Eκείνη η μυρωδιά δεν φεύγει…

Έζησαν ως μελλοθάνατες κάθε μέρα για πολλούς μήνες στο ίδιο στρατόπεδο, το
Άουσβιτς. Ήταν και οι δύο κάθε πρωί στη διαλογή και έβγαζαν τον ίδιο κρυφό
αναστεναγμό ανακούφισης κάθε φορά που κέρδιζαν μία ακόμη ημέρα ζωής…

Υπέστησαν τα ίδια ακριβώς δεινά η Μπέρυ Ναχμία και η Άννα Μορδοχάι, αλλά ήταν
γραφτό λένε να μη γνωριστούν μέσα στο στρατόπεδο. Όπως ήταν γραφτό και να
επιζήσουν και να γνωριστούν αμέσως μετά την απελευθέρωσή τους.

Για να είναι 60 χρόνια τώρα όχι μόνο φίλες καρδιάς αλλά και ενωμένες σ’ έναν
κοινό στόχο: «Να αφήσουμε πίσω μας όταν φύγουμε, ζωντανές και καταγραμμένες
όλες τις μνήμες, όλες τις στιγμές, όλα τα βιώματα, στα παιδιά μας, τα παιδιά
των παιδιών μας και όλες τις επόμενες γενιές…».

Δεν έχει ξεχάσει τίποτα η Μπέρυ Ναχμία: «Θέλω να μιλάω για όσα πέρασα, δεν
κομπιάζω και δεν ξεχνώ ούτε τις ημερομηνίες». Ήταν κορίτσι στα 18, στις 24
Μαρτίου ’44 που έγινε το μεγάλο πογκρόμ της Καστοριάς. Στις 11 Απριλίου,
ύστερα από απίστευτες ταλαιπωρίες, πέρασε τις πύλες του Άουσβιτς: «Πέρασα τις
πύλες της κολάσεως. Από την πρώτη κιόλας μέρα έχασα τον πατέρα μου, τη μητριά
μου, τα πέντε αδέρφια μου, τον 15χρονο Αλμπέρτο, τη 10χρονη Βικτώρια και τα
μικρότερα, τον Ισαάκ, τον Τζάκο, τον Φρέντυ, τη γιαγιά, τον παππού, θείους,
θείες, ξαδέρφια. Τους έκαψαν, πενήντα ανθρώπους, όλους μαζί. Και δεν είδα ποτέ
ξανά κανέναν…».

Οι αριθμοί

Οι μαρτυρίες. H Μπέρυ Ναχμία (αριστερά) και η Άννα Μορδοχάι έζησαν την ίδια περίοδο στο Άουσβιτς, αλλά γνωρίστηκαν μετά την απελευθέρωσή τους και 60 χρόνια τώρα είναι «φίλες καρδιάς»

Εξίσου συγκλονιστική είναι και η περιπέτεια ζωής της Άννας Μορδοχάι. Την
πιάσανε στις 9 Ιουνίου του ’44 στην Κέρκυρα. Ήταν 16 χρόνων: «Με το που
φτάσαμε στο Άουσβιτς, έχασα την οικογένειά μου. Ακόμη δεν γνώριζα τι γινόταν.
Το πρώτο πράγμα που θυμάμαι ήταν η μυρωδιά από καμένο κρέας. Αναρωτιόμασταν τι
είναι… Μέχρι που μάθαμε τι σήμαιναν οι τεράστιες φωτιές στις μαύρες
καμινάδες και η απαίσια εκείνη μυρωδιά που ακόμα δεν έχω αποχωρισθεί… Εκεί
κάηκαν η μητέρα, ο πατέρας μου, η αδερφή μου με τον άντρα της και το παιδί της
και πολλοί άλλοι φίλοι και συγγενείς. Από την οικογένειά μου επιζήσαμε εγώ και
μία ακόμη αδερφή μου. Ο άντρας που παντρεύτηκα αργότερα, έχασε την γυναίκα
του, τα τρία τους παιδιά, τους γονείς και τα αδέρφια του…».

H Μπέρυ Ναχμία πήρε από την πρώτη μέρα στον καρπό του χεριού της το νούμερο
76859 και η Άννα Μορδοχάι το A8412: «Αυτά τα νούμερα θα μας ακολουθούν και
μετά θάνατον! Πολλοί δικοί μας ζητούν να γραφεί στην ταφόπλακά τους εκτός από
το όνομά τους και το νούμερό τους», λέει σκεπτική η κ. Ναχμία.

Σκοντάφταμε πάνω σε ανθρώπινα κουφάρια

Γλίτωσαν. Λίγα από τα 600 παιδιά που σώθηκαν μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου του Άουσβιτς. Εκατοντάδες χιλιάδες άλλα κάηκαν στα κρεματόρια, ήταν «άχρηστα» για τους ναζί…

ΣΤΙΣ 15 Ιανουαρίου του ’45 οι Γερμανοί εξανάγκασαν τους εναπομείναντες
κρατούμενους να γκρεμίσουν και να ισοπεδώσουν τα πέντε από τα έξι κρεματόρια
του Άουσβιτς: «Μας ζήτησαν όχι μόνο να γκρεμίσουμε, αλλά να ισιώσουμε με
τέτοιο τρόπο το χώμα, ώστε να μη φαίνεται τι υπήρχε πριν εκεί. Κράτησαν μόνο
το ένα – αυτό που έχει απομείνει – που χρησιμοποιούσαν δήθεν για να καίνε τους
πεθαμένους. Έκαναν τότε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να συγκαλύψουν το τεράστιο
έγκλημά τους…».

