ΠETPΟΣ ΘEMEΛHΣ «Ο αρχαιολόγος δεν θα καταργηθεί ποτέ»

«Εκείνο που θεωρώ πως έχω προσφέρει στους νέους είναι το πάθος και η αγάπη για την έρευνα. Την εμπειρία και την αγάπη για την τεχνική της ανασκαφής», λέει ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας, Πέτρος Θέμελης, που παραλαμβάνει σήμερα τον Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας

«Δραπέτης» από τον κόσμο της φιλολογίας και λάτρης των μυστικών που κρύβουν
όλες οι εποχές του παρελθόντος μετρά σαράντα και πλέον χρόνια καριέρας ανάμεσα
στις ανασκαφές και την έδρα του Πανεπιστημίου. Γνωστός στους περισσότερους ως
ο ανασκαφέας της πόλης που έκτισε ο Επαμεινώνδας το 369 π.X., της Μεσσήνης, ο
καθηγητής Αρχαιολογίας Πέτρος Θέμελης τιμάται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
με τον Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος.

«Είναι μία διάκριση που σφραγίζει μια περίοδο δραστηριότητάς μου στην
Μεσσήνη. Δεν μπορώ ούτε να το παραβλέψω ούτε να κάνω τον σεμνότυφο και να πω
πως δεν με συγκινεί. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για μια ανώτατη διάκριση.
Θεωρώ μάλιστα πως αυτή η τιμή έχει έναν ιδιαίτερα συμβολικό χαρακτήρα, καθώς
πρόκειται για μια από τις τελευταίες πράξεις του κ. Στεφανόπουλου από τη θέση
του Προέδρου», λέει στα «NEA».

Βεργίνα, Πέλλα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Ολυμπία, Δελφοί, Ερέτρια,
Ελεύθερνα είναι μερικές από τις στάσεις στην καριέρα του Θεσσαλονικιού
αρχαιολόγου, μέχρι να αφιερωθεί στο έργο ζωής, όπως χαρακτηρίζει και ο ίδιος,
την ανασκαφή της αρχαίας Μεσσήνης. Ποιες ξεχωρίζει; «Καθοριστική ήταν η θητεία
μου στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Ανασκαφή έμαθα από τους Άγγλους στο
Λευκαντί. Είναι πραγματιστές, αντίθετα με τους δικούς μας δασκάλους που δεν
μας δίδασκαν μεθοδολογία και τεχνική της ανασκαφής. Στους Δελφούς όμως έγινα
για πρώτη φορά προϊστάμενος, άνοιξα την αίθουσα του μουσείου με τα χρυσά,
έστησα το ανάθημα του Δαόχου. Πιστεύω πως απομακρύνθηκα λόγω της
υπερδραστηριότητάς μου που ενόχλησε τους Γάλλους, οι οποίοι είχαν την εποπτεία
των ανασκαφών».

Οι αιώνες που χωρίζουν τα αρχαιολογικά ευρήματα δεν τον αποθαρρύνουν
από μια νέα έρευνα. Θα σκύψει τόσο πάνω από τα προϊστορικά (είχε διατελέσει
έφορος Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας) όσο και στα πρωτοβυζαντινά (όπως
τα ευρήματα στην αρχαία Ελεύθερνα, στην Κρήτη). «Ανήκω σε μια παλαιότερη γενιά
που είχε ευρύτερα ενδιαφέροντα», εξηγεί. «Συμβουλεύω σήμερα τους νέους να
εξειδικεύονται αν θέλουν να κάνουν καριέρα και να εξελιχθούν. Ενδιαφέρομαι
τόσο για την προϊστορική εποχή όσο και για τον νεοελληνικό πολιτισμό. Ξέρω ότι
δεν μπορώ σε κάθε εποχή να μπω σε βάθος, αλλά αν δεν το δεις σφαιρικά ένα
ζήτημα και δεν έχεις ευρύτατη παιδεία, μένεις ανάπηρος».

Όσο για τον ρόλο της τεχνολογίας στην αρχαιολογία; «Δεν αποτελεί
απειλή, όπως πιστεύουν ορισμένοι. Ο αρχαιολόγος δεν θα καταργηθεί ποτέ. Απλώς
δεν μπορεί να είναι τόσο ρομαντικός που να θεωρεί πως μπορεί να προχωρήσει
μόνος του».

