Aλλάζει η «κοιλιά» του Παρισιού

Κοιλιά του Παρισιού, έτσι έλεγε ο Εμίλ Ζολά την παρισινή αγορά Les Halles.
Αν και όπως λένε σκυθρωπά οι Παριζιάνοι, αυτές τις μέρες φαίνεται να μοιάζει
περισσότερο με τα οπίσθιά του. Βρωμάει.

Το κέντρο του Παρισιού οε εικονική αεροφωτογραφία μετά την αλλαγή του

Κανείς δεν ξέρει πότε ακριβώς ή γιατί άρχισε αυτή η μεταμόρφωση. Βρίσκεται στο
σωστό μέρος, στα σταυροδρόμια του Παρισιού, λίγο πιο δυτικά από το Κέντρο
Πομπιντού, λίγο πιο βόρεια από το Λούβρο. Έχει το σωστό λαϊκό μείγμα: τέσσερις
όροφοι με καταστήματα, σινεμά, γαλαρίες, γυμναστήρια, όλα αυτά κάτω από ένα
πελώριο πάρκο – αβαντάζ για τόσο πυκνοκατοικημένες πόλεις. Και είχε ανοίξει με
τόσο μεγάλες ελπίδες, όπως συνήθως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις. «H
κοιλιά του Παρισιού ανακαλύπτει την καρδιά της», έγραφε το πρωτοσέλιδο της
«Φρανς-Σουάρ» στις 5 Σεπτεμβρίου 1979. Μερικά τετράγωνα παραπέρα, μόλις είχε
ανοίξει το Κέντρο Πομπιντού, το πρώτο «πρότζεκτ» της νέας εποχής. Και υπήρχε η
πεποίθηση πως η αγορά Les Halles, το ντεμπούτο του νέου δημάρχου της πόλης Ζακ
Σιράκ, θα ακολουθούσε τα χνάρια του.

«Βούλιαξε». Όμως η αγορά «βούλιαξε». Σήμερα, το μέρος πλημμυρίζει από
τουρίστες που αναζητούν την ουσία της Γαλλίας αλλά ανακαλύπτουν μούλτιπλεξ
σινεμά ή από ανθρώπους που ψάχνουν για φθηνές αγορές σε ένα εμπορικό κέντρο B’
κατηγορίας. Δεν είναι Ριβολί αυτό, αλλά ένας κλειστοφοβικός λαβύρινθος στη
χώρα του πουθενά. Και όμως, σχεδόν ένα εκατομμύριο Παριζιάνοι είναι
υποχρεωμένοι να περνούν από εκεί κάθε μέρα – κάτι σαν μαζική τιμωρία.

Ώσπου την περασμένη εβδομάδα, ο δήμαρχος του Παρισιού Μπερτράν Ντελανοέ
αποφασίζει να αναθέσει στον Γάλλο αρχιτέκτονα Νταβίντ Μανζέν την επίβλεψη της
τελευταίας μεταμόρφωσης αυτής της ιστορικής περιοχής. Θα μπορούσε να είχε
επιλέξει τον Γάλλο σούπερ σταρ Ζαν Νουβέλ. Ή το τρομερό παιδί της Ολλανδίας
Ρεμ Κούλχαας. Ή τον Βίνι Μάας, το τελευταίο παιδί-θαύμα της.

H «κοιλιά». H παρισινή αγορά Les Halles όπως θα διαμορφωθεί με βάση τα σχέδια του Γάλλου αρχιτέκτονα Νταβίντ Μανζέν

Πληκτική πρόταση… Αντίθετα, επέλεξε κάποιον ήσυχο τύπο που κανείς δεν
τον είχε ακούσει. Ο καθηγητής Μανζέν έκανε την πιο πληκτική πρόταση από όλους:
έκανε πιο ανάλαφρο το εμπορικό κέντρο, απλοποίησε τους κήπους του ισογείου με
ένα μεγάλο βουλεβάρτο και αντικατέστησε τα γυάλινα σκέπαστρα με ένα απλό αλλά
πελώριο περίπτερο από γυαλί και μπρούντζο. Και αυτό είναι όλο. Συν αρκετοί
χώροι πρασίνου, εγκαταστάσεις και μία παιδική χαρά. Και πού είναι το
μεγαλόπνοο σχέδιο; Μα, πουθενά. Αυτή ακριβώς ήταν η κεντρική ιδέα.

Τι άλλο να κάνει κανείς σε μία πόλη που αποτελείται αποκλειστικά από μεγάλες
ιδέες και σχέδια, που χρησιμοποιήθηκαν διαδοχικά από βασιλιάδες, αυτοκράτορες
και προέδρους για να δώσουν στην πρωτεύουσα της Γαλλίας την εικόνα που είχαν
οι ίδιοι για τη χώρα και να γράψουν τον επιτάφιό τους;

H επιλογή του Ντελανοέ ήταν ιδιαίτερα συμβολική. Όταν ανήγγειλε τον
αρχιτεκτονικό διαγωνισμό, το 2002, είχε παραδεχτεί ότι έμπαινε σε επικίνδυνα
χωράφια, χωρίς καμία επιθυμία να καταφέρει «άλλο ένα τραύμα στη γειτονιά».

Παρισινή ιστορία. Το μέρος κρύβει αρκετή παρισινή ιστορία. H περιοχή
Les Halles ήταν πάντα μια «λαϊκή γειτονιά», από τότε που εγκαταστάθηκε εκεί
για πρώτη φορά η αγορά, τον δωδέκατο αιώνα. Στην αναγγελία του δικού του
«μεγάλου σχεδίου» εκεί, ο Ναπολέων είχε πει: «Θέλω να μετατρέψω την περιοχή
Les Halles στο Λούβρο του λαού». Το 1983, η πρώτη από τις δέκα υπέροχες
αίθουσες της αγοράς εγκαινιάστηκε από τον Ναπολέοντα Γ’. H αγορά έκλεισε το
1969, από το πνεύμα της εποχής, το αεροδρόμιο του Ορλί, και τα περίπτερα
διαλύθηκαν δύο χρόνια αργότερα. «Με τον χαμό της αγοράς Les Halles, χάθηκε και
το Παρίσι», έγραψε ο ιστορικός Λουί Σεβαλιέ. Όχι ακριβώς.

Λένε ότι ο Ντελανοέ προβληματίστηκε πολύ για την επιλογή του. Άλλο ένα σύμβολο
για τους τουρίστες; Ή κάτι πιο λαϊκό για το κοινό; Ο Μανζέν είχε στο πλευρό
του την πλειονότητα του λαού και τους πανίσχυρους «Πράσινους» του Παρισιού.
Και ο Ντελανοέ ήταν σε θέση να καταλάβει ποιος θα έβγαινε νικητής.

Οι ειδικοί προβλέπουν ότι ο Ντελανοέ θα βάλει υποψηφιότητα για την προεδρία
της χώρας. Φυσικά δεν διαφέρει από τον Λουδοβίκο ΙΔ’, τον Ναπολέοντα, τον
Μιτεράν ή τον Σιράκ. Αλλά, ίσως ίσως, αυτός και η αρχιτεκτονική του να
αποδειχθεί καλύτερη από των άλλων.