Mυστικά και ψέματα για τη λιτότητα

Και όμως ήξεραν την κατάσταση της οικονομίας εδώ και έξι μήνες. Αλλά δεν
πήραν τα μέτρα για τον φόβο πρόωρων εκλογών. H φορολογική επιδρομή που
εξαπέλυσε η κυβέρνηση την προηγούμενη εβδομάδα σηματοδοτεί το τέλος της «ήπιας
δημοσιονομικής προσαρμογής», όπως την είχε εξαγγείλει ο Πρωθυπουργός από το
βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Για να δικαιολογήσει την οδυνηρή στροφή και την ανακολουθία των δεσμεύσεών
της, η κυβέρνηση υποστηρίζει πως μόλις στα τέλη Μαρτίου απέκτησε μια καθαρή
εικόνα για το μέγεθος του δημοσιονομικού προβλήματος. Ωστόσο, στελέχη του
οικονομικού επιτελείου παραδέχονται πως η «ήπια προσαρμογή» ήταν… εκτός
πραγματικότητος ήδη από τον Σεπτέμβριο. H κυβέρνηση και προσωπικά ο
Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής ανέστελλαν επί έξι μήνες τη λήψη μέτρων στην
οικονομία για να εξυπηρετήσουν πολιτικές σκοπιμότητες: το ενδεχόμενο πρόωρης
προσφυγής στις κάλπες.

Πλήρης εικόνα. Κυβερνητικά στελέχη ισχυρίζονται πως το οικονομικό
επιτελείο και πλήρη εικόνα της κατάστασης είχε και στον Πρωθυπουργό την είχε
μεταφέρει. Ωστόσο, ο Κώστας Καραμανλής είχε λόγους να μη συναινεί στη λήψη
μέτρων λιτότητας. Όπως λένε, στις προτεραιότητές του κυριαρχούσε το ενδεχόμενο
πρόωρων εκλογών με αφορμή την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας και δεν
ήθελε να θίξει το «φιλολαϊκό προφίλ» που είχε οικοδομήσει ως αρχηγός της
αξιωματικής αντιπολίτευσης. Τα ίδια στελέχη λένε πως στο Μαξίμου έδιναν
σημασία στην κριτική που τους ασκούσε η αξιωματική αντιπολίτευση και ο Τύπος
για την απογραφή, και δεν ήθελαν να τους δικαιώσουν, καταφεύγοντας σε μέτρα
λιτότητας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο συνέδριο της N.Δ. (στα τέλη Ιουλίου),
κορυφαία στελέχη της όπως ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης και ο γραμματέας Πολιτικού
Σχεδιασμού Νίκος Καραχάλιος υπογράμμιζαν πως «τον Σεπτέμβρη θα καταρρίψουμε
τον μύθο της λιτότητας».

Τα ίδια στελέχη επισημαίνουν πως η προσφυγή σε μέτρα λιτότητας θα παρέπεμπε
απευθείας στο παράδειγμα της κυβέρνησης Μητσοτάκη (που είχε πάρει μέτρα αμέσως
μόλις είχε αναλάβει) και ο Πρωθυπουργός ήθελε πάση θυσία να αποφύγει να δώσει
στην αντιπολίτευση ένα τέτοιο επιχείρημα. Τις απόψεις του, όπως υποστηρίζουν
αυτά τα στελέχη, γνώριζε και συμμεριζόταν ο υπουργός Οικονομίας Γιώργος
Αλογοσκούφης, ο οποίος μάλιστα έλεγε σε συνεργάτες του πως «μια κυβέρνηση δεν
πρέπει να ανεβάζει τους φόρους αμέσως μόλις εκλεγεί, γιατί αυτό δημιουργεί μια
πολύ άσχημη εντύπωση στους πολίτες».

