Στρίβουν… α λα γαλλικά για Eυρωσύνταγμα

Τα βλέμματα όλης της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι στραμμένα στη Γαλλία, όπου
στις 29 Μαΐου πραγματοποιείται το δημοψήφισμα για την επικύρωση ή μη του
Ευρωσυντάγματος και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως – έστω και λίγο – το
στρατόπεδο του «όχι» υπερισχύει.

Ενδεχόμενη καταψήφιση του Ευρωσυντάγματος από τους Γάλλους θα έχει ολέθριες
και αλυσιδωτές επιδράσεις στο σύνολο της Ευρώπης κι αυτό διότι θα αναδείξει ως
ευρωσκεπτικιστική τη χώρα που μαζί με τη Γερμανία «τραβάει το κάρο» της
ευρωπαϊκής ενοποίησης από την ίδρυση της ΕΟΚ μέχρι σήμερα.

Οι Ευρωπαίοι ιθύνοντες έχουν έρθει αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να μην
υιοθετηθεί το Ευρωσύνταγμα λόγω μη επικύρωσης από κάποιες χώρες: οι Βρετανοί,
για παράδειγμα, δεν δέχονται ούτε το ευρώ, πόσο μάλλον ένα «ξένο» Σύνταγμα.
Στο πλαίσιο αυτό, η εναλλακτική λύση θα ήταν η εφαρμογή στην πράξη της Ευρώπης
των πολλών ταχυτήτων. Οι χώρες που πληρούν κάποια κριτήρια και που επιθυμούν
τη συμπερίληψή τους σε έναν στενό πυρήνα συνεργασίας και ενοποίησης θα
προχωρούσαν, ενώ οι υπόλοιπες θα διαμόρφωναν δύο άλλους κύκλους: έναν με αυτές
που θέλουν «χαλαρή» σχέση με την Ένωση κι έναν με τις «καινούργιες» χώρες, που
δεν είναι σε θέση να μετάσχουν σε ενοποιητικές διαδικασίες.

Αυτή η εναλλακτική λύση υπήρχε στο μυαλό όλων – περιλαμβανομένης της νυν και
της πρώην κυβέρνησης της Ελλάδας. Κι αυτό διότι στις Βρυξέλλες θεωρούν
αυτονόητο πως ο στενός πυρήνας θα απαρτίζεται από τη Γαλλία, τη Γερμανία, την
Ολλανδία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και ενδεχομένως ορισμένες άλλες χώρες
στην καρδιά της Ευρώπης. Το κατά πόσον η Ελλάδα θα μπορούσε να μετάσχει σε
έναν τέτοιο στενό πυρήνα ήταν ένα ερώτημα, διότι μπορεί να ανήκει στην
ευρωζώνη, αλλά ταυτοχρόνως έχει προβληματική οικονομία, ανήκει στην
περιφέρεια, έχει εκκρεμότητες στην εξωτερική της πολιτική και είναι τελευταία
σε επιδόσεις σε όλα σχεδόν τα μεγέθη της Ένωσης.

Το «όχι» του Παρισιού, ωστόσο, θα έχει και άλλες συνέπειες. Για παράδειγμα, η
Τουρκία θα πρέπει να ξεχάσει το όνειρο της ένταξης στην Ευρώπη και να
αναζητήσει άλλου είδους ταυτότητα. Κι αυτό διότι ο κύριος μοχλός πίσω από το
στρατόπεδο του «όχι» είναι η αντίδραση προς την ευρωπαϊκή προοπτική της
Τουρκίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο εθνικιστής και ολίγον ιδιόρρυθμος Γάλλος
πολιτικός κ. Ντε Βιλιέ επεσήμανε πως στις 29 Μαΐου, ημέρα του δημοψηφίσματος,
είναι και η επέτειος της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους κι
αυτό θα πρέπει να το σκεφθούν σοβαρά οι Γάλλοι. Χρησιμοποίησε, μάλιστα τη λέξη
Konstantinople, αντί του συνηθισμένου στην Ευρώπη Istanbul.

