Ήλθε, είδε, αλλά δεν… νίκησε

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναχώρησε από την Ευρώπη, έχοντας καταφέρει να πετύχει
μία άβολη εκεχειρία. Όλοι ξέρουν καλά πως τίποτε σημαντικό δεν αποφασίστηκε
κατά την ευρωπαϊκή επίσκεψη του Μπους. Όλοι επίσης γνωρίζουν πως οι διαφωνίες
μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης παραμένουν. Παρόλα αυτά, όλοι φαίνονται
ευχαριστημένοι από την επίσκεψη του Αμερικανού ηγέτη.

Ο Αμερικανός πρόεδρος σίγουρα δεν έφυγε από την Ευρώπη ως νικητής, αλλά ούτε ως ηττημένος. H επανασύσφιγ-οπξη των διατλαντικών σχέσεων είναι γεγονός – αλλά μάλλον μόνον ως προς το στυλ

Ο Λευκός Οίκος ικανοποιήθηκε που δεν έγιναν καβγάδες πάνω στα θέματα όπου οι
Ευρωπαίοι διαφωνούν με τις ΗΠΑ και πως ένας ευπροσήγορος πρόεδρος κατόρθωσε
και πέρασε τις απόψεις του στους Ευρωπαίους, χωρίς να υποχωρήσει σημαντικά.
Για τον Τζορτζ Μπους η επίσκεψή του στην Ευρώπη είχε ως στόχο να ξεπεραστούν
οι διαφορές που υπήρχαν μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ μετά τον πόλεμο στο Ιράκ, ενώ ο
Αμερικανός πρόεδρος ήθελε και να προβάλει το όραμά του για το μέλλον: την
αμερικανική εκστρατεία για την εξάπλωση της ελευθερίας σε όλο τον κόσμο.

Κάτω από την αλλαγή στο στυλ – το οποίο έχει βέβαια και αυτό τη σημασία του –
υπάρχουν ακόμα σοβαρές πολιτικές, στρατηγικές και οικονομικές διαφορές μεταξύ
ΗΠΑ και Ευρώπης. Οι Ευρωπαίοι, επίσης, δεν ήθελαν να διαφωνήσουν έντονα με τον
Αμερικανό πρόεδρο και έτσι να τορπιλίσουν τη διατλαντική σχέση. Υπολογίζοντας
ότι ο κ. Μπους δεν έχει ούτε το δυναμικό ούτε τα χρήματα να κάνει άλλο μεγάλο
πόλεμο, οι Ευρωπαίοι δέχθηκαν όλες τις εξαγγελίες και φιλοφρονήσεις του με
χάρη και συμπάθεια. Φοβούνται ωστόσο ότι μπορεί οι ΗΠΑ να προβούν σε
μικρότερης εμβέλειας στρατιωτικά πλήγματα σε μελλοντικές κρίσεις.

Ιράκ. H μεγαλύτερη επιτυχία του Μπους ήταν να μη δώσει έμφαση ακριβώς
στο θέμα που είχε οδηγήσει στη δημιουργία του χάσματος στις διατλαντικές
σχέσεις, πριν από δύο χρόνια. Αλλά και οι Ευρωπαίοι δεν τον πίεσαν για το
Ιράκ. Οι πρόσφατες εκλογές εκεί βοήθησαν βέβαια τον Αμερικανό πρόεδρο να
παρουσιάσει το θέμα όχι ως αμερικανικό πρόβλημα, αλλά ως «ιρακινή επιτυχία». H
βία βέβαια συνεχίζεται στο Ιράκ και οι Ευρωπαίοι δεν πείστηκαν να στείλουν
καμία σημαντική βοήθεια.

Ιράν. Οι Ευρωπαίοι δεν πέτυχαν να πείσουν τον Τζορτζ Μπους να
συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις που διεξάγουν οι Ευρωπαίοι με το Ιράν,
ζητώντας από την Τεχεράνη να δώσει τέλος στο πρόγραμμά της για τον εμπλουτισμό
ουρανίου. Ο Μπους δεν έπεισε τους Ευρωπαίους να ταυτιστούν με τη «σκληρή
γραμμή» του προς την Τεχεράνη, αλλά ανέφερε ότι θα σκεφτεί με ποιον τρόπο οι
ΗΠΑ μπορούν να βοηθήσουν στις διαπραγματεύσεις των Ευρωπαίων με το Ιράν.

Παλαιστινιακό. Εδώ διευκολύνθηκε ο κ. Μπους από τις παλαιστινιακές
εκλογές και την επανέναρξη των επαφών με το Ισραήλ. Ωστόσο, ενθάρρυνε τους
Ευρωπαίους μιλώντας, για πρώτη φορά με τόσο ισχυρή γλώσσα, για την ανάγκη να
δημιουργηθεί ένα βιώσιμο παλαιστινιακό κράτος με συνέχεια στη Δυτική Όχθη.

Κίνα. Ο Μπους δεν κατάφερε να πείσει τους Ευρωπαίους να μην άρουν το
εμπάργκο στην πώληση όπλων στην Κίνα που επιβλήθηκε το 1989. Οι Ευρωπαίοι δεν
κατόρθωσαν να πείσουν τον Μπους ότι ο Κώδικας Συμπεριφοράς για τις εξαγωγές
οπλικών συστημάτων, που θα επιβληθεί εάν αρθεί το εμπάργκο, θα είναι αρκετός
ώστε να μη γίνει υπερβολικά ισχυρή η Κίνα. Οι ΗΠΑ φοβούνται την κινέζικη
υπεροπλία, ιδιαίτερα όσον αφορά το θέμα της Ταϊβάν – την οποία οι ΗΠΑ έχουν
δεσμευτεί να βοηθήσουν.

Ρωσία. Την ανάγκη να υπάρξουν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στη Ρωσία
επέστησε ο κ. Μπους στον Ρώσο πρόεδρο, αναγκάζοντας τον κ. Πούτιν να απαντήσει
με αμυντικό ύφος. Ωστόσο, στην επιφάνειά τους οι αμερικανορωσικές
σχέσεις παραμένουν καλές – αν και σαφώς ψυχρότερες απ’ ό,τι πριν από
τέσσερα χρόνια – και οι προσωπικές σχέσεις του Μπους και του Πούτιν άριστες.

Στα ψιθυριστά το Κιότο. Κανένας δεν έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο ότι οι
Αμερικανοί αρνούνται να επικυρώσουν το Πρωτόκολλο του Κιότο. Ακούστηκαν
κάποιοι ψίθυροι για τη συμβολή που μπορεί να έχει η τεχνολογία στην προστασία
του περιβάλλοντος και έγινε λόγος για κοινές συζητήσεις, αλλά τίποτε δεν
καθορίστηκε. Τουλάχιστον όμως δεν υπήρξε έντονη διαφωνία.