KΟΣMAΣ ΨYXΟΠAIΔHΣ Έβλεπε την πολιτική από το ύψος της Φιλοσοφίας

Ο Κοσμάς Ψυχοπαίδης επέμεινε να αναζητά το νήμα των προοδευτικών ιδεών ακριβώς την εποχή που φάνηκε να χάνονται στους δαιδάλους της φαινομενικά απολιτικής εποχής μας

«Αυτά που γίνονται γύρω μας, που τα βλέπουμε καθημερινά με φρίκη, τα θύματα
της τρομοκρατίας, οι ξεριζωμένοι πρόσφυγες, οι προετοιμασίες για πόλεμο, πώς
να τα εξηγήσουμε; Δεν έχουμε μια Φιλοσοφία της Ιστορίας που θα μπορούσε να τα
κάνει κατανοητά», έγραφε στα «NEA» ο Κοσμάς Ψυχοπαίδης. Και αναζητούσε το
κρυφό κλειδί της κατανόησης.

Σήμερα ο φιλόσοφος, που έφυγε στα 60 του στη διάρκεια βιβλιοπαρουσίασης
προχθές τη νύχτα, κηδεύεται (στις 16.00, στο Νεκροταφείο Ζωγράφου). Επιφανής
εκπρόσωπος στην Ελλάδα της περίφημης Σχολής της Φρανκφούρτης, έκανε το
διδακτορικό του κοντά σε δασκάλους όπως ο Αντόρνο, ο Χορκχάιμερ και ο
Χάμπερμας και αφήνει πίσω του τη φήμη σπουδαίου πανεπιστημιακού δασκάλου και
σταθερού υποστηρικτή των ιδεωδών της Αριστεράς. Αφιέρωσε μεγάλο μέρος της
έρευνας, της σκέψης, των γραπτών του στο θέμα της σχέσης μας με την πολιτική.

H άμετρη χρήση – και η συνεπακόλουθη φθορά – στο καθημερινό πολιτικό λεξιλόγιο
εννοιών βασικών για την πολιτική θεωρία δεν τον αποθάρρυνε: δίκαιη κοινωνία,
ορθή διακυβέρνηση, θεσμοί, δημοκρατία, ιδιοκτησία, ελευθερία, ισότητα βρέθηκαν
στο επίκεντρο του προβληματισμού του. Έλεγε ότι τα πολιτικά γεγονότα τη
δεκαετία του ’60 στην Ελλάδα και στο εξωτερικό διαμόρφωσαν την πολιτική του
ταυτότητα και συνέβαλαν στην αναζήτηση μιας φιλοσοφίας «θεμελιωμένης στην ιδέα
της κριτικής όσων σχέσεων συγκροτούνται υπό όρους εξουσιαστικούς, άδικους και
εκμεταλλευτικούς».

Μετείχε άλλωστε ενεργά στην πολιτική ζωή του ’60 και του ’70, ενώ η χούντα τον
βρήκε στο Πανεπιστήμιο του Γκέντιγκεν. Επέστρεψε στην Ελλάδα ως καθηγητής στο
Πάντειο και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Τα τελευταία χρόνια οι
μελέτες του αφορούσαν κυρίως τον Χέγκελ και τον Καντ. Ανάμεσα στα έργα του: «Ο
Μαξ Βέμπερ και η κατασκευή εννοιών στις κοινωνικές επιστήμες» (Εκδ. Κένταυρος,
1993), «Πολιτική μέσα στις έννοιες» (Νήσος, 1997), «Ο φιλόσοφος, ο πολιτικός
και ο τύραννος. Για την πολιτική σκέψη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη» (Πόλις,
1999), «Κριτική φιλοσοφία και λογική των θεσμών» (Εστία, 2001), «Χέγκελ. Από
τα πολιτικά κείμενα στη Φαινομενολογία του Πνεύματος» (Πόλις, 2003).

Ως τελευταία δημοσιευμένη παρέμβασή του καταχωρείται η εισαγωγή στο έργο του
Γιώργου Γρηγορίου «Μαρτίνος Λούθηρος. Για την εγκόσμια εξουσία και μέχρι πού
εκτείνεται η υπακοή μας σ’ αυτήν» (Πόλις, 2004).