Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Μουφτής. Πολλοί σήμερα πιστεύουν ότι είναι ώριμες
οι συνθήκες να περιοριστούν στα θρησκευτικά τους καθήκοντα. Αυτό πάντως δεν
πολυσυμφέρει την ελληνική πλευρά, αφού ένα επιχείρημα κατά της εκλογής τους
(όπως ζητούν οι μειονοτικοί) είναι ότι στην Ελλάδα οι δικαστές δεν εκλέγονται!

H διπλή ομηρεία της Σεμιχά

Τουρκική Ένωση Ξάνθης. Ύστερα από δικαστικές περιπέτειες 20 χρόνων, μόλις πριν από έναν μήνα ο Άρειος Πάγος απαγόρευσε τη χρήση του προσδιορισμού «Τουρκική»

H ΣΕΜΙΧΑ μπήκε πριν από έναν μήνα στα πρωτοσέλιδα του γερμανικού Τύπου,
ίσως γιατί η ζωή της καθορίστηκε από δύο, καθ’ όλα τυχαία, γεγονότα. Το πρώτο
ήταν ότι γεννήθηκε από μουσουλμάνους γονείς στη Θράκη. Το δεύτερο, ότι ο
αρραβωνιαστικός της – επίσης μουσουλμάνος από τη Θράκη – ζούσε και εργαζόταν
στη Γερμανία. Τους δύο νέους πάντρεψε ο μουφτής Κομοτηνής και ο γάμος
επικυρώθηκε από το Ληξιαρχείο Κομοτηνής (αυτή η διαδικασία ισχύει για τους
μειονοτικούς). Ο γαμπρός κάλεσε τη σύζυγο στη Γερμανία. Το πρώτο που πήγαν να
κάνουν ήταν να κανονίσουν τα γραφειοκρατικά ζητήματα ως Ευρωπαίοι πολίτες.
Όταν ο Γερμανός υπάλληλος κοίταξε το διαβατήριο της Σεμιχά, δεν πίστευε στα
μάτια του. H Σεμιχά είναι 11 χρόνων! Το πρόβλημα που δημιουργήθηκε είναι
εξαιρετικά πολύπλοκο, αφού μια ανήλικη – σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο – είχε
νυμφευθεί (αλλά σύμφωνα με τον Ιερό Ισλαμικό Νόμο) με γάμο που αναγνωρίστηκε
σε κράτος-μέλος της E.E. (την Ελλάδα, όπου βεβαίως ως όριο ενηλικίωσης
θεωρείται το 18ο!).

Ο μουφτής της Κομοτηνής Meco Cemali, διορισμένος (όχι τύποις αλλά ουσία) από
το ελληνικό κράτος, είναι η φωτεινή εξαίρεση ανάμεσα στους τρεις μουφτήδες της
μειονότητας. Άνθρωπος μορφωμένος, με βαθιά γνώση των θεολογικών ζητημάτων και
αίσθηση του δικαίου (όπως αυτό, πάντως, ασαφώς διατυπώνεται από το Κοράνι και
την ισλαμική παράδοση). Ο ρόλος του είναι κάπως πιο σύνθετος και ίσως εκεί
βρίσκεται, για πολλούς, μέρος τού προβλήματος της Σεμιχά. Σύμφωνα με τους
ελληνικούς νόμους, ο μουφτής έχει και δικαστικές εξουσίες στη μειονότητα
(γαμους, διαζύγια, κληρονομιές), οι οποίες τυπικά επικυρώνονται απο το
Μονομελές Πρωτοδικείο. Στην πράξη, οι περισσότεροι δικαστές επικυρώνουν πάντα
τις αποφάσεις των μουφτήδων, για δύο λόγους. Διότι αποφεύγουν να ανακατεύονται
στα εσωτερικά της μειονότητας και διότι θα ήταν σαν να πριονίζουν τους
μουφτήδες (ιδίως όταν οι διορισμοί τους από το ελληνικό κράτος συναντούν
πολλές αντιδράσεις – όχι πάντα άδικες – από τη μειονότητα). Ένα παράδειγμα:
Σύμφωνα με τον Ισλαμικό Νόμο, ένας άντρας μπορεί να έχει μέχρι και τέσσερις
γυναίκες εφόσον ο μουφτής κρίνει ότι μπορεί να τις συντηρήσει. Υπήρξε λοιπόν
περίπτωση στη μουφτεία Ξάνθης, στις 4/11/1986, όπου αναγνωρίστηκε η διγαμία
μουσουλμάνου (ο πρώτος του γάμος είχε γίνει στις 16/5/1979). Και υπήρξαν δύο
ακόμη περιπτώσεις, όπου με βουλεύματα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Ξάνθης
(το 38 εν έτει 1989 και το 14 εν έτει 1995), η διγαμία μουσουλμάνων δεν
χαρακτηρίστηκε ως ποινικό αδίκημα και αναγνωρίστηκε ως προς το «ζήτημα» η
ισχύς του Ιερού Μουσουλμανικού Νόμου! Πού; Στην Ελλάδα τής E.E. και σε Έλληνες
πολίτες!

H αλήθεια είναι ότι τέτοια περιστατικά ειναι πλέον πάρα πολύ σπάνια, αλλά
πάντα προβλεπτά ως επιλογές.

Όμως, επίσης ειναι αλήθεια ότι τα τελευταία 15 χρόνια τα διαζύγια στην
Κομοτηνή ειναι σχεδόν πενταπλάσια μεταξύ των μουσουλμάνων απ’ ό,τι μεταξύ των
χριστιανών! Αν αυτό δεν μεταφράζεται σε κοινωνικό πρόβλημα της μειονότητας,
μόνον η υποκρισία όσων τη θέλουν βαλτωμένη στο χθες μπορεί να το εξηγήσει.

Ένα δεύτερο παράδοξο είναι ότι οι Έλληνες μουσουλμάνοι εκτός Θράκης (Αθήνα,
Θήβα, Δωδεκάνησα) αναγκάζονται – για γάμους ή διαφορές – να καταφεύγουν πάλι
σε έναν από τους τρεις μουφτήδες, αφού τα ελληνικά δικαστήρια δεν θεωρούν ότι
ειναι αρμόδια! Μοναδική φωτεινή εξαίρεση, η 405/2000 απόφαση του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Θήβας που δέχθηκε την εισήγηση του δικηγόρου Γιάννη
Κτιστάκη και έβγαλε απόφαση για την επιμέλεια των παιδιών μουσουλμάνου
κατοίκου Βοιωτίας, αντί να τον παραπέμψει σε μουφτή…

Στην Εθνική Επιτροπή…

… Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το ζήτημα αυτής της εξωφρενικής ανομίας (διά της
πολυνομίας) έχει συζητηθεί δύο φορές. Τον Μάρτιο του 2001 η Επιτροπή
αποφαίνεται ότι είναι «τουλάχιστον περίεργο, στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, να
εξακολουθεί να εφαρμόζεται ο Ισλαμικός Νόμος, κατά παρέκκλιση των διατάξεων
τού Αστικού Κώδικα» και προτείνει τον περιορισμό του μουφτή στα θρησκευτικά
του καθήκοντα εκτιμώντας ότι, αλλιώς, οι μουσουλμάνοι (και δη οι γυναίκες) δεν
καλύπτονται όπως όλοι οι Έλληνες πολίτες απο το «δικαίωμα παροχής έννομης
προστασίας» (σ.σ.: είναι χαρακτηριστικό ότι η έννοια Εφετείο δεν υφίσταται για
τους μουσουλμάνους). Στις 7 Μαΐου 2003, η Εθνική Επιτροπή επανέρχεται και ζητά
να «επανεξεταστεί το ζήτημα του ελάχιστου ορίου ηλικίας για τη σύναψη
μουσουλμανικού γάμου, τέτοιου που να εξασφαλίζει ότι μπορούν οι μελλόνυμφοι να
δώσουν την πλήρη και ελεύθερη προσωπική συναίνεση για τη σύναψη γάμου». Ως
τέτοιο, προφανώς, θεωρούνται τα 18 χρόνια…

