Ψάχνουν στα έργα σανίδα σωτηρίας για την ανάπτυξη

Ο φόβος για υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης πρωταγωνιστεί από τις αρχές του
χρόνου στον προβληματισμό του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, ιδίως
μετά την απειλή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για διακοπή των κοινοτικών
χρηματοδοτήσεων του Γ’ ΚΠΣ.

Παράλληλα, ολοένα και πιο έντονες γίνονται οι ανησυχίες για τη συγκράτηση του
δημοσιονομικού ελλείμματος το 2005, μετά τον εκτροχιασμό του προϋπολογισμού
του 2004 από τις προβλέψεις που είχαν γίνει μόλις ένα μήνα πριν. Κορυφαίοι
παράγοντες του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών ομολογούν τώρα ότι, μετά
τη νέα υστέρηση το 2004, ο στόχος για την αύξηση των εσόδων του φετινού
προϋπολογισμού διαμορφώνεται στο 10%, από 7,4%, ποσοστό που οι ίδιοι
χαρακτηρίζουν ανέφικτο.

Άλλωστε, το ίδιο το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας, την ερχόμενη Τρίτη, θα
«καταψηφίσει» τον ελληνικό προϋπολογισμό, χαρακτηρίζοντάς τον μη ρεαλιστικό
και προλειαίνοντας το έδαφος για τα πρόσθετα μέτρα που θα ζητήσει αργότερα από
την κυβέρνηση.

Τα δύο αυτά πιεστικά προβλήματα έχουν θέσει στο περιθώριο οποιονδήποτε
προβληματισμό για ευρύτερες διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία και η
κυβέρνηση αναζητά λύσεις άμεσης απόδοσης. Έτσι, ενώ τα στελέχη του οικονομικού
επιτελείου φιλοδοξούσαν να μετατοπίσουν το κέντρο βάρος της ανάπτυξης και των
επενδυτικών πρωτοβουλιών από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, αναγνωρίζουν
τώρα ότι το μόνο «σίγουρο χαρτί» είναι το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων -και
αυτό προσπαθούν να στηρίξουν με κάθε τρόπο.

Επίσης, ενώ φιλοδοξούσαν να στηρίξουν την προσπάθεια μείωσης του ελλείμματος
στις περικοπές των δαπανών και αφού άφησαν τους φορολογικούς ελέγχους να
ατονήσουν, διαπιστώνουν τώρα ότι τα περιθώρια περικοπής δαπανών είναι
περιορισμένα και ότι, πάντως, αν δεν καταφύγουν σε φοροεισπρακτικά μέτρα, ο
προϋπολογισμός θα τιναχθεί στον αέρα.

Έργα, έργα, έργα…

Τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης αναγνωρίζουν ότι οι
φορολογικές ελαφρύνσεις του νέου φορολογικού νόμου και τα κίνητρα του
αναπτυξιακού νόμου, που θεσπίστηκαν με στόχο να κινητοποιήσουν τον ιδιωτικό
τομέα, δεν θα έχουν άμεσα ορατά αποτελέσματα και οπωσδήποτε δεν θα είναι
πανάκεια για την οικονομική ανάπτυξη.

«Στο μεσοδιάστημα», σημειώνει κορυφαίο στέλεχος του οικονομικού
επιτελείου,«δηλαδή έως ότου φέρουν αποτελέσματα τα κίνητρα του αναπτυξιακού
και του φορολογικού νόμου, πρέπει να διατηρηθούν τα δημόσια έργα. Αυτό αφορά
κυρίως τα συγχρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και τα
συγχρηματοδοτούμενα από τον ιδιωτικό τομέα (ή αλλιώς αυτοχρηματοδοτούμενα)
έργα».

H απειλή διακοπής των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων δεν διατυπώθηκε ξαφνικά, αλλά
αφού είχε προηγηθεί συμφωνία -και με την παρούσα κυβέρνηση -για τη λήψη
συγκεκριμένων μέτρων έως τον Σεπτέμβριο. Τα μέτρα δεν ελήφθησαν -τουλάχιστον
όχι όλα -και η συνέπεια είναι η απειλή αναστολής των χρηματοδοτήσεων.

Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γ. Αλογοσκούφης ευελπιστεί να
προλάβει την καταστροφή -γιατί περί καταστροφής θα πρόκειται, αν η Κομισιόν
πραγματοποιήσει την απειλή της -με την απάντηση που θα δοθεί στην επιστολή της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έως τις 28 Οκτωβρίου.

Για να είναι, όμως, πειστική η απάντηση, θα χρειασθεί να ληφθούν και μέτρα,
όπως αυτά που δεν ελήφθησαν 10 μήνες τώρα, κυρίως για την κατάργηση ή
τροποποίηση της εφαρμοζόμενης μεθόδου τής «επί έλαττον δαπάνης» που οδηγεί σε
φούσκωμα των προϋπολογισμών των δημοσίων έργων εκ των υστέρων.

H Επιτροπή είναι ανένδοτη στην άποψή της ότι πρέπει να τροποποιηθεί το σύστημα
αυτό, το οποίο, όμως, φέρεται να υποστηρίζει -ή τουλάχιστον να μη θέλει να
εγκαταλείψει -ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ. Σουφλιάς.

