H δημοκρατία φέρνει… χρήμα

Οι οικονομολόγοι από χρόνια παλεύουν να λύσουν το πρόβλημα της σχέσης που
υφίσταται ανάμεσα στην πολιτική κατάσταση μιας χώρας και στην οικονομική της
ανάπτυξη – μια σχέση που θυμίζει την κότα και τ’ αυγό. Άραγε, το άνοιγμα της
οικονομίας οδηγεί σε πολιτικές ελευθερίες ή το αντίστροφο; Όταν μια κυβέρνηση
γίνεται δικτατορική, συμπαρασύρει άραγε προς τα κάτω και την οικονομία ή το
αντίθετο;

Το ζήτημα έμενε εν πολλοίς χωρίς απάντηση, σημειώνει ο Ντάνιελ Όλτμαν στην
«Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν», έως ότου ο Ντάνι Ρόντρικ, καθηγητής
διεθνούς πολιτικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, χρησιμοποίησε
πλούσια δεδομένα και μερικές υψηλής ποιότητας τεχνικές στατιστικής στα τέλη
της δεκαετίας του 1990. Εξετάζοντας ευρύ φάσμα χωρών, διαπίστωσε πως οι
δημοκρατικοί θεσμοί μπορούν να κάνουν την οικονομία πιο σταθερή και ανθεκτική
και να οδηγήσουν σε υψηλότερα εισοδήματα.

Ίσως οι δημοκρατίες να τα καταφέρνουν καλύτερα απ’ ό,τι τα αυταρχικά
καθεστώτα, αλλά τι συμβαίνει όταν ένα αυταρχικό καθεστώς αποφασίζει να γίνει
δημοκρατία; Σήμερα, ο κόσμος παίρνει απαντήσεις σε δύο μορφές. H μία είναι η
εργασία που ο Ρόντρικ και ο Ρομέν Βάτσιαργκ του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ
παρουσιάζουν σήμερα το πρωί στην ετήσια σύνοδο της Αμερικανικής Ένωσης
Οικονομολόγων στη Φιλαδέλφεια. H άλλη έρχεται από χώρες όπως το Μπαχρέιν.

Οι εκλογές. Αφότου διαδέχθηκε τον πατέρα του στη θέση του βασιλιά του
Μπαχρέιν το 1999, ο σεΐχης Χαμάντ μπιν Ίσα αλ-Χαλίφα και οι άνθρωποί του
οδηγούν σταθερά αυτή τη μικρή νησιωτική χώρα του Κόλπου προς ένα ανοικτό,
δημοκρατικό σύστημα στο πλαίσιο συνταγματικής μοναρχίας. Το 2002, η χώρα
διεξήγαγε τις πρώτες κοινοβουλευτικές εκλογές μέσα σε τρεις δεκαετίες. Ο
εκδημοκρατισμός έφερε ήδη στο Μπαχρέιν ένα οικονομικό έπαθλο από το εξωτερικό:
μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου υπογράφηκε με τις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο. Είναι
σαφές πως αν η Ουάσιγκτον αποφασίζει να ανταμείψει τον εκδημοκρατισμό με
πρόσβαση στη μεγαλύτερη αγορά εξαγωγών του κόσμου, τότε το δίλημμα της κότας
και του αυγού βρίσκεται ένα βήμα πλησιέστερα στη λύση.

ΣΤΟ ΜΠΑΧΡΕΪΝ

Οι ιδιωτικές επενδύσεις

Στο παρελθόν, το εισόδημα από τις πωλήσεις πετρελαίου και την ανθούσα
τραπεζική βιομηχανία του Μπαχρέιν συχνά έβγαινε στο εξωτερικό, λέει ο Τιμ
Γιανγκ, διευθυντής στρατηγικής της BDO Jawad Habib, εταιρείας συμβούλων στο
Μπαχρέιν. Αλλά τώρα αυτό αλλάζει. Οι ιδιωτικές επενδύσεις στη χώρα έχουν
υπερδιπλασιαστεί από το 1999. Παράλληλα με τον σταδιακό εκδημοκρατισμό, η
κυβέρνηση βελτιώνει τη διαφάνεια και την ισότιμη εφαρμογή του νόμου, ιδιαίτερα
όσον αφορά τις εταιρείες. «Οι μικροεπιχειρηματίες λένε υπάρχει αρκετός χώρος,
η αγορά είναι αρκετά προβλέψιμη, ώστε αν επενδύσω με τους αδελφούς μου, με
τους συναδέλφους μου, μπορώ να εμπιστευτώ το σύστημα και να έχω απόδοση», λέει
ο Γιανγκ.

Οι αλλαγές στο Μπαχρέιν, πολιτικές και θεσμικές, είναι ακριβώς αυτές στις
οποίες αναφέρονται οι Ρόντρικ και Βάτσιαργκ στη νέα εργασία τους. «Πρόκειται
για μια συνολική στατιστική ανάλυση που εξετάζει τι συμβαίνει βραχυπρόθεσμα
όταν οι χώρες γίνονται πιο δημοκρατικές», λέει ο Ρόντρικ, ακόμη και σε τόπους
που πλήττονται από συγκρούσεις και βαθιές εθνοτικές διενέξεις. «H τάση είναι ο
εκδημοκρατισμός να συνδέεται βραχυπρόθεσμα με αύξηση της ανάπτυξης μάλλον παρά
με μείωσή της».