Για ένα… ευρωπαϊκό MIT

H Σούζαν Χόκφιλντ, η οποία έγινε τον Δεκέμβριο η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του
Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης, είχε πολύ πιο ήπια υποδοχή στο
Πανεπιστήμιο από ό,τι ο προκάτοχός της, ο Τσαρλς «Τσακ» Βεστ. Την πρώτη του
ημέρα στη δουλειά, ο δρ Βεστ δεν κατάφερε να βρει το γραφείο του. Φοιτητές
είχαν κρύψει την είσοδό του πίσω από έναν γιγάντιο πίνακα ανακοινώσεων.

Σούζαν Χόκφιλντ. Έγινε πρόεδρος σε ένα Πανεπιστήμιο παραδοσιακά ανδροκρατούμενο

Ίσως η κοινότητα του ΜΙΤ συνειδητοποίησε πως δεν μπορεί να αστειευτεί με τον
διορισμό της δρος Χόκφιλντ. Ενσαρκώνει μια βαθιά αλλαγή: το νέο πρόσωπο όχι
μόνο του ΜΙΤ, αλλά και της ανώτατης εκπαίδευσης στις ΗΠΑ εν γένει. H παράδοση
θέλει να ηγούνται των αμερικανικών Πανεπιστημίων άνδρες που προέρχονταν από
τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες. Αυτό αλλάζει. Πάνω από το ένα πέμπτο των προέδρων
των πανεπιστημίων τώρα είναι γυναίκες, ενώ το 1986 το ποσοστό τους ήταν κάτω
από 10%. Τα τελευταία χρόνια διορίστηκαν επίσης περισσότεροι φυσικοί
επιστήμονες, μεταξύ των οποίων οι πρόεδροι του Πρίνστον, του Στάνφορντ και του
Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν. «Αυτό συμβαίνει επειδή οι Φυσικές Επιστήμες
γίνονται όλο και πιο σημαντικές για την οικονομία μας και για την κοινωνία
μας», λέει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» η 53χρονη δρ Χόκφιλντ. H δρ Χόκφιλντ –
άλλοτε φημισμένη ερευνήτρια νευρολόγος – είναι το πρώτο πρόσωπο που προέρχεται
από τις Επιστήμες της ζωής και αναλαμβάνει την ηγεσία αυτής της Σχολής
Μηχανικής, που παραδοσιακά κυριαρχείται από τους άνδρες. Το φύλο της
προσείλκυσε ακόμη περισσότερο την προσοχή όταν ο Λάρι Σάμερς, ο πρόεδρος του
γειτονικού Χάρβαρντ, πυροδότησε τον Ιανουάριο εθνική συζήτηση αμφισβητώντας
τις «έμφυτες» ικανότητες των γυναικών στα Μαθηματικά και τις Επιστήμες. H
πρόεδρος του ΜΙΤ αισθάνεται άβολα όταν της ζητείται να σχολιάσει το θέμα. Από
κοινού με τους προέδρους του Πρίνστον και του Στάνφορντ, η δρ Χόκφιλντ
δημοσίευσε τον περασμένο μήνα μία απάντηση. «Εικασίες ότι “έμφυτες διαφορές”
μπορεί να αποτελούν σημαντική αιτία για τη μειωμένη εκπροσώπηση των γυναικών
στις Επιστήμες και τη Μηχανική, είναι πιθανόν να επαναφέρουν παλιούς μύθους
και να ενισχύσουν αρνητικά στερεότυπα και προκαταλήψεις», έγραψαν.

