Nόμος με 3… βασικά «παράθυρα»

Διάτρητο χαρακτήριζαν χθες το νομοσχέδιο για τον βασικό μέτοχο νομικοί
κύκλοι, αλλά και στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Εκτιμούσαν μάλιστα
ότι κρύβει «παράθυρα», τα οποία θα οδηγήσουν σε καταστρατήγηση τις βασικές
προβλέψεις του. Είναι νόμος που μόνον κατ’ όνομα αντιμετωπίζει τη διαπλοκή,
τόνιζαν χαρακτηριστικά.

H δημιουργία υπεράκτιων εταιρειών που μπορούν να εκμεταλλευτούν και τα «παράθυρα» του νέου νόμου, διαφημίζεται μέσω του ΄Ιντερνετ. Το μήνυμα από την Κύπρο είναι σαφές: «Μπορούν να χρησιμοποιηθούν εντολοδόχοι, έτσι ώστε να αποκρύπτονται οι πραγματικοί ιδιοκτήτες…»

Οι προτεινόμενες διατάξεις, όπως επισημαίνουν τα ίδια στελέχη, ανοίγουν το
δρόμο για τη δημιουργία σε άλλες κοινοτικές χώρες εταιρειών που θα υποκρύπτουν
την επιχειρηματική διασύνδεση με MME ή δημόσια έργα στην Ελλάδα – και μάλιστα
χωρίς ονομαστικοποίηση μετοχών. Παράλληλα, τονίζουν ότι το προτεινόμενο
νομοσχέδιο παρέχει τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις να δραστηριοποιηθούν στους
ίδιους τομείς μέσα από αμοιβαία κεφάλαια και εταιρείες χαρτοφυλακίου, για τις
οποίες επίσης δεν απαιτείται ονομαστικοποίηση μετοχών, ενώ εκφράζουν το φόβο
ότι οι νέες διατάξεις θα δημιουργήσουν μια «βιομηχανία “αχυρανθρώπων”», οι
οποίοι θα εμφανίζονται ως επικεφαλής εταιρειών, καλύπτοντας τους πραγματικούς
ιδιοκτήτες.

Τα «παράθυρα» που διαπιστώνουν τα ίδια στελέχη αφορούν:

1. Τη δυνατότητα που υπάρχει να κατέχουν μετοχές MME ή να
δραστηριοποιούνται σε εταιρείες που αναλαμβάνουν δημόσια έργα οι λεγόμενες
«εταιρείες διεθνών δραστηριοτήτων» που εδρεύουν σε άλλες κοινοτικές χώρες και
μπορούν να «εξαφανίζουν» τα ίχνη των επιχειρηματιών που κρύβονται πίσω από τη
λειτουργία τους. Οι εταιρείες αυτές δεν καταχωρίζονται στην κατηγορία των
λεγόμενων «εξωχώριων» εταιρειών και προστατεύονται από το κοινοτικό δίκαιο.
Για τις εταιρείες αυτές, μάλιστα, δεν προβλέπεται όριο στην κατοχή μετοχών και
μπορούν να κατέχουν ακόμη και την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου μιας
εταιρείας MME. Σε αντίθεση με τις οφσόρ εταιρείες που δεν μπορούν να κατέχουν
ποσοστό μετοχών μεγαλύτερο του 1%.

Για τις οφσόρ εταιρείες

Πάντως, ο νέος νόμος δεν αποκλείει τη δυνατότητα πολλές οφσόρ εταιρείες (με
ποσοστό έως 1% η καθεμία) να κατέχουν ένα σημαντικό ποσοστό μετοχών σε μια
επιχείρηση που αναλαμβάνει δημόσια έργα ή δραστηριοποιείται στα MME. Όπως
προβλέπεται, μάλιστα, με απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών που
θα ακολουθήσει, θα καθορίζονται τα κράτη (με βάση τον σχετικό κατάλογο του
ΟΟΣΑ) με οφσόρ εταιρείες. Και από αυτή τη λίστα, τα ίδια στελέχη εκφράζουν τη
βεβαιότητα ότι θα εξαιρούνται οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο υπουργός Επικρατείας Θ. Ρουσόπουλος υποστήριξε χθες ότι οι κοινοτικές
εταιρείες «υποχρεούνται να φτάσουν εν τέλει στην υπόδειξη του φυσικού
προσώπου», αλλά όπως σημειώνουν στελέχη του ΠΑΣΟΚ τα πρόσωπα αυτά θα είναι η
«βιτρίνα» των εταιρειών και όχι εκείνοι που θα έχουν τον έλεγχό τους.

