Bουτιά στα άδυτα του εγκεφάλου μας

Τι συμβαίνει μέσα στο κεφάλι ενός μωρού; Ηλεκτρόδια καταγράφουν την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου τού μόλις έξι μηνών βρέφους (φωτογραφία Κάρι Γουολίνσκι)

Διαθέτει τόση ικανότητα για σκέψη όση και ένα ρυζόγαλο, όπως πίστευαν οι
φιλόσοφοι του 17ου αιώνα; Ή φανερώνει τι έχουμε στο μυαλό μας; Είναι η έδρα
της νόησης ή δεν έχει καμία αξία; Το προφίλ του εγκεφάλου αποκαλύπτεται μέσα
από το άρθρο του Τζέιμς Σριβ που δημοσιεύεται στο τεύχος Μαρτίου της ελληνικής
έκδοσης του «National Geographic» και μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στα
μυστικά της στρογγυλής μάζας από λίπος και πρωτεΐνες που ζυγίζει γύρω στο 1,5
κιλό.

Είδος βιολογικού υπολογιστή, που «παράγει σκέψεις όπως τα νεφρά παράγουν
ούρα», θεωρούνταν μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1980 ο ανθρώπινος
εγκέφαλος. Τώρα όμως γνωρίζουμε ότι αλλάζει και αναδιοργανώνεται πολύ
περισσότερο από ένα άκαμπτο μηχάνημα, καθώς επηρεάζεται από κάθε ερέθισμα και
δράση.

Τρέμετε τις αράχνες για παράδειγμα; Ο φόβος σας πηγάζει από πολύ βαθιά
και εκδηλώνεται αστραπιαία, υποστηρίζουν οι επιστήμονες. H εικόνα της αράχνης
αποθηκεύεται στον ιππόκαμπο, εκεί που αποθηκεύεται η μακροπρόθεσμη μνήμη και
τα συναισθήματα ζωτικής σημασίας για τη λήψη αποφάσεων. Σε συνεργασία με την
αμυγδαλή, που γεννά την αντίδραση του φόβου και μεταφράζει την αντίληψη του
κινδύνου, μας κάνουν να… τρέμουμε σε κλάσματα δευτερολέπτων από τη στιγμή
που θα αντικρύσουμε την αράχνη.

«Ο εγκέφαλος αναθεωρεί συνεχώς τον εαυτό του σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας»,
λέει ο Μάικλ Μερζένιτς, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο,
από τους πρώτους που κατανόησαν πόσο εξελίσιμος είναι ο εγκέφαλος. «Ο
σκεπτόμενος εγκέφαλος δεν ενηλικιώνεται πριν από το 25ο έτος», προσθέτει ο
Τζέι Γκιντ από το Εθνικό Ινστιτούτο Διανοητικής Υγείας, καθώς ο προμετωπαίος
φλοιός – εκεί που εδρεύει ο λεγόμενος «σκεπτόμενος εγκέφαλος» – με τον οποίο
ελέγχουμε τη συμπεριφορά μας ωριμάζει τελευταίος, ενώ ο φλοιός του εγκεφάλου
φτάνει στα κορίτσια το μέγιστο πάχος του στα 11 χρόνια του και τα αγόρια
ενάμιση χρόνο αργότερα. H ωρίμανση της φαιάς ουσίας ωστόσο δεν σηματοδοτεί το
τέλος των αλλαγών σε νοητικό επίπεδο.

Εγκεφαλικές αισθήσεις

«Αισθανόμαστε με τον εγκέφαλο;». Αυτό είναι το ερώτημα που θα απασχολήσει
απόψε στις 20.00 τους θαμώνες του Καφενείου της Επιστήμης στο καφέ του
Ευγενιδείου Πλανηταρίου (Συγγρού 387, Π. Φάληρο, τηλ. 210-9469.670).
Επιστημονικός οικοδεσπότης είναι η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, λέκτορας στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο, Λίζα Βάρβογλη, η οποία θα συνομιλήσει με το κοινό για
την άγνωστη επιστήμη του εγκεφάλου, για την οσμή και τον έρωτα, για τα
ευχάριστα και δυσάρεστα συναισθήματα.

INFO

Το τεύχος Μαρτίου του «National Geographic» κυκλοφορεί σήμερα. Τιμή: 7,20 ευρώ.