Γίναμε σκλάβοι του χρόνου – τυράννου…

H υπερταχύτητα τείνει να γίνει η ασθένεια του 21ου αιώνα. Όλα πάνε πιο
γρήγορα κι όμως ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας είναι όλο και πιο λίγος.
Ένα παγκόσμιο κίνημα αναδύεται, το οποίο θέτει υπό αμφισβήτηση τη λατρεία της
ταχύτητας.

Το εξώφυλλο του βιβλίου το «Εγκώμιο της βραδύτητας» που έχει μεταφραστεί σε δώδεκα γλώσσες και έχει μπει στους καταλόγους των μπεστ σέλερ τεσσάρων χωρών

H υπερταχύτητα τείνει να γίνει η ασθένεια του 21ου αιώνα. Όλα πάνε πιο γρήγορα
κι όμως ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας είναι όλο και πιο λίγος. Ένα
παγκόσμιο κίνημα αναδύεται, το οποίο θέτει υπό αμφισβήτηση τη λατρεία της
ταχύτητας. Ο Καναδός δημοσιογράφος Καρλ Ονορέ περίμενε το αεροπλάνο στο
αεροδρόμιο Φιουμιτσίνο της Ρώμης όταν συνειδητοποίησε πως έπρεπε να
επιβραδύνει τον ρυθμό. Φυλλομετρούσε μια εφημερίδα και έπεσε σ’ ένα άρθρο που
ανακοίνωνε την έκδοση μιας σειράς παιδικών παραμυθιών σε συντομευμένη εκδοχή.
Για μια στιγμή η ιδέα ότι θα μπορούσε να μειώσει τον χρόνο που περνούσε
διαβάζοντας ιστορίες στον δίχρονο γιο του, τον ενθουσίασε.

Αλλά μετά συνήλθε. «Μήπως έχω τρελαθεί;» αναρωτήθηκε, πριν συνειδητοποιήσει
πως αυτό ήταν πολύ πιθανό.

Μπεστ σέλερ. Έτσι ο Καρλ Ονορέ έγραψε το «Εγκώμιο της βραδύτητας» (In
Praise of Slow, εκδ. Orion Books, Λονδίνο, 2004), ένα βιβλίο που έγινε
μπεστ-σέλερ, και άρχισε παράλληλα μια νέα καριέρα ως διεθνής εκπρόσωπος της
βραδύτητας. «Καταφέρομαι εναντίον αυτής της ιδέας που μας έχει υποβληθεί, ότι
όσο πιο γρήγορα τόσο πιο καλά και πως πρέπει να γεμίζουμε όσο το δυνατόν
περισσότερο κάθε ώρα της ημέρας» εξηγεί ο Καναδός δημοσιογράφος. Ήταν ένα
μήνυμα που προφανώς ο κόσμος επιθυμούσε να ακούσει. Από την κυκλοφορία του,
τον περασμένο Απρίλιο, το «Εγκώμιο της βραδύτητας» έχει μεταφραστεί σε δώδεκα
γλώσσες και έχει μπει στους καταλόγους των μπεστ-σέλερ τεσσάρων χωρών.

Όλο και περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο αισθάνονται απογοήτευση από τη λατρεία της ταχύτητας που έχουν επιβάλει οι «κύριοι με τα γκρι»

Όπως ο Στινγκ. Ο Ονορέ χαίρεται – ίσως λίγο πρόωρα – όταν διαπιστώνει
την αυξανόμενη απογοήτευση που προκαλεί σχεδόν παντού στον κόσμο η λατρεία της
ταχύτητας. Αναφέρει ως παράδειγμα το κίνημα του Slow Food (αργού φαγητού) που
γεννήθηκε στην Ιταλία ως αντίδραση στα McDonald’s και έχει σήμερα οπαδούς ώς
τη Νέα Υόρκη και το Σικάγο. Επίσης, σε μια εποχή που μερικοί γονείς στέλνουν
τους γόνους τους σε φροντιστήρια από το νηπιαγωγείο, όλο και περισσότερα
σχολικά ιδρύματα στον κόσμο – περίπου 800 αυτή τη στιγμή – ακολουθούν τις
διδαχές του Ρούντολφ Στάινερ, του Γερμανού παιδαγωγού των αρχών του 20ού αιώνα
ο οποίος ενθάρρυνε τα παιδιά να παίζουν και να μουντζουρώνουν χαρτιά κατά το
δοκούν αναβάλλοντας την εκμάθηση της ανάγνωσης ώς την ηλικία των 7 ετών. Όσο
για τους μυημένους στο ταντρικό σεξ, αυτοί προσπαθούν να συναγωνιστούν τον
Στινγκ, τον Άγγλο ροκ σταρ που είχε καυχηθεί μια φορά ότι κάνει έρωτα τόσο
αργά, ώστε μπορεί να κάνει την ηδονή να διαρκέσει ώς και οκτώ ώρες (αργότερα
παραδέχθηκε πως είχε υπερβάλει, αλλά η επίδοση αυτή παραμένει ως στόχος…).

Ζοφερές διαπιστώσεις. Ο Καρλ Ονορέ δεν είναι ο μόνος που κάνει ζοφερές
διαπιστώσεις για την ταχύτητα η οποία χαρακτηρίζει την εποχή μας. Ήδη από το
2001 στο βιβλίο του «H τυραννία της στιγμής» ο Νορβηγός κοινωνιολόγος Τόμας
Χίλαντ Έρικσεν αναφερόταν στην «υπερταχύτητα», την οποία αντιμετώπιζε ως
μεταδοτική ασθένεια και κυρίαρχο σύνδρομο του 21ου αιώνα.

«Τα άρθρα των εφημερίδων είναι όλο και πιο σύντομα και, στις ταινίες, οι
εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη όλο και πιο γρήγορα». Μια γιαπωνέζικη
ορχήστρα ηχογράφησε μια εκδοχή της Πέμπτης Συμφωνίας του Μπετόβεν που διαρκεί
τέσσερα λεπτά και δεκαπέντε δευτερόλεπτα λιγότερο απ’ ό,τι συνήθως και, σε μια
παράσταση που ανέβηκε πρόσφατα στο Όσλο, ένα τετράωρο έργο του Ίψεν δεν
διαρκεί περισσότερο από δύο ώρες. Για πράγματα που χθες μας χρειάζονταν δέκα
λεπτά, σήμερα δεν χρειαζόμαστε περισσότερα από πέντε. Και σ’ αυτά τα πέντε
λεπτά προσπαθούμε να κάνουμε τρία πράγματα ταυτόχρονα. Τότε, αναρωτιέται ο
Έρικσεν, πώς γίνεται να έχουμε στη διάθεσή μας λιγότερο χρόνο από πριν; Γιατί,
αντί να επωφελούμαστε από τον ελεύθερο χρόνο μας, έχουμε γίνει σκλάβοι του
χρόνου – τυράννου;

Ο Έρικσεν δίνει ένα παράδειγμα: το κουμπί που επιταχύνει το κλείσιμο της
πόρτας του ανελκυστήρα. Πόσες φορές το πατήσαμε τους τελευταίους μήνες και πώς
χρησιμοποιήσαμε «αυτό το καθαρό κέρδος μιας εκατοστής δευτερολέπτων την
εβδομάδα;» Ένα πράγμα είναι σίγουρο: με αυτά τα δευτερόλεπτα που
εξοικονομήσαμε δεν κάναμε τίποτα εποικοδομητικό. Το τρομακτικό παραμύθι που
αφηγήθηκε πριν από τριάντα χρόνια ο Μίχαελ Έντε με τη «Μόμο» έγινε
πραγματικότητα: οι «κύριοι με τα γκρι» πείθουν τους ανθρώπους να μη χάνουν
πολύτιμα λεπτά τραγουδώντας, διαβάζοντας ή πηγαίνοντας να δουν φίλους κι έτσι
στερούν τη ζωή τους από κάθε νόημα και στιγμές ανάπαυλας. «Απ’ όλο αυτόν τον
χρόνο που εξοικονομούσαν, δεν τους έμενε ποτέ ούτε ψίχουλο. Ο χρόνος
εξαφανιζόταν μυστηριωδώς».