Δρόμοι

Τι σημαίνει…

… γενοκτονία; Εύκολα συμφωνούμε όταν πρόκειται για τη Ρουάντα – είναι τόσο
μακρινή -, αλλά τι γίνεται με την Τουρκία; Ελάχιστοι θα διαφωνούσαν πως
εκατοντάδες χιλιάδες Αρμένιοι πέθαναν από την πείνα, τις διώξεις και τις
σφαγές το 1915 και το 1916, όταν η οθωμανική κυβέρνηση αποφάσισε να τους
εκδιώξει από τη χώρα. Οι Αρμένιοι της διασποράς μιλούν για γενοκτονία – το
ίδιο και μερικά δυτικά Κοινοβούλια που την έχουν αναγνωρίσει ως τέτοια -, αλλά
η επίσημη Τουρκία προτιμάει να χρησιμοποιεί αυτό τον όρο μόνο όταν πρόκειται
για το Οσλοκαύτωμα των Εβραίων από τον Χίτλερ.

Ο πιο γνωστός…

… Τούρκος συγγραφέας, ο Ορχάν Παμούκ, έχει διαφορετική γνώμη. Το τελευταίο
βιβλίο του, το «Χιόνι», χαιρετίστηκε στο εξωτερικό. Ο Παμούκ γράφει για τις
πολιτικές συγκρούσεις στην Τουρκία, την ίδια ώρα που η χώρα του θέλει να
πιστεύει πως βρίσκεται με το ένα πόδι στην Ευρώπη. Μέσα στην Τουρκία το βιβλίο
του προκάλεσε ζωηρές αντιδράσεις, που έγιναν ακόμη πιο έντονες, όταν, σε
συνέντευξή του, ο συγγραφέας είπε την «αρμενική γενοκτονία» με το όνομά της. H
εφημερίδα «Ντι Τσάιτ» περιγράφει σκηνές αλλοφροσύνης και παράδοσης του βιβλίου
του Παμούκ στην πυρά. Στην ίδια εφημερίδα, ο συγγραφέας εξήγησε γιατί το
βιβλίο του έχει προκαλέσει τόσες αντιδράσεις. «Μερικοί από τους κοσμικούς
αναγνώστες μου εξοργίστηκαν που έδειξα να ταυτίζομαι συναισθηματικά τόσο πολύ
με την κοπέλα που φοράει τη μαντίλα επειδή το θέλει αυτή. Το καταλαβαίνω,
ιδιαίτερα όταν οι αντιδράσεις αυτές προέρχονται από γυναίκες. Οι οποίες
πλήττονται με ιδιαίτερη σκληρότητα από το πολιτικό Ισλάμ. Οι λεπτομερείς
περιγραφές των ωμοτήτων ενός στρατιωτικού πραξικοπήματος δεν άρεσαν σε
μερικούς εθνικιστές. Και κάποιοι άλλοι δυσαρεστήθηκαν από την κατανόηση που
δείχνω στους Κούρδους».

Ο Παμούκ…

… πιστεύει πως το ζήτημα της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει
αλλάξει το πολιτικό τοπίο της χώρας. «Το ενδεχόμενο της ένταξης στην Ευρωπαϊκή
Ένωση ανακάτεψε τα χαρτιά. Σε όλα τα στρατόπεδα – την Αριστερά, τη Δεξιά, τους
ισλαμιστές και τους κεμαλιστές», λέει ο συγγραφέας στη γερμανική εφημερίδα,
«εγκαταλείφθηκε η στερεότυπη σκέψη. Τώρα κυβερνούν τη χώρα φιλοευρωπαίοι
ισλαμιστές. Κάποια στιγμή κατάλαβαν πως μπορεί κανείς να κερδίζει εκλογές με
φιλοευρωπαϊκές πολιτικές, επειδή οι ψηφοφόροι πιστεύουν πως έτσι θα βελτιωθεί
το βιοτικό τους επίπεδο».

H πολιτική…

… όμως, δεν είναι παρά ένα μονάχα κομμάτι της ζωής. Το μεγαλύτερο κομμάτι
για τον Ορχάν Παμούκ είναι η λογοτεχνία. «Προσπαθώ να γυρίσω το παιχνίδι, να
ευθυμήσω λιγάκι τα πράγματα, να βάλω κάποια απόσταση. Θέλω να πω στους
αναγνώστες μου: “Μην τα παίρνετε όλα τόσο σοβαρά. Δεν είναι ωραία η ζωή; Δώστε
προσοχή στις λεπτομέρειές της”. Το σπουδαιότερο είναι να είμαστε ευτυχισμένοι
και να μπορούμε να επιζούμε σε αυτή τη μισαλλόδοξη κοινωνία που φτιάξαμε για
μας».