Πώς «κάηκαν» οι πρόωρες εκλογές

Το κρίσιμο διάστημα για τον καθορισμό της οικονομικής πολιτικής ήταν το
δεκαπενθήμερο πριν από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (14 Σεπτεμβρίου). Όπως
επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, η κυβέρνηση είχε τότε – παρά τα όσα περί του
αντιθέτου λένε σήμερα – υπόψη όλα τα δεδομένα. Ήδη από τις 18 Αυγούστου το
υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών άφηνε να διαρρεύσει ότι το 2004 το
έλλειμμα θα ξεπεράσει το 5%, ενώ στο οικονομικό επιτελείο δεν έκρυβαν την
ανησυχία τους για την πορεία των δημόσιων εσόδων. Αρχές Σεπτεμβρίου έγιναν δύο
συσκέψεις, υπό την προεδρία του κ. Καραμανλή και με τη συμμετοχή των κ.κ.
Σιούφα, Σουφλιά και Αλογοσκούφη, για να καθοριστεί τι θα πει ο Πρωθυπουργός
στη Θεσσαλονίκη. Ο Γιώργος Σουφλιάς «έχασε», καθώς υποστήριζε πως «η κυβέρνηση
πρέπει να πει όλη την αλήθεια». Στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Καραμανλής παραδέχθηκε
μεν πως το έλλειμμα ήταν κοντά στο 5% (έκανε λόγο για 4,6%), δεσμεύτηκε όμως
σε «ήπια προσαρμογή»: Απέκλεισε τις αυξήσεις φόρων, απέφυγε να μιλήσει για
διαρθρωτικές αλλαγές και υποσχέθηκε εισοδηματικές αυξήσεις πάνω από τον
πληθωρισμό. Στα «πηγαδάκια» που σχηματίστηκαν μετά την ομιλία του στη ΔΕΘ,
κορυφαία στελέχη του οικονομικού επιτελείου δεν απέκλειαν ότι το έλλειμμα θα
φτάσει σε 6% έως το τέλος του χρόνου.

«Μετρούσαν αντιδράσεις». Ήδη από το τέλος Αυγούστου, πάντως, από το
Μαξίμου είχε αφεθεί να διαρρεύσει το ενδεχόμενο της υποψηφιότητας του Πέτρου
Μολυβιάτη για την Προεδρία και «μετρούσε αντιδράσεις». Στο τραπέζι του κ.
Καραμανλή υπήρχαν εισηγήσεις από τη Ρηγίλλης για εκλογές τον Μάρτιο με αφορμή
την Προεδρία της Δημοκρατίας και όπως λένε κυβερνητικά στελέχη, ο Πρωθυπουργός
τις εξέταζε σοβαρά για να «μηδενίσει το κοντέρ» του πολιτικού χρόνου και να
αρχίσει απ’ την αρχή μία νέα τετραετία. Επιπλέον, όπως υποστηρίζει κορυφαίο
κομματικό στέλεχος, ανησυχούσε μήπως τις πρόωρες εκλογές τις προκαλέσει ο
ίδιος ο Γεώργιος Παπανδρέου.

Το «Προεδρικό». Κυβερνητικά στελέχη λένε πως το Μαξίμου εγκατέλειψε την
ιδέα για εκλογές στα μέσα Νοεμβρίου (όταν «κάηκε» η υποψηφιότητα
Κωνσταντόπουλου και λόγω αρνητικών εξελίξεων στο Σκοπιανό – αναγνώριση των
Σκοπίων από τις ΗΠΑ – αποδυναμώθηκε εκείνη του κ. Μολυβιάτη). Στελέχη του
οικονομικού επιτελείου λένε, πάντως, πως σε αυτή την απόφαση καθοριστικό ρόλο
έπαιξε η διετής προθεσμία για τη μείωση των ελλειμμάτων, την οποία επέτυχε ο
κ. Αλογοσκούφης στη συνάντηση με τον κ. Άιχελ (την 6η Νοεμβρίου) και στη
συνέχεια στο Ecofin της 15ης Νοεμβρίου. Ήταν αυτονόητο πως η διορία δεν θα
ίσχυε σε περίπτωση πρόωρων εκλογών. Τη 18η Νοεμβρίου ο Κώστας Καραμανλής είχε
κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Γιώργο Σουφλιά στο Μαξίμου, όπου οι δύο άνδρες
συμφώνησαν ότι το θέμα της Προεδρίας της Δημοκρατίας έπρεπε να κλείσει εντός
του Δεκεμβρίου. Την 5η Δεκεμβρίου ο κ. Καραμανλής τηλεφώνησε στον κ. Παπούλια.