Σε ό,τι αφορά τα αυτοχρηματοδοτούμενα έργα, ο κ. Αλογοσκούφης έχει στόχο να
ετοιμάσει το σχετικό θεσμικό πλαίσιο έως τον Απρίλιο, για να μπορέσουν να
προχωρήσουν ορισμένες συμβάσεις το δεύτερο εξάμηνο του χρόνου. Άλλες
πληροφορίες, όμως, αναφέρουν ότι δεν θα προλάβουν να γίνουν συμβάσεις με βάση
το νέο θεσμικό πλαίσιο πριν από το 2006.

Και για το έλλειμμα

H σπουδή του κ. Αλογοσκούφη για τα αυτοχρηματοδοτούμενα δεν οφείλεται μόνο
στην ανησυχία του για τον ρυθμό ανάπτυξης, αλλά και για τη συγκράτηση του
ελλείμματος. Και αυτό, γιατί η χρηματοδότηση των έργων με πόρους του ιδιωτικού
τομέα θα περιορίσει την ανάγκη συμμετοχής του εθνικού προϋπολογισμού και, άρα,
τις δαπάνες του. Σύμφωνα με το μοντέλο που έχει επιλεγεί, η σύμβαση για την
ανάθεση του έργου θα ορίζει ότι ο ιδιώτης επενδυτής καλύπτει το κόστος του
έργου και το κράτος πληρώνει ένα ετήσιο κόστος χρήσης, τα λεγόμενα «σκιώδη
διόδια» (shadow tolls). Έτσι, αν μία επένδυση έχει κόστος 40 εκατ. ευρώ, το
κράτος θα πληρώνει ένα ετήσιο ποσό π.χ. 4 εκατ. ευρώ για μια περίοδο π.χ.
δεκαετίας. Έτσι, περιορίζονται οι δαπάνες του προϋπολογισμού ή, εναλλακτικά,
αυξάνεται το ύψος των επενδύσεων χωρίς πρόσθετα κονδύλια από το Δημόσιο.

Από την άλλη πλευρά, όμως, η μέθοδος αυτή μεταθέτει το δημοσιονομικό βάρος στο
μέλλον. Επίσης, το θεσμικό πλαίσιο θα αφορά μόνο μικρά και μεσαία έργα, ενώ τα
μεγάλα θα εξακολουθήσουν να περνούν από τις χρονοβόρες -αν και ίσως
απαραίτητες -διαδικασίες της έγκρισης των συμβάσεών τους από τη Βουλή.

Φορολογική έφοδος

Για τον προϋπολογισμό, η κυβέρνηση έχει θορυβηθεί μετά την εξέλιξη του 2004,
που, όπως όλα δείχνουν, θα κλείσει με έλλειμμα κοντά στο 6,5% του ΑΕΠ. H
υπέρβαση από το 5,3% που προέβλεπε πριν από ένα μήνα, όταν ψηφιζόταν ο
προϋπολογισμός του 2005, οφείλεται αποκλειστικά στην υστέρηση των εσόδων.

Για το 2005, φιλοδοξεί να βάλει μαχαίρι στις δαπάνες των Δημοσίων Επιχειρήσεων
και Οργανισμών, και κυρίως των μεταφορών και των αμυντικών βιομηχανιών.
Παράλληλα, όμως, κάνει στροφή σε σχέση με τη μέχρι πρότινος γραμμή της και
στρέφεται στην αύξηση των εσόδων. Για τον σκοπό αυτό, σκοπεύει να δώσει εντολή
στις υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών ν’ αρχίσουν
φοροκυνηγητό κυρίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, σε σύσκεψη που έχει
προγραμματισθεί με συμμετοχή του υφυπουργού Οικονομικών κ. Αδάμ Ρεγκούζα και
όλων των εφόρων στις 20 Ιανουαρίου. Σε αυτή, σύμφωνα με πληροφορίες,
αναμένεται να τεθούν σε κάθε έφορο συγκεκριμένοι στόχοι αύξησης των εσόδων ανά
μήνα. Προτεραιότητα θα δοθεί στην είσπραξη εσόδων από το κλείσιμο των εκκρεμών
φορολογικών υποθέσεων παρελθόντων ετών από τους μικρομεσαίους. Αυτοί θα
κληθούν να τακτοποιήσουν τις υποθέσεις τους καταβάλλοντας επιπλέον φόρο για να
μην υποστούν τον έλεγχο της Εφορίας.

Ελπίζουν και στις ιδιωτικοποιήσεις

Ένα τρίτο μέτωπο, στο οποίο στηρίζει ελπίδες η κυβέρνηση, είναι οι
ιδιωτικοποιήσεις, για τις οποίες, όμως, κρατά τα χαρτιά της κλειστά. Σύμφωνα
με πληροφορίες, η ΔΕΗ και ο ΟΠΑΠ είναι πάντα στους στόχους της για άντληση
αξιόλογων εσόδων. Επίσης, μετά το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, προγραμματίζει και
την είσοδο του Αεροδρομίου των Σπάτων στο Χρηματιστήριο.

Στο μέτωπο των ιδιωτικοποιήσεων σχεδιάζει να κινηθεί, επίσης, με νέο όπλο τα
ακίνητα του Δημοσίου. Τα τουριστικά ακίνητα θα προκηρυχθούν ένα ένα, όπως
υποστηρίζουν στελέχη του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών.