AMΟΣ ΟZ Mια «λογοτεχνική παράσταση» απέναντι σε ένα θερμό κοινό

Οι καιροί αλλάζουν. Ο πρέσβης της Γερμανίας παρακολούθησε χθες από τις πρώτες
σειρές της αίθουσας «Αλεξάνδρα Τριάντη» τον Ισραηλινό συγγραφέα Άμος Οζ να
μιλά για «μια ζωή μεταξύ αγάπης και σκότους» και να αναφέρεται μεταξύ άλλων
και στη «δολοφονία του 1/3 του εβραϊκού λαού από τους ναζί και τους συνεργάτες
τους».

Ήταν η πρώτη ομιλία μιας διεθνούς προσωπικότητας των γραμμάτων στο πλαίσιο του
προγράμματος Megaron Plus, το οποίο διευρύνει τις δραστηριότητες του Μεγάρου
Μουσικής Αθηνών, και στέφθηκε με μεγάλη επιτυχία. Ένα ζεστό, φρέσκο, ενεργό
κοινό περίπου 1.000 ακροατών, Ελλήνων και ξένων, νέων στην πλειονότητά τους,
χειροκρότησε με την καρδιά του τον χαρισματικό Οζ, ο οποίος έδωσε κάτι που θα
μπορούσε να ονομαστεί «λογοτεχνική παράσταση», χωρίς καθόλου να προδώσει το
έργο του. H συγγραφέας και καθηγήτρια Διπλωματικής Ιστορίας Λένα Διβάνη
παρουσίαζε τον άνθρωπο, τις χάρες του μυθιστορήματός του («Ιστορία αγάπης και
σκότους», Καστανιώτης) και τα μυστικά του, θέτοντας κάποιες ερωτήσεις, εκείνος
απαντούσε γοητευτικά, ουσιαστικά και με οικονομία, διανθίζοντας τα λεγόμενά
του με χιούμορ, και ο ηθοποιός Δημοσθένης Παπαδόπουλος εξασφάλιζε τα
ιντερμέδια διαβάζοντας χαρακτηριστικά αποσπάσματα του βιβλίου αυτού, που είναι
διεθνές μπεστ σέλερ.

Το πρώτο μεγάλο χειροκρότημα ήρθε έπειτα από μια πνευματώδη περικοπή για τις
ενοχές που είχαν οι γονείς του μικρού Άμος στην Ιερουσαλήμ των αρχών του ’40,
όταν έπρεπε να διαλέξουν μεταξύ άνοστου τυριού από το «δικό τους» κιμπούτς ή
νόστιμου και φθηνότερου τυριού από το διπλανό αραβικό χωριό. Όπως εξήγησε ο
συγγραφέας, πίσω από αυτά κρύβεται «το τραγικό δίλημμα των Ισραηλινών, πώς θα
ζήσουν σ’ εκείνο το κομμάτι γης χωρίς να αδικήσουν τους Παλαιστινίους».
«Βλέπετε», είπε, «η ενοχή είναι μια συμπαραγωγή Εβραίων και χριστιανών. Εμείς
εφηύραμε την ενοχή, αλλά οι χριστιανοί την εμπορεύτηκαν με μεγάλη επιτυχία
παντού στον κόσμο. Καταντά κανείς να έχει ενοχές επειδή… δεν έχει ενοχές.
Όμως αυτά τα ηθικά διλήμματα είναι ακόμα εκεί και δεν υπάρχει απλή απάντηση.
Όποιος πάει να σας πουλήσει απλή απάντηση είναι δημαγωγός. Είναι εύκολο να
τάσσεσαι κατά της αποικιοκρατίας, κατά του απαρτχάιντ, κατά του πολέμου στο
Βιετνάμ, όμως ό,τι συμβαίνει μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων είναι μια
τραγωδία σαν τις ελληνικές, μεταξύ δίκαιων και δίκαιων ή άδικων και άδικων».

Φυσικά, ο Άμος Οζ δεν έμεινε στα πολιτικά αλλά μίλησε και για τα βιβλία, για
το γράψιμο, για την τραγική μοίρα των Εβραίων της διασποράς «που ήταν οι
πρώτοι ευρωπαϊστές», μέχρι και για τις ερωτικές κατακτήσεις του παππού του
μίλησε «που ήξερε να ακούει τις γυναίκες!». Εκεί, το χειροκρότημα ακούστηκε…
εκκωφαντικό.