Ακολούθησε μετά για την κ. Ναχμία, όπως και για εκατοντάδες χιλιάδες άλλους
κρατούμενους, «η κούρσα του θανάτου», όπως την αποκαλεί η ίδια, από το
Άουσβιτς στη Γερμανία: «Τα κρεματόρια έφαγαν λιγότερους ανθρώπους από όσους η
απάνθρωπη αυτή πορεία! Περπατάγαμε τρεις μέρες και σκοντάφταμε πάνω σε
ανθρώπινα κουφάρια. Μέσα μας ξέραμε ότι αν πέφταμε δεν θα σηκωνόμασταν. Δεν
έπρεπε να πέσουμε λοιπόν…».

Πάντα πονάει

Τρεις μέρες αργότερα τους στοίβαξαν σε καμιόνια και τους μετέφεραν σε
διαφορετικές πόλεις της Γερμανίας, για να δουλεύουν μέρα-νύχτα σε εργοστάσια.
Μέχρι τις 2 Μαΐου 1945 που απελευθερώθηκαν από τους Ρώσους…

H Άννα Μορδοχάι εγκατέλειψε το Άουσβιτς τη μέρα της απελευθέρωσής του – 27
Ιανουαρίου του ’45: « H αλήθεια είναι πως δεν πίστεψα ποτέ ότι θα επιζήσω και
μια μέρα θα απελευθερωθώ! Απλά γιόρταζα μέσα μου την κάθε μέρα ζωής που
κέρδιζα. Και προσπαθούσα να κερδίσω και την επομένη. Τίποτα περισσότερο,
τίποτα λιγότερο…». Έκανε καιρό να πιστέψει ότι ήταν ζωντανή. Και προπαντός
ελεύθερη. Χρόνια μετά όταν μιλούσε για τα βιώματά της στον γιατρό της, εκείνος
της είπε: «Τίποτα από αυτά δεν σβήνει, μην προσπαθείτε. Όλα θα τα κουβαλήσετε
μαζί σας…».

Τότε έκανε και τη μεγάλη αποδοχή. Μπόρεσε, λέει, να ζήσει. Να κάνει τρία
παιδιά, να είναι σήμερα γιαγιά έξι εγγονιών: «Πάντα όμως με πονάει. Είναι ένας
πόνος πιο γλυκός αλλά πάντα πόνος…».

Έψαχναν τα ωραιότερα χέρια

ENA MOYNTO ΠΡΩΙΝΟ η «Κάπο» – υπεύθυνη του στρατοπέδου – που το όνομά
της ήταν Σερένκα, ζήτησε την Μπέρυ Ναχμία. Δίπλα της ήταν ο στρατοπεδάρχης, ο
Γκρούμπερ. Είχαν διαταγή από τον Μένγκελε να βρουν και να κόψουν τα ωραιότερα
κοριτσίστικα χέρια – για τη μακάβρια συλλογή του: «H “Κάπο” πρότεινε τα δικά
μου χέρια. Πήραν τη μεζούρα και άρχισαν να μετράνε τα δάκτυλα, αποστάσεις από
τον καρπό, τα νύχια. Ήταν ακριβώς όπως τα είχε “παραγγείλει” ο Μένγκελε. Δεν
έμενε παρά να μου τα κόψουν…».

H πρώτη και μοναδική σκέψη της 79χρονης σήμερα Μπέρυ Ναχμία ήταν: «Αφού τα
κόψουν, θα αφήσουν άραγε ζωντανό το υπόλοιπο σώμα μου;». Ευτυχώς για εκείνη ο
Γκρούμπερ την συμπαθούσε και δεν επέστρεψε ποτέ για τα χέρια της. Αλλά η ίδια
πέρασε πολλές ημέρες και νύχτες αγωνίας…

Τα τραγούδια του Άουσβιτς

H ΑΝΝΑ ΜΟΡΔΟΧΑΪ είχε την έμπνευση να ανασύρει από τη μνήμη της ένα, ένα
τα στιχάκια που δημιούργησαν και τραγουδούσαν στο Άουσβιτς οι Ελληνοεβραίες
κρατούμενες – βασισμένα σε γνωστά τραγούδια της εποχής. H ίδια είχε ηχηρή
μεταλλική φωνή και πολύ συχνά οι Γερμανοεβραίες, οι οποίες επόπτευαν τους
θαλάμους τους, την εξανάγκαζαν να τραγουδάει ξανά και ξανά: «Ήταν τόσο δυνατό
το ένστικτο της επιβίωσης που αν και δεν είχα δυνάμεις το έκανα, ευελπιστώντας
σε ένα ξεροκόμματο – να κρατηθώ στη ζωή…». Μαζί με την Μπέρρυ Ναχμία
ξαναθυμήθηκαν τα λόγια και τις μελωδίες, τα κατέγραψαν για τις επόμενες γενιές
και αρκετά συχνά τα σιγοτραγουδάνε…

«Μανάδες που έχετε παιδιά/ στην Πολωνία σταλμένα/ να μην τα
περιμένετε/γιατί είναι όλα καμένα

Και εσείς παιδιά της λευτεριάς/ που μάθατε το δράμα/ πνίξτε τον φασισμό/
σας το αφήνω τάμα

Ωραία Ελλάδα αγαπημένη/ ποιος ξέρει/ αν θα ‘ρθει ο καιρός/ να ζούμε
ενωμένοι

Για να σου πω τα βάσανα/ που πέρασα εδώ πέρα/ στης Πολωνίας τα κελιά/ το
“λάγκερ” (σ.σ.: στρατόπεδο) νύχτα – μέρα».