Στις 11 Ιουλίου 2001 στη Γαλλία, ασχολήθηκαν με το θέμα του μουφτή στο νησάκι
Mayotte στον Ειρηνικό Ωκεανό. Τελικά, με νόμο η Γαλλική Δημοκρατία τού
αφαίρεσε τις δικαιοδοτικές αρμοδιότητες. Μπορεί να γίνει το ίδιο και εδώ;

H απάντηση δεν είναι εύκολη. Υπάρχουν νομικοί που προτάσσουν το δικαίωμα μιας
μειονότητας να ακολουθεί τα ιδιαίτερα στοιχεία της, το δικαίωμά της να
διαφέρει και άλλοι που θεωρούν ότι αυτό δεν μπορεί να συμβαίνει αν στην πράξη
καταργείται η ελευθερία του ατόμου. Ότι αυτή η κατάργηση δεν δικαιολογείται
ούτε απο την (θεωρητική) επίκληση του «καλού της ομάδας».

Ο γάμος της Σεμιχά

… θεωρήθηκε άκυρος στη Γερμανία (αλλά έγκυρος στην Ελλάδα) και τώρα το
κορίτσι πρέπει να επιστρέψει σε μία κλειστή κοινωνία σ’ ένα χωριό της
Κομοτηνής (με τον άντρα της;…), για να ζήσει κοιτώντας τις γυρισμένες πλάτες
των συμπατριωτών της (εφόσον έρθει μόνη της)!

Τι να εξηγήσει κανείς στο κοριτσάκι; Ότι στην πλάτη της συνεχίστηκε ένα μέρος
του παιχνιδιού, που ξεκίνησε από το 1913 με τη συνθήκη της Αθήνας και ακόμη
δεν λέει να τελειώσει; Ότι η Σεμιχά ζει σε μια διπλή ομηρεία; Από τη μία των
ελληνοτουρκικών σχέσεων, από την άλλη των σκληρών νόμων μιας κοινωνίας που
αναγκάστηκε να πιστέψει ότι όσο πιο κλειστή είναι τόσο περισσότερες
πιθανότητες επιβίωσης έχει;

Info

Δημήτρης Χριστόπουλος (επιμ.) «Νομικά ζητήματα της θρησκευτικής
ετερότητας στην Ελλάδα», Αθήνα 1999, KPITIKH

Σεβαστη Τρουμπέτα «Κατασκευάζοντας ταυτότητες για τους μουσουλμάνους
της Θράκης», Αθήνα 2001, KPITIKH

Μεχμέτ Ιμάμ – Όλγα Τσακηρίδη «Μουσουλμάνοι και κοινωνικός αποκλεισμός»,
Αθήνα 2003, ΛΙΒΑΝΗΣ

Συμεών A. Σολταρίδης «H ιστορία των μουφτειών της Δυτικής Θράκης»,
Αθήνα 1997, ΛΙΒΑΝΗΣ

Φωτεινή Ασημακοπούλου – Σεβαστή Χρηστίδου-Λιοναράκη «H μουσουλμανική
μειονότητα της Θράκης και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις» Αθήνα 2002
ΛΙΒΑΝΗΣ

Ζαν Ντανιέλ «Ταξίδι στα όρια του έθνους», Αθήνα 1996 ΠΟΛΙΣ

A. Φραγκουδάκη – Θ. Δραγώνα «Τι είναι η πατρίδα μας», Αθήνα 2000
ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