ANOIXTO MBA Ο καλός ηγέτης στη φουρτούνα φαίνεται

H ηγεσία, προσόν απαραίτητο ιδίως σε ανώτερα και ανώτατα κλιμάκια διοίκησης,
δεν πρέπει να υποκύπτει σε άκαμπτα μοντέλα άσκησης εξουσίας, αλλά να είναι
ευέλικτη, να προσαρμόζει και να προσαρμόζεται σε καταστάσεις. Είναι ένα προσόν
που αποκτάται, συνεπώς υπάρχουν πάντα περιθώρια βελτίωσης των ηγετικών
ικανοτήτων, με τη συνεχή εκπαίδευση, την απόκτηση εμπειριών αλλά και την
ανταλλαγή ιδεών με ανθρώπους αναλόγου αντικειμένου από το άμεσο περιβάλλον.

ΤΡΟΠΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

Ένας ηγέτης εμπλέκεται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων είτε άμεσα – με τη λήψη
της απόφασης – είτε εμμέσως – με την έγκριση ή την απόρριψη μιας απόφασης που
έλαβαν οι υφιστάμενοί του. Ακόμα και η απόφασή του να μην… αποφασίσει, είναι
μια απόφαση από μόνη της! Αφού εξετασθούν όλα τα πιθανά σενάρια και οι
εναλλακτικές λύσεις, καλό θα είναι ο ηγέτης να έχει και την ομόφωνη
συγκατάθεση των συνεργατών του, καθώς εκείνοι, εκτός από υποστηρικτές τού
έργου του, θα είναι και οι άνθρωποι που θα το εφαρμόσουν. H διαδικασία είναι
απλή: Αφού ορισθεί ο σκοπός και αναλυθούν όλοι οι παράγοντες που τον
επηρεάζουν, καθώς και οι εναλλακτικές λύσεις, επιλέγεται και σχεδιάζεται η
καλύτερη, και στη συνέχεια – αφού εφαρμοσθεί – εκτιμώνται τα αποτελέσματα.

ΟΜΑΔΑ KAI ΡΟΛΟΙ

Τόσο η διαδικασία λήψης αποφάσεων όσο και το γενικότερο πλαίσιο ηγεσίας,
προκειμένου να λειτουργήσει αποδοτικά, απαιτούν τη δημιουργική σύσταση ομάδας,
της οποίας κάθε μέλος θα δρα ατομικά και συλλογικά ταυτόχρονα. Ο ρόλος κάθε
μέλους είναι αυτόνομος αλλά και αλληλένδετος με τους ρόλους των υπολοίπων.
Κάθε ρόλος θα πρέπει να προσαρμόζεται στην προσωπικότητα κάθε μέλους της
ομάδας και όχι η προσωπικότητα στον ρόλο. Κάθε μέλος πρέπει να επικεντρώνει
τις προσπάθειές του στα καθήκοντα που έχει αναλάβει ως ειδικός, αλλά
συνιστάται και η ανταλλαγή ιδεών, τόσο μεταξύ των μελών της ομάδας όσο και με
ανθρώπους που βρίσκονται έξω από αυτήν.

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Κεντρικός πυρήνας του επιχειρηματικού σχεδιασμού, ανεξαρτήτως αν ο χρονικός
ορίζοντας είναι βραχυχρόνιος ή μακροχρόνιος, είναι ο εντοπισμός και η ανάδειξη
στόχων που πρέπει να επιτευχθούν. Οι στόχοι θα πρέπει πάντα να είναι
ρεαλιστικοί και επιτεύξιμοι, αλλά και καινοτόμοι, ώστε να συμβάλλουν στην
ανάπτυξη και απόδοση της εταιρείας. Πολλές φορές, ακόμη και αυτό που αρχικά
φαίνεται αδύνατο μπορεί να είναι επιτεύξιμο, με τον κατάλληλο σχεδιασμό και τη
σωστή εφαρμογή του σχεδίου. Ωστόσο, πάντα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και το
ενδεχόμενο αποτυχίας, ολικής ή μερικής, ώστε οι απώλειες να μειώνονται στο
ελάχιστο δυνατόν.

H ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

H επικοινωνία μεταξύ του ηγέτη και των συνεργατών του είναι ένας από τους
σημαντικότερους παράγοντες στην άσκηση ουσιαστικής και αποδοτικής ηγεσίας. H
ανταλλαγή ιδεών και επικοινωνίας δεν είναι απαραίτητο να γίνεται πάντα σε
επίσημα μίτινγκ, σε συμβούλια στρογγυλής τραπέζης και σε αυστηρούς κώδικες
επικοινωνίας. Συχνά παρατηρείται το φαινόμενο, συζητήσεις και επαφές «πρόσωπο
με πρόσωπο», πιο ανεπίσημου χαρακτήρα, να είναι εξίσου ή και περισσότερο
αποδοτικές και να βοηθούν, πολλές φορές, στην άντληση ιδεών και τρόπων λύσης
των προβλημάτων, χάρη στην ελευθερία της επικοινωνίας και την παράκαμψη των
επισήμων – και συνήθως άκαμπτων – μοντέλων επικοινωνίας.

Ηγέτες και μάνατζερ κάνουν τακτική χρήση των μίτινγκ, προκειμένου να έρθουν σε
επικοινωνία με τους συνεργάτες τους. Παρόλη τη χρησιμότητα των συσκέψεων, η
υπερβολικά συχνή σύγκλησή τους, η κακή οργάνωσή τους αλλά και το συχνά ανούσιο
περιεχόμενό τους κουράζουν και είναι πολύ πιθανό να έχουν αρνητικό αντίκτυπο,
απoσυντονίζοντας τους συμμετέχοντες τόσο από το συγκεκριμένο έργο που
επιτελούν όσο και από τη γενικότερη λειτουργία της οργάνωσης. Καλό θα είναι να
αποφεύγονται τα πολλά και μακροχρόνια μίτινγκ και να συγκαλούνται μόνον όταν
υπάρχει σοβαρός και ακριβής λόγος. Επίσης, ο περιορισμός τής χρονικής τους
διάρκειας τα κάνει σαφώς πιο αποτελεσματικά.

Ένας ηγέτης θα πρέπει, με τον τρόπο του, να κερδίζει την απόλυτη εμπιστοσύνη
των συνεργατών του. H εμπιστοσύνη δύσκολα αποκτάται αλλά εύκολα χάνεται. Ο
ηγέτης πρέπει να φροντίζει τους ανθρώπους του «χτίζοντας» σχέσεις
εμπιστοσύνης, όχι μόνο πάνω σε επαγγελματικά αλλά και σε κοινωνικά – και
μερικές φορές, γιατί όχι, και σε προσωπικά θέματα. Ο ηγέτης πρέπει να παρέχει
αμερόληπτα την υποστήριξή του, ευνοώντας ένα δημιουργικό περιβάλλον
εμπιστοσύνης.

ΤΥΠΟΙ ΗΓΕΤΗ

Σε ό,τι αφορά τους διάφορους τύπους ηγέτη, ο οραματιστής είναι συνήθως θερμός
υποστηρικτής των αλλαγών και διατεθειμένος να πάρει μεγάλο ρίσκο, προσδοκώντας
όμως και μεγάλες αποδόσεις. Αντιθέτως, ο συντηρητικός ηγέτης τάσσεται συχνά
κατά των αλλαγών, φοβούμενος τον κίνδυνο που αυτές ενέχουν, με αποτέλεσμα να
απορρίπτει τις καινοτόμες ιδέες. Υπάρχει και ο πραγματιστής ηγέτης, ο οποίος,
αφού αναλύσει και εκτιμήσει τα πιθανά αποτελέσματα κάθε πρότασης, κρίνει με
την αντικειμενικότητα που τον διακρίνει, συνδυάζοντας την εμπειρία ενός
συντηρητικού με την έμπνευση ενός οραματιστή ηγέτη.

Τέλος, ο ηγέτης πρέπει να είναι κύριος του εαυτού του και να μη συμμετέχει σε
καμία μορφή ανταγωνισμού μεταξύ των μάνατζερ ή άλλων διοικητικών στελεχών της
εταιρείας. Ωστόσο, θα πρέπει να είναι πάντα έτοιμος να αντιμετωπίσει τον
ανταγωνισμό άλλων στελεχών, τόσο από την εταιρεία του όσο και από το εξωτερικό
περιβάλλον – και να το κάνει και για λογαριασμό των συνεργατών του, παρέχοντάς
τους διαρκή υποστήριξη σε ό,τι αφορά το έργο τους. Ξεκάθαρος στις διαθέσεις
του, αξιόπιστος και – πάνω από όλα – ανθρώπινος, ο ηγέτης είναι ένας
επιχειρηματικός καπετάνιος… παντός καιρού. Το να ηγείσαι και να διοικείς σε
μια ομαλή περίοδο, είναι σχετικά εύκολο, προβλέψιμο και επιτεύξιμο. Ο καλός
ηγέτης, όμως, στη φουρτούνα φαίνεται.

Και πηγή έμπνευσης

Εκτός από το να διοικεί, ο επιχειρηματικός ηγέτης θα πρέπει να λειτουργεί και
ως πηγή έμπνευσης για τους γύρω, τροφοδοτώντας τους με ελπίδα, δύναμη,
αισιοδοξία και ιδέες – ακόμη και στα δύσκολα. Με αυτόν τον τρόπο οι
εργαζόμενοι δεν χάνουν τη θέληση για δουλειά και νιώθουν αυτοπεποίθηση και
ικανοποίηση από την εργασία τους, συνεχίζοντας να αποδίδουν σε υψηλούς
ρυθμούς.

