Διαστάσεις Tο πορνό είναι απελευθερωτικό!

Μέχρι τώρα αποτελούσε ταμπού, τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες
Πολιτείες. Ταμπού για τους θεσμούς, δηλαδή, όχι για τους πολίτες. Ήταν καιρός
λοιπόν να ασχοληθεί με την πορνογραφία το Πανεπιστήμιο.

Ζήτημα κουλτούρας: η πορνογραφία αποκτά επιτέλους τον σεβασμό που της αξίζει

Ο πιο ισχυρός κινηματογράφος του κόσμου, το Χόλυγουντ, παράγει γύρω στις 400
ταινίες τον χρόνο. Την ίδια περίοδο, στην ίδια χώρα, η βιομηχανία του πορνό
παράγει 10.000 ταινίες! Άλλα 700 εκατομμύρια βιντεοκασέτες και DVD
πορνογραφικού περιεχομένου νοικιάζονται κάθε χρόνο από τους Αμερικανούς
λάτρεις του είδους. Τα ετήσια έσοδα της σχετικής βιομηχανίας (ταινίες,
περιοδικά, τηλεόραση, Internet) υπολογίζονται σε 10 με 14 δισεκατομμύρια
δολάρια (7,5 με 10,5 δισεκατομμύρια ευρώ). Σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ
Τάιμς, ο αριθμός αυτός υπερβαίνει όχι μόνο τα έσοδα της κλασικής
βιομηχανίας του Χόλυγουντ, αλλά του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, του μπάσκετ
και του μπέηζ-μπωλ μαζί! Πώς είναι λοιπόν δυνατόν η επίσημη κοινωνία να
εξακολουθεί να αγνοεί αυτό το φαινόμενο, αποδίδοντάς το σε ένα «διεστραμμένο»
ή «στερημένο» περιθώριο;

Κάπως έτσι σκέφτηκε η Λίντα Ουίλιαμς, καθηγήτρια κινηματογράφου και ρητορικής
στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ και διευθύντρια εδώ και πέντε χρόνια του
Τμήματος Κινηματογραφικών Σπουδών. Όταν ξεκίνησε να ασχολείται με το θέμα της
πορνογραφίας, το αντιμετώπισε από την κλασική φεμινιστική σκοπιά: η καθυπόταξη
της γυναίκας, η μετατροπή της σε σεξουαλικό αντικείμενο, το αδηφάγο ανδρικό
βλέμμα. Σιγά-σιγά, όμως, η ματιά της άλλαξε. Ανακάλυψε ότι το πορνό έχει μια
ιστορία, μια εξέλιξη, μια κουλτούρα. Συνειδητοποίησε ότι η βασική πρόκληση
στην οποία προσπαθεί να απαντήσει η πορνογραφία έχει να κάνει με την
απεικόνιση: πώς να αναπαρασταθεί η σεξουαλική επιθυμία; Γύρω από αυτό το
ερώτημα κινήθηκε το πρώτο της βιβλίο, που κυκλοφόρησε το 1989 με τίτλο «Hard
Core». Πέντε χρόνια αργότερα, άρχισε να δίνει τις πρώτες της διαλέξεις για την
πορνογραφία. Προϊόν αυτών των διαλέξεων, και των συζητήσεων που ακολούθησαν με
τους φοιτητές, ήταν το δεύτερο βιβλίο της, που κυκλοφόρησε τον περασμένο
Ιούλιο με τίτλο «Porn Studies». Ένα βιβλίο που ασχολείται με όλα τα είδη
πορνογραφίας: ετεροφυλόφιλη, ομοφυλόφιλη, λεσβιακή, σαδομαζοχιστική,
φετιχιστική, διαφυλετική. Ένα βιβλίο, γράφει η Λιμπερασιόν, που
αποδεικνύει ότι η ιστορία του πορνογραφικού κινηματογράφου είναι πρώτα απ’ όλα
η ιστορία του εκδημοκρατισμού της πορνογραφίας.

Παρ’ όλο που το βιβλίο δεν προκάλεσε κάποια μεγάλη συζήτηση, λέει η
Αμερικανίδα καθηγήτρια στη γαλλική εφημερίδα, είναι πλέον γενικά αποδεκτό ότι
το πορνό μπορεί και πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο μελέτης. Αυτό το είδος
κινηματογράφου και το Χόλυγουντ εξακολουθούν να ανήκουν σε δύο διαφορετικούς
κόσμους. Για την ακρίβεια, αν το πορνό είναι τόσο δημοφιλές, αυτό οφείλεται
στο ότι το Χόλυγουντ τού γύρισε την πλάτη. Κακώς: διότι η πορνογραφία φέρνει
στην επιφάνεια πολλά προβλήματα της κοινωνίας μας, που έχουν να κάνουν με
φυλετικά ζητήματα, με την ταυτότητα, με το φύλο και, φυσικά, με τη
σεξουαλικότητα. Από την άποψη αυτή, το πορνό είναι απελευθερωτικό.