Έβαλαν στο μάτι τα… πεφταστέρια

Κάμερες – ρομπότ στην έρημο της Αυστραλίας κατασκοπεύουν τον ουρανό για να
εντοπίσουν φλεγόμενους μετεωρίτες τη στιγμή που πέφτουν στην επιφάνεια της
Γης.

Δεκάδες χιλιάδες φλεγόμενα κομμάτια διαστημικής σκόνης εισβάλλουν στη γήινη ατμόσφαιρα κάθε χρόνο δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό θέαμα στον ουρανό. Οι κάμερες στην έρημο της Αυστραλίας τα παρακολουθούν και τα καταγράφουν με στόχο να εντοπίσουν κάποιους μετεωρίτες στην επιφάνεια της Γης

Χιλιάδες τόνοι διαστημικής σκόνης βομβαρδίζουν κάθε χρόνο την ατμόσφαιρα του
πλανήτη, ανάμεσά τους και πολλοί μετεωρίτες που καταλήγουν στην επιφάνεια της
Γης. Αυτά τα κομμάτια του Διαστήματος θα μπορούσαν να μας φανερώσουν καλά
κρυμμένα μυστικά από τα βάθη του ηλιακού συστήματος, καθώς παραμένουν
αναλλοίωτα εδώ και εκατομμύρια χρόνια.

Δυστυχώς όμως, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν από πού προέρχονται οι μετεωρίτες.
Ίσως αυτό αλλάξει με ένα πείραμα που δοκιμάζεται πιλοτικά στην έρημο της
Αυστραλίας.

Ο Φιλ Μπλαντ και οι συνεργάτες του, επιστήμονες με ειδίκευση στους πλανήτες
από το Κολέγιο Ιμπίριαλ του Λονδίνου, χτίζουν ένα δίκτυο από ρομποτικές
κάμερες οι οποίες παρακολουθούν αδιάκοπα τον ουρανό και καταγράφουν τους
μετεωρίτες που πέφτουν στη Γη. Υπολογίζοντας την πορεία τους, εντοπίζουν το
σημείο πρόσκρουσης και έτσι οι επιστήμονες μπορούν να βρουν τους μετεωρίτες.
Βρίσκοντας επίσης τη διαστημική τους τροχιά, θα μάθουν από πού προέρχονται.

Δεκάδες χιλιάδες κομμάτια από μετεωρίτες βρίσκονται σε μουσεία σε όλο τον
κόσμο. Τα περισσότερα προέρχονται από αστεροειδείς γύρω από τη ζώνη των
αστεροειδών ανάμεσα στον Άρη και τον Δία.

Οι θεωρίες προέλευσής τους όμως παραμένουν ασαφείς, καθώς δεν μπορούμε να
ταξιδέψουμε μέχρι εκεί για να συλλέξουμε δείγματα. «Έχουμε μια ιδέα για το τι
μπορούν να μας πουν οι μετεωρίτες για το ηλιακό μας σύστημα», εξηγεί ο Μπλαντ
στο περιοδικό «New Scientist», «όμως τα κενά στη γνώση μας είναι μεγάλα». Και
ελπίζει να καλύψει κάποια από αυτά με το δίκτυο που εγκαθίσταται στην έρημο
της Αυστραλίας.

Παρόμοια δίκτυα λειτούργησαν και στο παρελθόν. Στην Τσεχοσλοβακία το 1951,
στις ΗΠΑ το 1964 και στον Καναδά το 1971. Όμως, παρ’ όλο που αυτά κατέγραψαν
πολλούς μετεωρίτες, μπόρεσαν να εντοπίσουν στο έδαφος μόλις τέσσερις.

«Έβλεπαν πού έπεφταν, όμως δεν μπορούσαν να τους μαζέψουν γιατί οι περιοχές
ήταν δύσβατες». Αλλά στην Έρημο Νούλαρμπορ της Δυτικής Αυστραλίας, τα πράγματα
είναι ευκολότερα, καθώς οι μαύροι μετεωρίτες ξεχωρίζουν πάνω στον ασβεστόλιθο
σαν τη μύγα μες στο γάλα. Σε μια έκταση δύο φορές σαν την Αγγλία, έχουν ήδη
βρεθεί εκεί εκατοντάδες μετεωρίτες.

Στον πρώτο χρόνο λειτουργίας μέρους του δικτύου εντοπίστηκαν 12 μετεωρίτες που
έπεσαν στο έδαφος. Οι επιστήμονες έχουν υπολογίσει ότι μπορούν να βρίσκουν
πέντε μετεωρίτες και να υπολογίζουν την τροχιά τους στο Διάστημα κάθε χρόνο.

Ομάδα οκτώ ατόμων με ειδικό εξοπλισμό είναι έτοιμη να τους αναζητήσει,
προσπαθώντας να φτάσει στο σημείο πρόσκρουσης μέσα σε λίγες εβδομάδες για να
μη διαβρωθούν από την υγρασία.