Πώς μπήκε η Αρχαιολογία στη ζωή τού γιου τού φιλολόγου και υπερρεαλιστή
ποιητή, Γεωργίου Θέμελη; «Είχα βάλει πλώρη για την Φιλολογία, αλλά στο πρώτο
έτος γράφτηκα και στη σχολή ξεναγών». Εκεί γνωρίζει μεγάλα ονόματα της
Αρχαιολογίας, όπως τους Μανόλη Ανδρόνικο, Φώτη Πέτσα, Χαράλαμπο Μακαρόνα και
Στυλιανό Πελεκανίδη. «Το πρώτο καλοκαίρι μού λέει ο Μακαρόνας “έρχεσαι στην
ανασκαφή στην Βεργίνα;”. Δεν ήξερα καν τι είναι ανασκαφή. Στην αρχή κουβαλούσα
καροτσάκια και ξεχώριζα κεραμίδια και όταν έβρισκα κάποιο με σφραγίδα
χαιρόμουν λες και είχα κάνει την μεγάλη ανακάλυψη». Το ίδιο καλοκαίρι ήρθε και
η πρόταση από τον Φώτη Πέτσα, που μόλις είχε βρει τον πρώτο κίονα της Οικίας
των Μωσαϊκών στην Πέλλα.

H τύχη τον ακολούθησε. Βρισκόταν πάντα σε σημαντικές ανασκαφές. «Σίγουρα ήταν
τύχη που είχα την ευκαιρία να περάσω από μεγάλα κέντρα, αλλά πιστεύω πως ακόμη
και σε ένα χώρο που δείχνει να μην έχει τίποτα, αν έχεις πάθος, θα βρεις
κάτι». H διαδρομή του ανάμεσα στα σκάμματα που αποκαλύπτουν μυστικά του
παρελθόντος και τις ώρες μέσα στο αμφιθέατρο είχε να του προσφέρει πολλές
καλές στιγμές. «Δεν χορταίνεις όμως ποτέ. Τις ξεχνάς και περιμένεις την
επόμενη», λέει.

Δεν έλειψαν και οι απογοητεύσεις «όχι από πράγματα, αλλά από ανθρώπους
και νοοτροπίες. Και τον συντηρητισμό των ανθρώπων της υπαίθρου τον
αντιμετωπίζω. Εκείνο που με ενοχλεί είναι η στενοκεφαλιά των ιθυνόντων. Ωστόσο
ποτέ δεν έφτασα σε σημείο να τα παρατήσω. Πιστεύω στον στόχο μου. Έχω πείσμα
και πάντα βρίσκω διέξοδο».

Το μέλλον; Σκέφτεται να αφήσει κάτω την αρχαιολογική σκαπάνη. «Ήδη από φέτος
περιόρισα την ανασκαφή. Στόχος μου για την επόμενη πενταετία είναι η ανάδειξη
και η αναστήλωση των μνημείων της πόλης. Ύστερα θα ασχοληθώ με μελέτες και την
συγγραφή».

«H ανασκαφή δεν είναι παιχνίδι»

«H ανασκαφή δεν είναι ένα παιχνίδι για να φέρεις στο φως το χθες», λέει ο
Πέτρος Θέμελης. «Δεν είναι αναστρέψιμη. Είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που
χρειάζεται διεπιστημονική συνεργασία για να πετύχει, καθώς το χώμα που βγάζεις
έχει τις πληροφορίες. H ανασκαφή είναι μια “καταστροφή”. Άμα βγάλεις το εύρημα
και δεν προσέξεις όλα εκείνα τα στοιχεία που το συνοδεύουν, τα έχασες. Τα
πράγματα έχουν αλλάξει, καθώς δεν μας απασχολεί μόνο το κτίριο που έρχεται στο
φως, όπως ενδιέφερε τους παλαιότερους. Πρέπει λοιπόν να έχεις τα μέσα να το
συντηρήσεις, να το αναδείξεις και να τα κάνεις προσιτό στο κοινό».