Στο… πακέτο το φαγητό της μαμάς

«Μια μερίδα φασολάδα, φακές με σαρδέλες και φέτα, παρακαλώ». Μέχρι πριν από
λίγο καιρό οι τηλεφωνικές παραγγελίες για φαγητό περιορίζονταν στις πίτσες και
τα σουβλάκια. Πλέον, οι αλυσίδες ντελίβερι που προσφέρουν ελληνικά παραδοσιακά
πιάτα ολοένα και αυξάνονται. Οι ίδιοι οι επιχειρηματίες κάνουν λόγο για
θεαματική στροφή στις διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων – μιλάνε για τη
«θριαμβευτική επιστροφή του μουσακά».

«Θα μπορούσε να είναι η ελληνική απάντηση στην παγκοσμιοποίηση» λέει ο κ.
Γιώργος Κοντογιάννης, ιδιοκτήτης εστιατορίου για γρήγορο φαγητό στην περιοχή
του Νέου Κόσμου. «Την εποχή όπου όλα είναι ή μοιάζουν ίδια, υπάρχουν αλυσίδες
που τολμούν το διαφορετικό. Όλα άρχισαν για λόγους μάρκετινγκ. Ωστόσο στην
πράξη αποδείχθηκε ότι πλέον οι Έλληνες καταναλωτές αναζητούν σε κάθε ευκαιρία
το ελληνικό παραδοσιακό φαγητό».

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πρόσφατη μεγάλη κλαδική έρευνα στην οποία έλαβαν
μέρος εστιατόρια που προσφέρουν φαγητό στο σπίτι ή στο γραφείο, το 68% των
επιχειρηματιών που συμμετείχαν απάντησαν ότι «έχουν εντάξει έστω ένα πιάτο
παραδοσιακής ελληνικής κουζίνας στο μενού». Ποσοστό 17% δηλώνει ότι πρόκειται
να κάνει το ίδιο μέσα στους επόμενους έξι μήνες. Στην προηγούμενη αντίστοιχη
έρευνα που έγινε το 2002 τα νούμερα ήταν 38% και 9%.

Υποχωρούν τα αμερικανόφερτα. Στα αρχεία της Εθνικής Στατιστικής
Υπηρεσίας έχουν καταχωρηθεί περισσότερες από 1.320 επιχειρήσεις γρήγορης
εστίασης – που προσφέρουν και φαγητό στο σπίτι ή στο γραφείο σε όλη την
Ελλάδα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εστιατόρων Ελλάδος
δύο είναι οι τάσεις που διαμορφώνονται σε αυτές. «Από τη μια πολλές αλυσίδες
και επιχειρήσεις… ελληνοποιούνται – αποκτούν δηλαδή ελληνικό χρώμα στο μενού
τους – και από την άλλη κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος οι εξειδικευμένες
ξένες κουζίνες – κινεζική, ιταλική, ισπανική κ.λπ. Εκείνο που βρίσκεται
συνεχώς σε ύφεση είναι η μαζική αμερικανόφερτη κουζίνα», είπαν μέλη της
ομοσπονδίας στα «NEA».

«H προσφορά ελληνικών παραδοσιακών προϊόντων και εδεσμάτων είναι πλέον
εμπορικά επίκαιρη και μπορεί αποδεδειγμένα να στηρίξει την επιτυχία
οποιουδήποτε επαγγελματία σε όλες τις βαθμίδες της μαζικής εστίασης»,
επισημαίνει ο κ. Κοντογιάννης. Ο κ. Απόστολος Κελέσης, στέλεχος αλυσίδας
ντελίβερι που διαφημίζεται ως μία από τις κορυφαίες στη μεσογειακή κουζίνα,
λέει ότι «το λεγόμενο σπιτικό φαγητό έχει μεγάλη ζήτηση. Δύο στις τρεις
παραγγελίες αφορούν ελληνικά πιάτα. Το νέο μενού που ετοιμάζουμε θα
περιλαμβάνει ακόμα περισσότερες ελληνικές νοστιμιές». «Υπάρχουν, ήδη, αρκετά
επιτυχημένα παραδείγματα εταιρειών που παράγουν με φροντίδα και μεράκι
παραδοσιακά προϊόντα και εδέσματα της ελληνικής κουζίνας. Οι πελάτες τα
προτιμούν τόσο για τη νοστιμιά όσο και για τη διατροφική τους αξία. Άλλωστε η
ελληνική κουζίνα θεωρείται μία από τις αυτές που προσφέρουν απλόχερα
γαστρονομικές απολαύσεις», επισημαίνει ο γνωστός – και από την τηλεόραση – σεφ
κ. Γιάννης Γκελντής, ο οποίος επιμελείται το ελληνικό μενού αλυσίδας
ντελίβερι. «Αυτή είναι η πρόκληση των καιρών μας για όλους τους επαγγελματίες
της γεύσης: να κάνουμε την ελληνική κουζίνα ξανά κτήμα μας και, εν τέλει,
κτήμα όλου του κόσμου, ”προϊόν” και προς εξαγωγή. Να αποδείξουμε ότι η
ελληνική παραδοσιακή μαγειρική δεν είναι ούτε τουριστικό φολκλόρ, ούτε κουζίνα
για λίγους», συμπληρώνει.

Κοινωνιολογικά κριτήρια. «H νέα τάση που διαμορφώνεται θα μπορούσε να
εξηγηθεί και με καθαρά κοινωνιολογικά κριτήρια», επισημαίνει ο καθηγητής
Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Ανδρέας Λύτρας. «Βαρεθήκαμε τις
πίτσες και τα σουβλάκια. Τώρα αναζητάμε και πάλι τις φακές και τα ρεβίθια.
Έχουν ”απενοχοποιηθεί”, δεν συμβολίζουν στέρηση οποιουδήποτε είδους, δεν
είμαστε αναγκασμένοι να τα φάμε, δεν χρειάζεται να τρώμε δημοσίως κρέας για να
αποδείξουμε ότι έχουμε τη δυνατότητα να το κάνουμε. Όσο παράξενο και αν
φαίνεται σήμερα, υπήρχαν φοβερές αγκυλώσεις τις περασμένες δεκαετίες στην
ελληνική κοινωνία οι οποίες δεν ισχύουν τώρα».

Επιστροφή στην παράδοση. O κ. Κοντογιάννης συμπληρώνει ότι «οι απανωτές
διατροφικές κρίσεις της τελευταίας διετίας κλόνισαν την εμπιστοσύνη των
καταναλωτών στα βασικά στηρίγματα της εισαγόμενης γευστικής κουλτούρας. Μέσα
σε λίγους μήνες γρεμίστηκαν διατροφικές συμπεριφορές και προϊόντα που
χρειάστηκαν δεκαετίες για να εδραιωθούν και για τα οποία ξοδεύτηκαν
δισεκατομμύρια σε διαφήμιση και προώθηση. Για πολλά από αυτά, η ζημιά θα είναι
ανεπανόρθωτη».

H διαιτολόγος κ. Δήμητρα Λυκουρέζου τονίζει μια διαφορετική πτυχή του θέματος.
«Ο κόσμος ανακάλυψε και πάλι τη μεσογειακή διατροφή. Τη διατροφική, δηλαδή,
συμπεριφορά των προηγουμένων γενεών στην Ελλάδα. Τη διατροφή που ήταν πλούσια
σε λαχανικά, φρούτα, δημητριακά, γαλακτοκομικά, λάδι και κρασί, ό,τι δηλαδή
έδινε αλλού απλόχερα και με πολύ κόπο η γη μας».

Γεύσεις α λα ελληνικά και από πολυεθνικές αλυσίδες

Ακόμη και πολυεθνικές αλυσίδες ακολουθούν διαφορετική πολιτική στη χώρα μας σε
σχέση με άλλες αγορές. «Σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες έχουμε
πανομοιότυπο μενού. Εδώ όμως ήταν διαφορετικά», λέει ο κ. Μιχάλης Μανουσάκης,
οικονομικός διευθυντής αλυσίδας ντελίβερι. «Στην αρχή προσθέσαμε λίγη φέτα
στις πίτσες μας. Εκ των υστέρων βάλαμε ελιές. Αργότερα φτιάξαμε μια πίτσα
τελείως διαφορετική από αυτές που υπήρχαν. Σήμερα προσφέρουμε μεταξύ άλλων
τέσσερα ελληνικά πιάτα – μουσακά, παστίτσιο, μπριάμ, αλμυρή κολοκυθόπιτα. Οι
πελάτες θα τα βρουν μόνο στα καταστήματα της Ελλάδας. Σε κανένα άλλο από τα
749 καταστήματα της υπόλοιπης Ευρώπης».