Τα 5 μεγαλύτερα μυστήρια για τους μετεωρίτες

Αν μάθουμε από πού ακριβώς προέρχονται οι μετεωρίτες, θα πάρουμε απαντήσεις
σε μερικά σημαντικά ερωτήματα:

Ανακαλύπτοντας στην επιφάνεια της Γης κομμάτια που πέφτουν από το μακρινό Διάστημα, οι επιστήμονες ελπίζουν να μάθουν τα μυστικά γένεσης του ηλιακού συστήματος

1. Από τι δημιουργήθηκε το ηλιακό μας σύστημα;

Βρίσκοντας και μελετώντας μετεωρίτες οι οποίοι προέρχονται από διαφορετικά
σημεία του ηλιακού συστήματος, οι επιστήμονες θα διαπιστώσουν από πρώτο χέρι
πώς επηρέασε τη σύνθεση των θραυσμάτων η απόστασή τους από τον νεαρό τότε
Ήλιο.

2. Είναι οι μετεωρίτες απλώς ένα κομμάτι του αστεροειδούς από τον οποίο
προέρχονται;

Δεν είναι ξεκάθαρο αν οι μετεωρίτες που έχουν πέσει στη Γη έχουν ακριβώς την
ίδια σύνθεση με τον αστεροειδή της προέλευσής τους. Οι επιστήμονες υποθέτουν
πως οι πιο κοινοί μετεωρίτες προέρχονται από τα σώματα που βρίσκονται στην
κυρίως ζώνη των αστεροειδών μεταξύ του Άρη και του Δία. Ταιριάζει πάντως η
σύστασή τους με αυτούς τους αστεροειδείς, έστω κι αν κανένας δεν είχε την
ευκαιρία να κάνει άμεση σύγκριση. Οι μετεωρίτες, όμως, μπορεί να αλλάζουν
μορφή σε σχέση με τους αστεροειδείς της προέλευσής τους, καθώς περιστρέφονται
στο Διάστημα.

3. Μήπως προέρχονται και από κομήτες;

Ένα σπάνιο είδος μετεωριτών είναι πλούσιο σε άνθρακα, νερό, θειάφι και
οργανικά στοιχεία. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι όταν έπεσαν στη Γη μετέφεραν
υλικά που βοήθησαν να δημιουργηθεί η φιλόξενη ατμόσφαιρα του πλανήτη. Χωρίς
την παρουσία τους, η ζωή μπορεί να μην είχε ξεκινήσει. Αυτά τα βράχια δεν
έχουν εκτεθεί ποτέ σε θερμοκρασίες κάτω των 50 βαθμών Κελσίου, κάτι που
σημαίνει πως προέρχονται από μακρινά σημεία του ηλιακού μας συστήματος.
Μερικοί επιστήμονες υποψιάζονται ότι προέρχονται από παγωμένους μακρινούς
κομήτες στη ζώνη Κιούπερ, ένα δίσκο από παγωμένα τεμάχια, που βρίσκονται 30 με
100 φορές μακρύτερα από τον Ήλιο από ό,τι από τη Γη. Ή μπορεί να προέρχονται
από το νέφος Ουρτ, περίπου 1.000 φορές πιο μακριά.

4. Αφήνουν οι αστεροειδείς πίσω τους ουρές από θραύσματα;

Οι κομήτες αφήνουν πίσω τους ουρά από θραύσματα που καίγονται στην ατμόσφαιρα
της Γης όταν διασταυρωθούν με την τροχιά του πλανήτη. Αυτό προκαλεί ετήσιες
βροχές μετεώρων, όπως είναι αυτή των Λεοντειδών, η οποία παρατηρείται στις 17
Νοεμβρίου. H θεωρία λέει ότι οι βραχώδεις αστεροειδείς δεν μπορούν να αφήσουν
πίσω τους θραύσματα. Υπάρχει όμως μια ένδειξη ότι μπορούν. Οι επιστήμονες
έχουν καταφέρει να υπολογίσουν την τροχιά ελάχιστων μετεωριτών. Δύο από αυτούς
φαίνεται να έχουν ακολουθήσει την ίδια πορεία. Ο πρώτος προσγειώθηκε στην
Τσεχοσλοβακία στις 7 Απριλίου 1959 και ο άλλος έπεσε σε βουνό στη Γερμανία
στις 6 Απριλίου 2002. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι αστεροειδείς αφήνουν ουρά
από θραύσματα με διάρκεια ζωής δεκαετίες, γεγονός που θα ελέγξουν οι κάμερες
στην έρημο.

5. Αποτελούν μεγάλη απειλή;

Οι αστρονόμοι πολύ θα ήθελαν να ξέρουν πόση διαστημική σκόνη πέφτει στην
επιφάνεια της Γης κάθε χρόνο. Παλαιότερες παρατηρήσεις μέτρησαν με ακρίβεια
τον αριθμό των μετεώρων διαφορετικής λάμψης που διασχίζουν την ατμόσφαιρα.
Μελετώντας τη λάμψη τους και τη μάζα των μετεωριτών που πέφτουν στη Γη, το
πείραμα της ερήμου θα μπορούσε να κάνει έναν υπολογισμό για τον αριθμό των
βράχων που χτυπούν τη Γη από το Διάστημα, καθώς και πόσοι από αυτούς αποτελούν
σοβαρή απειλή.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου