TPITH AΠOΨH Tο μαγικό πέταγμα της Mαρίας

Το 2004 δεν είναι καθόλου φειδωλό σε εορταστικούς απολογισμούς. Υπέρλαμπροι
Ολυμπιακοί Αγώνες, πανευρωπαϊκά και παγκόσμια μουσικά και αθλητικά
πρωταθλήματα έκαναν τις καρδιές να σκιρτήσουν από υπερηφάνεια και αγαλλίαση. H
σημαία η ελληνική, κλεισμένη στα μπαούλα, βγήκε στο φως, το ατένισε κι
ευθαρσώς έγινε σήμα στα μπλουζάκια και στις τσάντες, έγινε καρφίτσα, πόστερ
και ρολόι πολυτελείας. H ελληνική σημαία έγινε της μόδας! Δεν είναι και λίγο
για να αμβλυνθεί η μεμψιμοιρία, η γρουσουζιά και το μιζερολάγνο απέναντι στα
πράγματα βλέμμα.

Έτσι, μεσούσης της εορταστικής περιόδου, έχει κανείς την τάση να γίνεται και
ολίγον μάγος ταχυδακτυλουργός και κινητοποιώντας τον επωφελή ψυχικό μηχανισμό
της άρνησης να βάζει σε παρένθεση φτώχειες, αποκλεισμούς, ανεργίες, δυστυχίες
πάσης φύσεως, αγωνίες και τρόμους μπροστά σε ένα σκοτεινό μέλλον που
τραυματίζει τα βλέμματα χιλιάδων συνανθρώπων μας.

Οι καλές στιγμές της Ελλάδας τη χρονιά που πέρασε αποτελούν μια πηγή άντλησης
δύναμης και αισιοδοξίας. Όμως, οι καλές αυτές στιγμές δεν είναι φυσικά μόνον
αυτές που τόσο κραυγαλέα φαίνονται και γίνονται σε όλους γνωστές. Υπάρχουν και
άγνωστες καλές στιγμές που δεν θα γίνουν ποτέ γνωστές. Υπάρχουν και άγνωστα
πρόσωπα που δεν θα αποτυπωθούν στο γυαλί της αναγνωρισιμότητας. Σε ένα από
αυτά ήθελα να σταθώ.

Στη Μαρία, που σίγουρα θα κοκκίνιζε με αμηχανία αν ανέφερα εδώ το επίθετό της.
H Μαρία λοιπόν είναι για μένα το πρόσωπο της Ελλάδας τη χρονιά που πέρασε.
Είναι δεκαεννιά ετών, είναι φοιτήτριά μας στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου
Πανεπιστημίου. Έχει παραπληγία. Είναι άτομο με «ειδικές», όπως συνηθίζεται να
λέμε, «ανάγκες». Έχει έντονα κινητικά προβλήματα και με δυσκολία βαδίζει, με
τη βοήθεια πάντα της πατερίτσας και της ακούραστης μητέρας της. Σε μια
δύσκολη, σχεδόν εχθρική και αφιλόξενη για άτομα με αναπηρίες πόλη, αγωνίζεται
να σταθεί μέσα σε ανυπόμονα και ασφυκτικά γεμάτα αμφιθέατρα, σε πολύβουες
αίθουσες, σε συνωστισμούς θορύβων, κινήσεων, επιδιώξεων.

H Μαρία δεν επιτρέπει σε κανέναν τον οίκτο και τη λύπη. H αδιαφορία θα ήταν η
άλλη, η εύκολη, η μοιραία επιλογή που συνήθως επιφυλάσσει η κοινωνία στα άτομα
με αναπηρίες: ένα συγκαταβατικό χαμόγελο, ένα καλοσυνάτο, στις καλύτερες των
περιπτώσεων, βλέμμα. Άρνηση και απώθηση του φορτίου που κομίζει στα υγιή
σώματα ένα ελλειμματικό σώμα.

Σε μια εποχή που όλοι φαντασιώνουμε την άρτια ζωή και μετέχουμε στην αδηφάγο
κουλτούρα του αψεγάδιαστου και σφριγηλού σώματος και της αποτελεσματικής και
αποδοτικής ψυχής, πώς είναι άραγε να είσαι η Μαρία;

Είναι αλλιώς. H Μαρία προσφέρει το παράδειγμα του «αλλιώς», το έμβλημα και τη
συνθήκη του «αλλιώς».

Είναι η πρώτη φοιτήτριά μας. Δηλαδή πέρασε πρώτη τις Πανελλήνιες Εξετάσεις.
Πρώτη μεταξύ των πρώτων βραβεύθηκε από τον πρύτανη σε ένα κατάμεστο
αμφιθέατρο, όπου για λίγες στιγμές επικράτησε μια γεμάτη νόημα και σημασία
σιωπή. Έπειτα, ένα παρατεταμένο χειροκρότημα. Και το Πάντειον, το πολυπαθές
ίδρυμα, ως διά μαγείας μεταμορφώνεται σε μια όαση υπέρβασης και αξιοπρέπειας
για μια ζωή που αξίζει τον λόγο και τον κόπο να τη ζεις.

Γιατί υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια που αξίζει να επισημανθεί: η Μαρία θα
μπορούσε να μπει χωρίς εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο. Θα μπορούσε, δηλαδή, να
κάνει χρήση ευεργετικών διατάξεων του νόμου που αφορούν άτομα με αναπηρίες και
να γλιτώσει το μαρτύριο των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Αρνήθηκε. Αποποιήθηκε του
δικαιώματός της. Είπε: «Δεν θέλω ειδική μεταχείριση. Θέλω να δοκιμάσω όπως και
όλοι οι άλλοι τις δυνάμεις μου».

Δοκίμασε τις δυνάμεις της και ήλθε πρώτη. Με τις πατερίτσες, κάθε τόσο τη
συναντώ να πασχίζει να ανέβει αργά αργά τις σκάλες. Δεν είναι εύκολο. Όμως
κάτι σαν μαγικό συμβαίνει μέσα μου και είναι φορές που τη βλέπω όχι με κόπο να
βαδίζει, αλλά να πετά, να έχουν φυτρώσει φτερωτά πέδιλα στα πόδια της, φτερά
στα χέρια της και να πετά!!! Γι’ αυτό το μαγικό πέταγμα, γι’ αυτό το μείγμα
αξιοπρέπειας, υπερηφάνειας, υπέρβασης και αγώνα που μας προτείνει ως τρόπο
ζωής η νεαρή Μαρία, που όλοι ακόμα θυμούνται την ομιλία της στη Βουλή των
Εφήβων, θέλω από καρδιάς να την ευχαριστήσω και να της ευχηθώ μαζί μ’ εσάς
καλή χρονιά!

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου
Πανεπιστημίου.