητών που καταφέρνουν να μορφωθούν,
ώστε να υπάρχει ανταπόκριση στην αγορά εργασίας. Τελικά, η
ποιότητα πρέπει να αποτιμάται με αυτό που οι φοιτητές χρειάζονται και
επιθυμούν και όχι με γνώμονα κάποια αφηρημένη έννοια ακαδημαϊκής
γνώσης».

H αξιολόγηση προάγει τον Μακαρθισμό με τα ρούχα της αγοράς. Εκτός από το
γεγονός ότι ένας ολόκληρος πλούτος της ανθρώπινης σκέψης απωθείται στον
Καιάδα, αφού χαρακτηριστεί «μη επιχειρηματοποιήσιμη», η αυτολογοκρισία του
ερευνητή επιβάλλεται σιγά σιγά ως ανάγκη επιβίωσής του. Αυτό αποτελεί σοβαρό
πλήγμα σ’ αυτό που ιστορικά επικράτησε ως ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα.