Ο πρόγονός μας, το… Χόμπιτ

H λεκάνη της γυναίκας Χόμπιτ είναι πιο φαρδιά από του Homo sapiens και τα χέρια της φτάνουν ώς τα γόνατα, αλλά τα λεπτά οστά της παλάμης και του καρπού υποδηλώνουν ότι δεν ασχολούνταν με την αναρρίχηση

«Αρχικά νομίσαμε ότι επρόκειτο για τρίχρονο παιδί. Ωστόσο τα μικρά εύθραυστα
οστά που μόλις είχαμε ανακαλύψει σε ένα μεγάλο σπήλαιο στο νησί Φλόρες της
Ινδονησίας ανήκαν σε έναν πλήρως ανεπτυγμένο ενήλικο, ύψους περίπου ενός
μέτρου. Τα οστά φαίνονταν πρωτόγονα. Και όπως αποδείχθηκε ο σκελετός δεν ήταν
απλώς μοναδικός, αλλά αντιπροσωπευτικός ενός ολόκληρου πληθυσμού από
μικροσκοπικά όντα που κάποτε ζούσαν στο απομονωμένο αυτό νησί. Είχαμε
ανακαλύψει λοιπόν ένα νέο είδος ανθρώπου», γράφουν οι Μάικ Μόργουντ, Τόμας
Σουτίνκακα και Ρίτσαρντ Ρόμπερτς στο τεύχος Απριλίου της ελληνικής έκδοσης του
«National Geographic».

Ποια είναι η ταυτότητα του λιλιπούτειου ευρήματος; «Είναι ο μικροσκοπικός
συγγενής μας που ονομάσαμε Χόμπιτ» (σ.σ.: όπως τα πλάσματα στον «Άρχοντα των
Δαχτυλίδιών» του Τζ.P. Τόλκιν), λένε οι επιστήμονες. Έζησε πριν από 18.000
χρόνια, την ίδια εποχή που οι Homo sapiens – άνθρωποι όπως εμείς – κατακτούσαν
τον πλανήτη, μόνο που έμοιαζε με μινιατούρα, καθώς έχει το μισό ύψος από έναν
σημερινό ενήλικo. «Μόλις αντίκρυσα τη γνάθο ήξερα ότι ανήκε σε ένα νέο είδος»,
λέει ο παλαιοανθρωπολόγος Πίτερ Μπράουν, που υποστηρίζει ότι ο Homo
floresiensis, όπως είναι το επιστημονικό όνομα του Χόμπιτ, μπορεί να
εξελίχθηκε από έναν πληθυσμό Homo erectus (αρχαϊκός ανθρωπίδης που έζησε πριν
από 1,5 εκατ. χρόνια) που έφτασε στο νησί Φλόρες πριν από 800.000 χρόνια, αν
και παραδέχεται πως το συγκεκριμένο είδος δεν έχει ακόμη βρεθεί στην περιοχή.

Το βάρος της ενήλικης γυναίκας Χόμπιτ (το φύλο της διαπιστώθηκε ύστερα από
εξέταση της λεκάνης της και η ηλικία της από τη φθορά των δοντιών της) που
βρέθηκε στο σπήλαιο του νησιού Φλόρες υπολογίζεται πως δεν ξεπερνούσε τα 25
κιλά. Ο εγκέφαλός της ήταν μικρότερος από το ένα τρίτο του εγκεφάλου του
σύγχρονου ανθρώπου, μικρότερος ακόμη και από εκείνο ενός χιμπαντζή. Το γεγονός
αυτό δεν τους εμπόδισε όμως να έχουν καλές σχέσεις με την «τεχνολογία».
Εστίες, καμένα οστά, πέτρινες αιχμές και χιλιάδες λίθινα εργαλεία που βρέθηκαν
στην ίδια περιοχή με τα οστά αποδεικνύουν πως οι μικρόσωμοι ανθρωπίδες
κυνηγούσαν ενδεχομένως τα μεγαλύτερα ζώα.

Γιατί οι άνθρωποι του Φλόρες ήταν τόσο μικρόσωμοι; «Ξέρουμε ότι όταν
μεταβάλλονται οι πιέσεις που ασκούνται κατά τη διαδικασία της εξέλιξης, κάποια
είδη συρρικνώνονται», λέει ο βιογεωγράφος Μαρκ Λομολίνο. Ο νανισμός είναι
συχνά η μοίρα των μεγάλων θηλαστικών που απομονώνονται σε απομακρυσμένα νησιά,
διότι έχουν να αντιμετωπίσουν λιγότερους θηρευτές – στο Φλόρες η μοναδική
απειλή ήταν οι δράκοι του Κομόντο -, γεγονός που καθιστά το μέγεθος και τη
δύναμη λιγότερο σημαντικούς παράγοντες.

INFO

To τεύχος Απριλίου της ελληνικής έκδοσης του «National Geographic» κυκλοφορεί
αύριο. Τιμή: 7,20 ευρώ

Επιμέλεια: Μαίρη Αδαμοπούλου