H κόντρα. H αντιπαλότητα ανάμεσα στο ΜΙΤ και το Χάρβαρντ ήταν συχνά
περισσότερο φανταστική παρά πραγματική. Εν τούτοις, με τον διορισμό της δρος
Χόκφιλντ, η αντίθεση ανάμεσα στα δύο κορυφαία Πανεπιστήμια έγινε πιο έντονη
παρά ποτέ. Τόσο ο δρ Σάμερς όσο και η δρ Χόκφιλντ διορίστηκαν για να…
ταρακουνήσουν τα πράγματα σε δύο από τα κορυφαία Πανεπιστήμια στον κόσμο, αλλά
έχουν πολύ διαφορετικό στυλ. Εκείνος φημίζεται ότι μιλάει απερίφραστα. Εκείνη
μιλάει μετρημένα. Εκείνος κατηγορείται για αναισθησία. Εκείνη σταματάει για να
ρωτήσει πώς αισθάνεται μια έγκυος από το προσωπικό. Στο Χάρβαρντ, ο δρ Σάμερς
αντιμετωπίζει εξέγερση για τον τρόπο με τον οποίο διευθύνει: ο αριθμός των
γυναικών που διδάσκουν στο Τμήμα Τεχνών και Επιστημών μειώνεται σταθερά τα
τέσσερα τελευταία χρόνια που είναι πρόεδρος. Στο ΜΙΤ, η δρ Χόκφιλντ έχει
δεσμευθεί να αυξήσει την αναλογία- όχι μόνον έναντι των γυναικών, αλλά και
έναντι των μειονοτήτων.

Ένας Ευρωπαίος «αντίπαλος»;

Ευρωπαίοι σχολιαστές αναφέρουν συχνά το ΜΙΤ ως το καλύτερο υπόδειγμα ενός
θεσμού όπου η έρευνα και η διδασκαλία είναι παγκοσμίου επιπέδου, ενώ παράλληλα
συνδέεται με τη βιομηχανία και «παράγει» πολλές νεωτεριστικές μικρές
εταιρείες. Τον περασμένο μήνα ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζοζέ
Μανουέλ Μπαρόζο, ζήτησε να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο
(ΕΙΤ) με πρότυπο το ΜΙΤ, στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής της E.E. για την
απασχόληση και την ανάπτυξη. Υπήρξαν προτάσεις, το ΕΙΤ να έχει την έδρα του σε
κάποιο από τα νέα κράτη μέλη, όπως η Πολωνία. Παρά τον θαυμασμό για το ΜΙΤ,
όμως, αρκετοί πιστεύουν πως δεν υπάρχει ανάγκη για ένα καινούργιο ΕΙΤ, αλλά θα
ήταν καλύτερο να ενισχυθούν τα δυνατά σημεία των υφιστάμενων εκπαιδευτικών
θεσμών.

Ίδρυσαν πάνω από 4.000 εταιρείες

Το νέο πρόσωπο του ΜΙΤ είναι σημάδι μιας γενικότερης μεταμόρφωσης της ανώτατης εκπαίδευσης στις ΗΠΑ εν γένει

Το πιο γνωστό χαρακτηριστικό του ΜΙΤ είναι το επιχειρηματικό πνεύμα που το
διέπει. H φήμη του αυτή υπογραμμίζεται από μια έκθεση της τράπεζας BankBoston.
Σύμφωνα με αυτήν την έκθεση του 1994, απόφοιτοι του ΜΙΤ έχουν ιδρύσει
περισσότερες από 4.000 εταιρείες που έχουν πραγματοποιήσει συνολικά πωλήσεις
αξίας 232 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Παράλληλα έχουν δημιουργήσει 1,1 εκατ.
θέσεις απασχόλησης σε όλο τον κόσμο.

H προσήλωση. Λιγότερο γνωστή είναι η μεγαλύτερη προσήλωση στη
διδασκαλία που υπάρχει στο εκπαιδευτικό προσωπικό του ΜΙΤ, σε σύγκριση με τους
Ευρωπαίους συναδέλφους τους. «Οι καθηγητές του ΜΙΤ είναι πιο προσηλωμένοι στο
εκπαιδευτικό εγχείρημα και η διδασκαλία είναι πιο σημαντική γι’ αυτούς», λέει
ο καθηγητής Μάικλ Κέλι, διευθυντής του Ινστιτούτου Κέμπριτζ-MIT, εκπαιδευτικής
και ερευνητικής σύμπραξης ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και το ΜΙΤ. Το
χαρακτηριστικό αυτό είναι όμως πιθανό να βασίζεται σε έναν παράγοντα που ίσως
να μην μπορεί να αναπαραχθεί άμεσα στην Ευρώπη: οι φοιτητές του ΜΙΤ πληρώνουν
υψηλά δίδακτρα, κάτι που τους κάνει… αποφασισμένους να απαιτούν από το
διδακτικό προσωπικό τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια.