«Tην 11η Mαρτίου 2004, η Γκερνίκα επαναλήφθηκε»

Λευκό χέρι. Ένα κορίτσι αφιερώνει το σύμβολο της ειρήνης στα θύματα της Ατότσα

«ΕΓΩ EIMAI η επιλογή σας, η απόφασή σας: ναι, εγώ είμαι η Ισπανία». Με
αυτόν τον τρόπο αντέδρασε ο ποιητής Όντεν στον Ισπανικό Εμφύλιο το 1937.
Σχεδόν 70 χρόνια αργότερα, η Ισπανία είναι το θέατρο ενός άλλου πολέμου, που
επηρεάζει κάθε Ευρωπαίο, κάθε πολίτη δημοκρατικής χώρας. Αυτός είναι ένας
πόλεμος που δεν θα κερδηθεί από άνδρες με όπλα και βομβαρδιστικά αεροπλάνα.
Είναι ένας πόλεμος που διεξάγεται για να αποφευχθεί ένας άλλος πόλεμος.

Στη Μαδρίτη

Τίμοθι Γκάρτον Ας

Οδοιπορικό στη Μαδρίτη, με τη συμπλήρωση ακριβώς ενός χρόνου από την
τρομοκρατική επίθεση της 11ης Μαρτίου πραγματοποίησε ο επιφανής ιστορικός
Τίμοθι Γκάρτον Άς. Όπως σημειώνει σε άρθρο του που αναδημοσιεύεται στην
«Γκάρντιαν», «από τη μια πλευρά ενός μεγάλου δρόμου εδώ στη Μαδρίτη, μπορεί να
δει κανείς την Γκερνίκα του Πικάσο, στο Καλλιτεχνικό Κέντρο της Βασιλίσσης
Σοφίας. Το έργο αυτό, που θεωρείται πως είναι η πιο διάσημη καλλιτεχνική
απεικόνιση του πολέμου στον σύγχρονο κόσμο, δημιουργήθηκε για να τιμήσει μια
πόλη που βομβαρδίστηκε κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου».

«Λίγα μέτρα πιο κάτω, στην άλλη άκρη του δρόμου, βρίσκεται ο σιδηροδρομικός
σταθμός Ατότσα. Εδώ, το πρωί της 11ης Μαρτίου πέρυσι, η Γκερνίκα επαναλήφθηκε.
Σε διάστημα ελάχιστων δευτερολέπτων, ολοζώντανοι άνδρες και γυναίκες –
μητέρες, σύζυγοι, πατεράδες και γιοι – μετατράπηκαν σε άμορφη μάζα ανθρώπινων
μελών, όταν εξερράγησαν οι βόμβες που είχαν τοποθετηθεί σε τρένα. Μπορούμε να
φανταστούμε τα στοματά τους ανοιχτά ακόμα, να σχηματίζουν κραυγές πόνου».

Ο Ας αναφέρεται και στη συνδιάσκεψη για την τρομοκρατία που πραγματοποιείται
αυτές τις ημέρες στη Μαδρίτη: «Λίγο αργότερα, σε ένα αυστηρά φρουρούμενο
συνεδριακό κέντρο σε προάστιο της πόλης, κάθομαι με επιφανείς πολιτικούς,
κρατικούς αξιωματούχους πολλών χωρών και διανοουμένους, σε μια συνδιάσκεψη που
πραγματοποιείται για να τιμήσουμε την επέτειο της 11ης Μαρτίου, συζητώντας
περί δημοκρατίας, τρομοκρατίας και ασφάλειας». H κεντρική ιδέα αυτής της
συνδιάσκεψης είναι ότι «η δημοκρατική διακυβέρνηση είναι ο μόνος νόμιμος – και
ο μόνος αποτελεσματικός – τρόπος καταπολέμησης της τρομοκρατίας». Είναι ο
μόνος πόλεμος που μπορεί να τερματίσει τον πόλεμο της τρομοκρατίας.

Αλλά αυτός ο πόλεμος που διεξάγεται για να αποφύγουμε έναν ευρύτερο πόλεμο, θα
κερδηθεί μονάχα εάν οι απλοί πολίτες ανά την Ευρώπη συνειδητά εμπλακούν σε
αυτόν. Με ποιον τρόπο; «Μέσω εκατομμυρίων διαφορετικών καθημερινών τρόπων
συνδιαλλαγής με ανθρώπους διαφορετικού χρώματος, διαφορετικής φυλής και
διαφορετικής θρησκείας» απαντάει ο Ας.

Ο πόλεμος

Ένας μεγάλος Γάλλος ιστορικός είπε κάποτε ότι ένα κράτος είναι «ένα
δημοψήφισμα κάθε μέρα». Κατά τον ίδιο τρόπο, αναφέρει ο Ας, αυτός ο ειρηνικός
πόλεμος που διεξάγεται για να μην αποξενώνονται τόσο από την κοινωνική
πραγματικότητα ώστε να οδηγούνται στην τρομοκρατία απλοί άνδρες και γυναίκες,
είναι ένας πόλεμος μικρών πραγμάτων, λιλιπούτειων, καθημερινών πράξεων.