2. Τη δυνατότητα που παρέχει το νομοσχέδιο σε τράπεζες, ασφαλιστικές
εταιρείες κ.λπ. να κατέχουν – μέσω αμοιβαίων κεφαλαίων ή εταιρειών
χαρτοφυλακίου – μετοχές σε MME ή σε εταιρείες που συνάπτουν δημόσιες
συμβάσεις, χωρίς ονομαστικοποίηση μετοχών. Όπως εκτιμούν βουλευτές του ΠΑΣΟΚ,
μέσω αυτής της διαδικασίας δεν αποκλείεται να δραστηριοποιηθούν
επιχειρηματίες, παραβιάζοντας τη βασική φιλοσοφία του νόμου. Για το θέμα, ο
υπουργός Επικρατείας Θ. Ρουσόπουλος επικαλέστηκε χθες τα «τεράστια ποσά» που
απαιτούνται για τη δημιουργία αμοιβαίων κεφαλαίων και τον μεγάλο αριθμό των
μετόχων τους, με αποτέλεσμα, όπως είπε, να μην μπορεί κάποιος να παρέμβει μέσω
αυτής της διαδικασίας στη σύναψη μιας δημόσιας σύμβασης.

3. Το γεγονός ότι εταιρείες που προέρχονται από χώρες όπου δεν
επιτρέπεται η ονομαστικοποίηση μετοχών μπορούν να μετέχουν στους δημόσιους
διαγωνισμούς, χωρίς να υποχρεώνονται να καταθέσουν το λεγόμενο «πινάκιο
μετόχων», όπως οι υπόλοιπες εταιρίες. Ο νόμος – με σχετική ασάφεια, όπως
τονίζουν τα ίδια στελέχη – προβλέπει ότι το ΕΣΡ μπορεί να ζητήσει στοιχεία για
την ταυτότητα των μετόχων των συγκεκριμένων εταιρειών.

Για την ονομαστικοποίηση μετοχών από αλλοδαπές εταιρείες, για τις οποίες στη
χώρα όπου εδρεύουν δεν προβλέπεται η ονομαστικοποίηση, ο νέος νόμος προβλέπει
ειδικότερα ότι:

«Οι αλλοδαπές επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις διαδικασίες σύναψης δημοσίων
συμβάσεων και εφόσον το δίκαιο της χώρας τους, στην οποία έχουν την έδρα τους,
δεν προβλέπεται για το σύνολο της δραστηριότητάς τους ή για συγκεκριμένη
δραστηριότητα η ονομαστικοποίηση των μετοχών τους στο σύνολο μέχρι φυσικού
προσώπου, πρέπει να προσκομίζουν στην αναθέτουσα αρχή κατά την υποβολή του
φακέλου συμμετοχής τους σε διαγωνιστική διαδικασία κάθε αναγκαίο στοιχείο, από
το οποίο θα προκύπτουν τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν τις μετοχές τους…».
Είναι ασαφές ωστόσο με ποιες διαδικασίες θα ελέγχονται τα στοιχεία που
προσφέρουν, αφού στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης δεν προβλέπεται
ονομαστικοποίηση.

ΕΣΡ

Περιπτώσεις ασυμβίβαστου από διατάξεις του νομοσχεδίου

ΠΙΘΑΝΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ασυμβίβαστου στο Τμήμα Ελέγχου Διαφάνειας του ΕΣΡ
μπορεί να επιφέρουν οι διατάξεις του νομοσχεδίου για τον βασικό μέτοχο, άφησε
να εννοηθεί ο πρόεδρος του Συμβουλίου Ιωάννης Λασκαρίδης. Το σχέδιο νόμου,
κατά το ΕΣΡ, δεν διασφαλίζει ότι νομικός – μέλος του συγκεκριμένου τμήματος
δεν θα έχει και επαγγελματική δραστηριότητα εκτός της εποπτικής αρχής.

Στο υπό συζήτηση σχέδιο νόμου προβλέπεται η αναδιοργάνωση του Εθνικού
Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, στο πλαίσιο της οποίας υπάρχει μέριμνα για το
Τμήμα Ελέγχου Διαφάνειας του ΕΣΡ και τη στελέχωσή του με δύο εναλλακτικές
μορφές απασχόλησης (σύμβαση αορίστου χρόνου, έμμισθη εντολή).

Ο πρόεδρος του εποπτικού οργάνου εξέφρασε την άποψη «οι νομικοί του Τμήματος
Διαφάνειας να είναι μόνιμης και αποκλειστικής απασχόλησης και να υπάγονται
αποκλειστικά στο Συμβούλιο», αφήνοντας να εννοηθεί πως οποιαδήποτε άλλη σχέση
εργασίας του εξειδικευμένου προσωπικού στο συγκεκριμένο τμήμα μπορεί να
λειτουργήσει ως «κερκόπορτα».