H παροχή κατάλληλων κινήτρων, ο ενθουσιασμός και η συνέπεια του ηγήτορα είναι
απαραίτητα στοιχεία, ιδιαίτερα όσον αφορά τη θεμελίωση καινοτόμων ιδεών που
ενδέχεται να αναλάβει μία ομάδα ή όταν τα πράγματα σε μια εταιρεία δεν πάνε
τόσο καλά.

Άλλο ηγέτης, άλλο μάνατζερ

Ο σύγχρονος ηγέτης πρέπει να προσαρμόζεται στις συνθήκες που επιτάσσει η
σύγχρονη κοινωνική αλλά και επιχειρηματική πραγματικότητα. Να είναι
διορατικός, να έχει πάθος, να είναι καλός ακροατής, να αποτελεί πηγή έμπνευσης
για τους ανθρώπους του, να είναι έτοιμος να αναλάβει ευθύνες και δράση όταν οι
καταστάσεις το απαιτούν. H ηγεσία δεν πρέπει να συγχέεται με το κλασικό
μάνατζμεντ. Ο μάνατζερ ασχολείται με το «δέντρο», ενώ ο ηγέτης με το «δάσος».

Τα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν τους «νικητές» από τους «χαμένους»

Τα προσόντα που απαιτείται να έχουν οι σημερινοί ηγέτες – αλλά και η κατάλληλη
χρήση τους – είναι τα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν τους «νικητές» από τους
«χαμένους». Οι ηγέτες – μάνατζερ πρέπει να κάνουν δύο πράγματα:

«ΒΑΣΙΚΑ» KAI «ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΑ» ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Κατ’ αρχήν, να κατανοήσουν πλήρως τις διαφορές μεταξύ των «βασικών» και των
«διαφοροποιημένων» στοιχείων και χαρακτηριστικών που παρουσιάζει μια εταιρεία.
Τα «βασικά» στοιχεία είναι αυτά που απαιτούνται για την κάλυψη των στοιχειωδών
αναγκών μιας εταιρείας, εξασφαλίζοντας την επιβίωσή της. Τα «διαφοροποιημένα»
στοιχεία και χαρακτηριστικά είναι αυτά που θα τη βοηθήσουν, όχι απλώς να
επιβιώσει αλλά και να αναπτυχθεί, μέσα σε ένα κλίμα ανταγωνισμού.

H διαφοροποίηση δημιουργείται, πλέον, από παράγοντες όπως η παροχή αυτονομίας
και χώρου στο προσωπικό μιας εταιρείας ή η θέση υψηλών στόχων που απαιτούν τη
συνεργασία και τη σύσταση ομάδων, αυξάνοντας έτσι τον πήχυ της απόδοσης.

ZHTEITAI ΟΡΑΜΑ

Έπειτα, υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά στοιχεία ηγετών, τα οποία είναι –
περισσότερο – κοινωνικού χαρακτήρα, ξεφεύγοντας από τα άκαμπτα μοντέλα που
ορίζει το μάνατζμεντ. Απαιτείται όραμα, καθώς όλοι θέλουν να γνωρίζουν προς τα
πού βαδίζουν – τόσο οι ίδιοι όσο και η επιχείρηση στην οποία απασχολούνται.

Προκειμένου ο ηγέτης να εμπνέει και τους γύρω του, θα πρέπει να έχει πάθος και
πίστη, στα λόγια και τις πράξεις του. H επιμονή είναι ένα επιπλέον
χαρακτηριστικό στοιχείο ηγεσίας, καθώς ο δρόμος δεν είναι ιδιαίτερα εύκολος,
ιδίως όταν οι στόχοι είναι υψηλοί και απαιτούν συνεχή προσπάθεια για την
πραγματοποίησή τους. Ο σωστός ηγέτης είναι και σωστός ακροατής, χωρίς να
θεωρεί τη γνώση μονοπώλιό του. Είναι υπεύθυνο στέλεχος, το οποίο αναγνωρίζει
την ευθύνη – τόσο τη δική του όσο και των συνεργατών του.

ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΤΥΛ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αναλόγως με την περίσταση, υπάρχουν και διαφορετικά στυλ ηγεσίας. Για
παράδειγμα, η έντονη κυριαρχία του ηγέτη απαιτείται, όταν η επιχείρηση
βρίσκεται σε δύσκολη θέση και χρειάζεται άμεση επέμβαση αναστροφής. Το ίδιο
στυλ θα ήταν αντιπαραγωγικό, ιδίως σε μια περίοδο ανάπτυξης της εταιρείας.

Tips

Ο ηγέτης…

…πρέπει να «χτίζει» σχέσεις εμπιστοσύνης με τους συνεργάτες του, όχι μόνο
σε επαγγελματικά αλλά και σε κοινωνικά ή – μερικές φορές – και σε προσωπικά
θέματα

ΒΑΣΙΛΗΣ Π. ΤΣΟΝΑΚΑΣ ΒΑ(Hons)Econ, ΜΒΑ (Durham), MCMI