Tο νέφος σκεπάζει όλη την Aττική

Σχεδόν ολόκληρη την Αττική έχει καλύψει το νέφος τα τελευταία χρόνια. Τα
επικίνδυνα μικροσωματίδια που εκλύονται κυρίως από τις εξατμίσεις των
αυτοκινήτων ξέφυγαν από τα στενά όρια του Λεκανοπεδίου και έχουν απλωθεί προς
κάθε κατεύθυνση, ακολουθώντας την ανάπτυξη του οικιστικού ιστού.

Ηεξάπλωση των μικροσκοπικών ρύπων πάνω από την Αττική καταγράφηκε για πρώτη
φορά από δύο Έλληνες επιστήμονες, τους κυρίους Νικόλαο Σηφάκι, από το
Ινστιτούτο Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου
Αθηνών, και Δημοσθένη Σαρηγιάννη, από το Κοινοτικό Κέντρο Ερευνών της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Χρησιμοποιώντας δορυφορικά δεδομένα, κατάφεραν να
ανασυνθέσουν την εικόνα που παρουσίαζε το νέφος της Αθήνας στη διάρκεια των
τελευταίων 20 χρόνων, από το 1981 μέχρι το 2001.

Επιπλοκές. Οι δύο ειδικοί επικέντρωσαν την προσοχή τους στα
μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια (τα λεγόμενα ΡΜ10 και ΡΜ2,5) που είναι
εισπνεύσιμα και θεωρούνται ύποπτα για τη δημιουργία επιπλοκών στο αναπνευστικό
και καρδιαγγειακό σύστημα του ανθρώπου. Παρά το γεγονός ότι πριν από το 2000
το ΠΕΡΠΑ δεν είχε εγκαταστήσει επίγειο σταθμό μέτρησης αυτών των ρύπων, τα
δορυφορικά δεδομένα που διατηρούνταν στο αρχείο φανέρωσαν ότι στο παρελθόν
στον ουρανό της Αθήνας παρατηρούνταν «ακραία επεισόδια», καθώς οι
συγκεντρώσεις αυτών των ουσιών έφταναν σε ανησυχητικά επίπεδα. H πιο σημαντική
όσο και ανησυχητική παράμετρος είναι, όμως, όπως λέει στα «NEA» ο κ. N.
Σηφάκις, ότι «το νέφος εξαπλώθηκε πέραν και εκτός του Λεκανοπεδίου, κυρίως
προς τα ανατολικά και τα νοτιοανατολικά, ακολουθώντας την επέκταση του αστικού
ιστού». Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι από τις αρχές της δεκαετίας του
1980 μέχρι και το 1994 υπήρχαν στην ατμόσφαιρα υψηλές συγκεντρώσεις ρύπων, οι
οποίες οφείλονταν κατά κύριο λόγο στην αύξηση του πληθυσμού, αλλά και του
στόλου των αυτοκινήτων.

Το θείο. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, η πυκνότητα του νέφους
άρχισε κατά κάποιον τρόπο να αραιώνει, καθώς σύμφωνα με τους ειδικούς υπήρξαν
διαδοχικές μειώσεις στην περιεκτικότητα του πετρελαίου σε θείο (κατά 33% το
1994 και κατά 75% το 1996). Αργότερα όμως το νέφος άρχισε πάλι να πυκνώνει
αλλά, κυρίως, να εξαπλώνεται. H λειτουργία του νέου αεροδρομίου στα Σπάτα και
η διάνοιξη μεγάλων οδικών αρτηριών όπως η Αττική Οδός μετατόπισαν προς άλλες
περιοχές του Νομού Αττικής σημαντικό τμήμα του κυκλοφοριακού φόρτου.

Οι ρύποι μεταφέρονται από τα δυτικά στα ανατολικά

O δορυφόρος κατέγραψε τη ρύπανση της πρωτεύουσας σε διάφορες εποχές του
χρόνου. Οι ανοιξιάτικες εικόνες που ελήφθησαν κατά τα έτη 1994, 1995, 1997 και
1999 έδειξαν ότι το νέφος ήταν συγκεντρωμένο στο κέντρο της Αθήνας και γύρω
από αυτό, έχοντας σχήμα ημισελήνου. Αντιθέτως, οι καλοκαιρινές εικόνες των
ετών 1986, 1987, 1988, 1991, 1996, 1998 και 2001 έδειξαν ότι η ρύπανση ήταν
διασκορπισμένη κυρίως στα βόρεια, βορειοανατολικά και ανατολικά περίχωρα,
καθώς και στη νοτιοανατολική παραλία της Αθήνας (Φάληρο, Γλυφάδα).

Το ενδιαφέρον στοιχείο σύμφωνα με τους Έλληνες ειδικούς είναι ότι ορισμένες
βόρειες περιαστικές περιοχές – όπως οι Θρακομακεδόνες και οι πρόποδες της
Πεντέλης – «παρουσιάζουν πάντα αρκετά υψηλές συγκεντρώσεις σωματιδιακών
ρύπων». Το γεγονός αυτό οφείλεται, όπως εξηγούν, στο φαινόμενο της θαλάσσιας
αύρας. Προσθέτουν μάλιστα ότι «διαχρονικά παρατηρείται μια προοδευτική
μεταφορά των υψηλότερων συγκεντρώσεων ρύπανσης από τα δυτικά του Λεκανοπεδίου
προς τα ανατολικά».