H «άγνωστη» Θεσσαλονίκη στον φακό

H παραλία του Λευκού Πύργου, με πλακόστρωτο, στον φακό ανώνυμου φωτογράφου το 1903 (από το Αρχείο του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα)

H ιστορία της φωτογραφίας στον πρώτο αιώνα από την ανακάλυψή της και η ιστορία
ίσως της περισσότερο φωτογραφημένης πόλης καταγράφονται στη μεγάλη φωτογραφική
έκθεση, με τίτλο «H Θεσσαλονίκη στον 20ό αιώνα», η οποία παρουσιάζεται στο
Μουσείο Φωτογραφίας της Θεσσαλονίκης.

H έκθεση-«άλμπουμ» φωτογραφιών περιλαμβάνει στις πρώτες «σελίδες» του τη
συμβολή της καρτ ποστάλ στη διάδοση της φωτογραφίας κατά την πρώτη δεκαετία
του 20ού αιώνα (μεγάλα ιστορικά γεγονότα από την τουρκοκρατία, αλλά και το
εθνολογικό και κοινωνικό μωσαϊκό που έδινε στη Θεσσαλονίκη τον μητροπολιτικό
και κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της).

Στη δεύτερη δεκαετία, η ταξιδιωτική φωτογραφία εμπλουτίζεται με τα
εξαιρετικά δείγματα ξένων φωτογράφων, όπως αυτά του διάσημου Ελβετού Fred
Boissonnas, των φωτογράφων της αποστολής Albert-Kahn που δημιούργησε τις
πρώτες έγχρωμες φωτογραφίες της πόλης. Επίσης, δείγματα από τη στρατιά των
Συμμάχων κατά τον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο που κάλυψαν φωτογραφικά την πόλη και τη
ζωή της στο φόντο του πολέμου, αλλά και της πυρκαγιάς που κατέστρεψε την πόλη
το 1917. Ακολουθεί το έργο του Γιώργου Λυκίδη, ο οποίος από τη δεκαετία του
’20 κατέγραφε με ζήλο το αστικό τοπίο, με κόμβους δύο σύμβολα της
Θεσσαλονίκης: το πολυτελές ξενοδοχείο «Mediterranean Palace» και τη Διεθνή
Έκθεση που εισήγαγε τον μοντερνισμό στην πόλη. Ο Μεσοπόλεμος χαρακτηρίζεται
και από την ερασιτεχνική αναμνηστική φωτογραφία στην οποία γίνεται αναφορά με
ανέκδοτα ντοκουμέντα. Μεγάλο ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζουν οι εικόνες των
πλανόδιων φωτογράφων, που καταγράφουν τους Θεσσαλονικείς και τους τουρίστες
επί δεκαετίες, είτε καθώς περιδιαβαίνουν την πόλη είτε μπροστά στον Λευκό
Πύργο.

Τιμητικό άγημα στρατιωτών του ΕΛΑΣ στον περίβολο του ναού της Αγίας Σοφίας, μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (φωτογραφία του Σωκράτη Ιορδανίδη, 1944)

Στη μεταπολεμική περίοδο γίνεται εκτενής αναφορά στο έργο του Σωκράτη
Ιορδανίδη, ο οποίος μέχρι και τη δεκαετία του ’70 φωτογραφίζει με αυθεντικά
προσωπικό τρόπο, παρουσιάζοντας την αισθητική του επαγγελματία της εποχής αλλά
και του συναισθηματικού περιπατητή. Φυσικά δεν θα μπορούσαν να λείπουν μερικά
στιγμιότυπα των μεγάλων φωτογράφων Δημήτρη Χαρισιάδη και Κώστα Μπαλάφα. Η
δεκαετία του ’60 τελειώνει με την απαρχή της φωτογραφικής νεωτερικότητας.

H έκθεση παρουσιάζει επίσης το έργο σύγχρονων φωτογράφων, μέσα από το οποίο
φανερώνεται η δυναμική εξέλιξη των Ελλήνων φωτογράφων κατά τις τελευταίες
δεκαετίες και η ποικιλομορφία που παρουσιάζει πλέον η φωτογραφική καταγραφή
της πόλης και της ζωής της.

Οι φωτογραφίες της έκθεσης προέρχονται από τα αρχεία του Μουσείου
Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, του Φωτογραφικού Αρχείου του Μουσείου Μπενάκη, των
Αρχείων Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη (χρησιδάνειο ΕΛΙΑ),
του Μουσείου Albert-Kahn, του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδας, του Μουσείου
Μακεδονικού Αγώνα, από τα αρχεία των συλλεκτών Γιάννη Μέγα, Άγγελου
Παπαϊωάννου, Άρη Παπατζήκα, καθώς και από τα προσωπικά αρχεία σύγχρονων
φωτογράφων, όπως οι Δημήτρης Καραδήμος, Άρις Γεωργίου, Γιώργος Τσαουσάκης,
Στέργιος Τσιούμας κ.ά.

INFO

«Η Θεσσαλονίκη στον 20ό αιώνα» στο Μουσείο Φωτογραφίας (Λιμάνι Θεσσαλονίκης).
Εγκαίνια: 8 Απριλίου. Έως 22 Μαΐου. (Τρ. – Παρ.: 11.00 – 19.00, Σάβ. – Κυρ.:
11.00 – 21.00).