Όπως και να έχει, η ατζέντα της Ένωσης είναι γεμάτη για τους επόμενους μήνες
από ζυμώσεις και δυνάμει καβγάδες, αρχίζοντας από τα κονδύλια για το 2007 –
2013 και φθάνοντας μέχρι το Σύνταγμα και την έναρξη των διαπραγματεύσεων με
την Τουρκία. Σε αυτό το περιβάλλον, η περιθωριοποίηση της Ελλάδος θα μπορούσε
να αποβεί μοιραία.

10 ερωτήσεις και απαντήσεις για το Ευρωσύνταγμα

Ένα νέο τοπίο στην Ευρώπη μπορεί να φέρει η υιοθέτηση του Ευρωσυντάγματος
από τις 25 χώρες – μέλη, καθώς η ενοποιητική διαδικασία αποκτά νέα δυναμική. H
Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες που υιοθετούν το Σύνταγμα – εγκρίνεται αυτή
την εβδομάδα από τη Βουλή -, αλλά και από τις ελάχιστες χώρες που διαθέτουν
τόσο ισχυρή πλειοψηφία υπέρ της Ενωμένης Ευρώπης.

1. Γιατί έπειτα από τόσα χρόνια λειτουργίας της Ένωσης κρίθηκε ότι
χρειάζεται να υπάρχει και Ευρωσύνταγμα;

Διότι η Ένωση έχει διευρυνθεί πολύ, αριθμώντας ήδη 25 μέλη, κι ενώ είναι
ενοποιημένη σε μεγάλο βαθμό στον οικονομικό τομέα, στον πολιτικό τομέα η
ενοποιητική διαδικασία δεν έχει προχωρήσει παρά με πολύ αργούς ρυθμούς. H
Ευρώπη παραμένει ένας οικονομικός γίγαντας και ένας πολιτικός νάνος. Το
Σύνταγμα προσδίδει κοινές αξίες, ευρωπαϊκό όραμα και διευκολύνει τη λειτουργία
της Ένωσης.

2. Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, όταν εφαρμοσθεί, θα είναι ανώτερο ή κατώτερο του
Εθνικού Συντάγματος;

Τίποτε από τα δύο – θα είναι συμπληρωματικό. Αναφέρεται, ωστόσο, ρητά στο
άρθρο 6 του Ευρωσυντάγματος ότι το κοινοτικό δίκαιο είναι ανώτερο του εθνικού
δικαίου – κάτι που μέχρι τώρα μπορούσε να ειπωθεί μονάχα από το Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο. H υιοθέτηση και η εφαρμογή του Ευρωσυντάγματος δεν σημαίνει πάντως
κατάργηση οποιουδήποτε κατοχυρωμένου δικαιώματος εντός του εθνικού πλαισίου.

3. Σε επίπεδο ευρωπαϊκών πολιτικών, τι αλλάζει;

Θεσμοθετούνται νέες πολιτικές. Λόγου χάρη, για πρώτη φορά αναγνωρίζεται ο
στόχος της πλήρους απασχόλησης, θεσπίζεται η κοινωνική ρήτρα – κάθε πολιτική
πρέπει να συνοδεύεται από έρευνα για τις επιπτώσεις στην κοινωνική πολιτική –
και κατοχυρώνονται οι πολιτικές για την καταπολέμηση του ρατσισμού, του
κοινωνικού αποκλεισμού, της προστασίας του περιβάλλοντος, της οικονομικής,
κοινωνικής και εδαφικής συνοχής κ.ά.

4. Στον αμυντικό τομέα η Ελλάδα μπορεί να νιώθει πιο ασφαλής μετά την
υιοθέτηση του Ευρωσυντάγματος;

Ναι. Γιατί στο Ευρωσύνταγμα υπάρχει η ρήτρα της αμοιβαίας συνδρομής, που
ορίζει πως όποια χώρα δεχθεί εξωτερική επίθεση, θα έχει τη βοήθεια και τη
συμπαράσταση των υπόλοιπων χωρών της Ένωσης.

