Έπεσε η αυλαία για τον Άρθουρ Mίλερ

Ένας από τους γίγαντες της αμερικανικής λογοτεχνίας, ο θεατρικός συγγραφέας
Άρθουρ Μίλερ, άφησε την τελευταία του πνοή την Πέμπτη σε ηλικία 89 ετών.

«Ο Άρθουρ Μίλερ απεβίωσε το βράδυ της Πέμπτης, στις 9.17 μ.μ., στην κατοικία
του στο Ρόξμπεριξ του Κονέτικατ από καρδιακή ανεπάρκεια», ανακοίνωσε χθες η
βοηθός του συγγραφέα Τζούλια Μπόλους. Ο Αμερικανός δραματουργός, ο οποίος,
εκτός από τα καρδιακά προβλήματα έπασχε επίσης από καρκίνο και πνευμονία, είχε
εδώ και μερικές ημέρες στο προσκέφαλό του τους οικείους του. Ανάμεσά τους ήταν
η θυγατέρα του Ρεμπέκα, τα εγγόνια του, η αδελφή του, ηθοποιός Τζόαν Κόουπλαντ
και η κατά 55 χρόνια νεώτερή του σύντροφός του, η ζωγράφος Άγκνες Μπάρλεϊ.
Πριν από λίγες εβδομάδες είχε βγει από το αντικαρκινικό κέντρο Memorial Sloan
Kettering της Νέας Υόρκης. Αυτή την εβδομάδα ζήτησε και τον μετέφεραν στην
κατοικία του στο Ρόξμπερι, ένα αγρόκτημα που είχε αγοράσει το 1958, όταν ήταν
ακόμη παντρεμένος με τη Μέριλιν Μονρόε.

Ο Μίλερ θεωρούνταν όταν ζούσε ο μεγαλύτερος θεατρικός συγγραφέας της Αμερικής.
«Ο θάνατος του εμποράκου», το έργο που έγραψε το 1949, όταν ήταν μόλις
33 χρόνων, και για το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ, περιλαμβάνεται
πλέον στην κλασική δραματουργία του 20ού αιώνα και διδάσκεται σε σχολεία σ’
όλο τον κόσμο. Στη δεκαετία του 1950, οι αριστερές απόψεις του τον έβαλαν στο
στόχαστρο της περιβόητης Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων του
γερουσιαστή Μακάρθι. Τα έργα του αναφέρονταν στα θέματα της οικογένειας, της
ηθικής και της προσωπικής ευθύνης και μιλούσαν για τον αυξανόμενο
κατατεμαχισμό της αμερικανικής κοινωνίας και τη σκοτεινή πλευρά τού
«αμερικανικού ονείρου».

Ο γάμος του με τη Μέριλιν Μονρόε το 1956 τον έκανε ακόμη πιο διάσημο. Ο ίδιος
πάντως είχε δηλώσει πως ουδέποτε επιδίωξε αυτή τη διαφήμιση. Ήταν «άκρως
αυτοκαταστροφική», είχε πει για τη Μονρόε το 1992 σε συνέντευξή του σε γαλλική
εφημερίδα προσθέτοντας πως στη διάρκεια του γάμου τους «όλη η ενέργεια και η
προσοχή μου ήταν αφιερωμένες στο να προσπαθώ να τη βοηθώ να λύσει τα
προβλήματά της. Δυστυχώς δεν είχα πολλή επιτυχία».

Ο «Θάνατος του εμποράκου», η συγγραφή του οποίου τού είχε πάρει μόλις έξι
εβδομάδες, είχε διθυραμβικές κριτικές όταν ανέβηκε στο Μπρόντγουεϊ τον
Φεβρουάριο του 1949, σε σκηνοθεσία Ελία Καζάν. «Δεν θα μπορούσα να είχα
προβλέψει πως θα έπαιρνε τις διαστάσεις που πήρε», είχε πει για το έργο το
1988. «Έγινε μύθος, όχι μόνο εδώ αλλά και σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου». Το
1999, πενήντα χρόνια από τότε είχε κερδίσει το βραβείο Τόνι ως καλύτερο
θεατρικό έργο, ο «Θάνατος του εμποράκου» κέρδισε το Τόνι ως καλύτερη αναβίωση
θεατρικής παράστασης (με πρωταγωνιστή τον Ντάστιν Χόφμαν). Τότε ο Μίλερ ήταν
83 χρόνων και βραβεύτηκε για το σύνολο της προσφοράς του. «Μόνο και μόνο το
ότι είμαι εδώ για να δεχθώ το βραβείο είναι μια ευχαρίστηση», αστειεύτηκε κατά
την τελετή της απονομής. Κέρδισε δύο φορές το βραβείο Κριτικών Θεάτρου της
Νέας Υόρκης, για τον «Θάνατο του εμποράκου» και το «Ήταν όλοι τους παιδιά
μου» το 1947. Το 1953 βραβεύτηκε με Τόνι για τις «Μάγισσες του
Σάλεμ», ένα έργο εμπνευσμένο από το ζοφερό πολιτικό περιβάλλον του
μακαρθισμού.

Ο Μίλερ και η Μονρόε πήραν διαζύγιο έπειτα από πέντε χρόνια γάμου και το 1962
παντρεύτηκε την τρίτη σύζυγό του, τη φωτογράφο Ίνγκε Μόρατ. Την ίδια χρονιά η
Μονρόε αυτοκτόνησε. Ο Μίλερ είχε γράψει το σενάριο της τελευταίας ταινίας της,
«Οι αταίριαστοι», και το 1963 αναφέρθηκε στη σχέση τους στο έργο του
«Μετά την πτώση».

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Μίλερ έδειχνε όλο και πιο απογοητευμένος
από το Μπρόντγουεϊ. Το 1991 η «Κατάβαση του όρους Μόργκαν» ανέβηκε στο
Λονδίνο ­ η πρώτη φορά που έκανε πρεμιέρα έργου του έξω από τις ΗΠΑ. Επέστρεψε
όμως το 1994 στο Μπρόντγουεϊ με το «Σπασμένο γυαλί». Συνέχισε να γράφει
ως τα τελευταία χρόνια του. Το «Μπλουζ της Ανάστασης» έκανε πρεμιέρα
στη Μινεάπολη το καλοκαίρι του 2002 όταν ο Μίλερ ήταν 86 χρόνων. Τον Οκτώβριο
έκανε πρεμιέρα στο Σικάγο το τελευταίο του έργο με τίτλο «Τελειώνοντας την
εικόνα».

ΠΟΙΟΣ HTAN

Ο Άρθουρ Μίλερ γεννήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 1915, ένα από τα τρία παιδιά μιας
μεσοαστικής εβραϊκής οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν κατασκευαστής γυναικείων
παλτών. O Άρθουρ εργάστηκε ως φορτωτής σε μια αποθήκη στη Νέα Υόρκη για να
συγκεντρώσει χρήματα για τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Έγραψε
τα πρώτα θεατρικά έργα του στο πανεπιστήμιο, όπου κέρδισαν πολλά βραβεία.
Εξέδωσε αρκετά μυθιστορήματα και συλλογές διηγημάτων, ενώ έγραψε και αρκετά
σενάρια κινηματογράφου. Έγραψε επίσης αρκετά βιβλία για τα ταξίδια του στη
Ρωσία και στην Κίνα. Ο Μίλερ είχε δύο παιδιά, την Τζέιν Έλεν και τον Ρόμπερτ,
από την πρώτη σύζυγό του, τη Μέρι Σλάτερι, ενώ με τη Μόρατ είχαν μία θυγατέρα,
τη Ρεμπέκα.