5. Στη δομή της Ένωσης, τι αλλάζει;

Θεσπίζονται δύο νέα όργανα. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ένωσης, υπό τον οποίο θα
λειτουργεί και διπλωματική υπηρεσία, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
ο οποίος θα προεδρεύει μονίμως των ηγετών των χωρών – μελών. Και τα δύο όργανα
θα επιλέγονται με ομοφωνία από τους ηγέτες των «25». Για την τήρηση του
Ευρωσυντάγματος φροντίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

6. Καταργείται το βέτο;

Όχι. Περιορίζεται σε κάποιο βαθμό. Εξακολουθεί να ισχύει στο 20% περίπου των
πολιτικών και μπορεί να το προβάλει κάθε χώρα επικαλούμενη το ύψιστο εθνικό
της συμφέρον. Στις σημαντικές πολιτικές της Ένωσης παραμένει η ομοφωνία, άρα
παραμένει η ισότητα των χωρών. H Ελλάδα π.χ. μπορεί να ασκήσει βέτο εάν δεν
συμφωνεί με μια σημαντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

7. Τι γίνεται με το θρήσκευμα, το οποίο διαφέρει από χώρα σε χώρα;

Το Ευρωσύνταγμα, έπειτα από έντονες διαμάχες, είναι…. ανεξίθρησκο –
αναφέρεται μόνον στον σεβασμό της χριστιανικής παράδοσης, αλλά ο χριστιανισμός
δεν κατοχυρώνεται ως θρησκεία της Ένωσης.

8. Τι προσφέρει το Ευρωσύνταγμα στον πολίτη;

Επιπλέον προστασία, καθώς ενσωματώνει τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
Δικαιώματα των πολιτών όπως η ελευθερία του συνέρχεσθαι, η απαγόρευση των
βασανιστηρίων, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, η ισότητα ανδρών και
γυναικών κατοχυρώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θεσπίζεται εξάλλου η ευρωπαϊκή
ιθαγένεια – κάθε πολίτης έχει εθνική και ευρωπαϊκή ιθαγένεια. Μάλιστα τα
δικαιώματα των πολιτών ενισχύονται με το Ευρωσύνταγμα. Οι πολίτες αποκτούν
μεγαλύτερη επιρροή στην Ένωση. Παραδείγματος χάριν, ένα εκατομμύριο πολίτες με
υπογραφές μπορούν να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει
νομοθετική πρωτοβουλία – δικαίωμα που μέχρι τώρα είχαν μόνον οι κυβερνήσεις.

9. Πότε θα εφαρμοσθεί το νέο Σύνταγμα;

Μέσα στους επόμενους μήνες – όταν και εάν το υιοθετήσουν και οι 25 χώρες –
μέλη.

10. Ποιοι είναι αυτοί που αντιδρούν στο Ευρωσύνταγμα;

Μια σειρά από δυνάμεις από όλο το πολιτικό φάσμα της Ευρώπης. Δυνάμεις
ακροδεξιές και ρατσιστικές, που πιστεύουν ότι το Σύνταγμα διευκολύνει την
είσοδο ξένων – κυρίως Τούρκων – στην Ένωση. Κοινωνικές ομάδες ορισμένων χωρών,
όπως άνεργοι ή αγρότες, που θεωρούν την Ένωση υπεύθυνη για τα δεινά τους.
Δυνάμεις ενάντια στην παγκοσμιοποίηση, που πιστεύουν ότι το Σύνταγμα
επικυρώνει την κυριαρχία των αγορών. Δυνάμεις του χώρου της Αριστεράς, που
πιστεύουν ότι το Σύνταγμα δεν κατοχυρώνει τα δικαιώματα των εργαζομένων. Αλλά
και ορισμένες θρησκευτικές ομάδες, που διαμαρτύρονται για το γεγονός ότι το
Σύνταγμα δεν προβάλλει τη θρησκευτική ταυτότητα.