«Kαμία θυσία δεν πάει χαμένη»

«Χάλια, αδιόρθωτα χάλια! Στη Μέση Ανατολή, στα Βαλκάνια, στους
εργαζόμενους, στους συνταξιούχους…». Ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο ιστορικός ηγέτης
του KKE, δωρικός όπως πάντα, επιμένει στην άποψή του. Καθισμένος στο γραφείο
του, πλάι σε μία μικρή προτομή του Βλαντίμιρ Λένιν και κάτω από μία φωτογραφία
του πατρικού του, λέει στον επισκέπτη του: «Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί θα
μείνεις μ’ έναν καφέ. Δεν θα πιεις ένα τσίπουρο μ’ ένα μεζέ;».

Είναι προφανές ότι ο 90χρονος πολιτικός, που πέρασε ένα τέταρτο του αιώνα στις
φυλακές, στις εξορίες και στην παρανομία, έχει όρεξη για κουβέντα. Μπροστά του
έχει δύο βιβλία. Το ένα είναι του φίλου του ιστορικού Τριαντάφυλλου A.
Γεροζήση με τίτλο «Επίλεκτο απόσπασμα 1ης Μεραρχίας Δημοκρατικού Στρατού
Ελλάδας: Φλωράκη – Μπελογιάννη – Παπαγεωργίου», όπου καταγράφονται απίστευτες
ιστορίες υψίστης στρατηγικής τέχνης του υποστρατήγου τότε Χαρίλαου Φλωράκη στα
Άγραφα και στην Μπουργκάνα, τον Σεπτέμβριο του 1949. Δεν θέλει όμως να μιλάει
γι’ αυτά που τον αφορούν, για εκείνες τις δύσκολες ώρες με τον Νίκο
Μπελογιάννη στα βουνά του Εμφυλίου.

Το καθήκον. «Τι νόημα έχει να μιλώ για μένα; Έκανα απλώς το καθήκον
μου. Ήθελα λεύτερη την πατρίδα, χωρίς τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς να
καθορίζουν την τύχη της. Όλος ο λαός πάλευε για αξιοπρέπεια. Τι παραπάνω
έκανα», σημειώνει με μετριοφροσύνη. Παραδίπλα – στο γραφείο του – υπάρχει το
τελευταίο βιβλίο του Μίμη Ανδρουλάκη, ενός από «τα παιδιά (του) που
ξεστράτισαν», με τίτλο «Βαμπίρ και κανίβαλοι».

«N’ ανοίξω να δω τι σας γράφει ο Μίμης;», τον ρωτάω.

«Και δεν το ξεφυλλίζεις;», αποκρίνεται ο Χαρίλαος Φλωράκης.

Διαβάζω δυνατά την αφιέρωση του βουλευτή Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ προς τον
επίτιμο πρόεδρο του KKE: «Στον αγαπημένο Χαρίλαο, έναν σύντροφο από μακριά,
αλλά με πολλή αφοσίωση». Και αμέσως μετά αναφέρομαι στο τραπέζι που έκανε
πρόσφατα ο πρώην γραμματέας του KKE και μετέπειτα βουλευτής του ΣΥΝ Γρηγόρης
Φαράκος με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο για τις σχέσεις του κόμματος με τα
ξένα κέντρα.

«Όλοι – και ήταν πολλοί του Συνασπισμού – μιλούσαν με θαυμασμό και αγάπη για
σας».

Ο Χαρίλαος Φλωράκης, χωρίς να καθυστερήσει αλλά και χωρίς να μιλήσει για
πολιτικές διαφωνίες, σχολίασε με νόημα: «Γιατί, ποιος έχει παράπονο;». Και
χωρίς να περιμένει απόκριση – αλλά και μη θέλοντας να θίξει κανέναν προσωπικά
– τόνισε: «Δεν υπήρξαν ποτέ προσωπικές διαφορές, γιατί λοιπόν κάποιος να πει
κάτι κακό; Τα θέμα άλλωστε δεν ήταν εκεί…».

Αγωνία για την Κύπρο. H συζήτηση ανάβει, αλλά ο Χαρίλαος Φλωράκης δεν
βιάζεται. Κι όταν τον ρωτάς γιατί μιλάει έτσι απορριπτικά λέγοντας πως βλέπει
τα πράγματα χάλια, δεν κρύβει την αγωνία του για όσα συμβαίνουν με την Κύπρο,
αλλά και τον περίγυρο της Ελλάδας.

«Θυμάσαι που έλεγαν ότι ο λαός στο Ιράκ κάμφθηκε μόλις μπήκαν οι Αμερικανοί
εισβολείς;», ρωτάει. «Μα, οι άνθρωποι – όσοι το έλεγαν – κι αν δεχθούμε πως
καλοπροαίρετα έκαναν αυτή την εκτίμηση, φαίνεται πως δεν είχαν ακούσει τίποτα
στη ζωή τους για το Βιετνάμ». Δεν θέλω να πω κάτι παραπάνω για τον αγώνα
αξιοπρέπειας που δίνουν για όλους μας οι Ιρακινοί που αντιστέκονται. Άλλωστε,
όλος ο κόσμος θαυμάζει αυτό τον αγώνα που δεν κάμπτεται με τίποτα. Εκείνο όμως
που δεν μπορώ με τίποτα να δεχθώ είναι ότι στρατεύματα κατοχής σκοτώνουν
ανθρώπους, γυναίκες και άντρες, παιδιά και γέρους, γιατί τολμούν να σηκώσουν
κεφάλι. Πάνω από 100.000 οι νεκροί μετά την έναρξη της αμερικανικής κατοχής.
Τόσο αρρωστημένοι εγκέφαλοι… Πώς μπορούν να σκοτώνουν ψυχές!».

Τα Βαλκάνια. Ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο οποίος παρακολουθεί – όσο του
επιτρέπει η υγεία του – τις εξελίξεις, αλλά και τον προσυνεδριακό διάλογο,
επισημαίνοντας ότι «η Αλέκα πάει καλά» και πάντως «έχει γίνει καλύτερη ακόμα
και στις ομιλίες της» (στη Βουλή και σε συγκεντρώσεις), παρατηρεί τις
συνεχιζόμενες ανακατατάξεις στα Βαλκάνια. «Θέλουν – οι Αμερικανοί αλλά και η
E.E. – να σκορπίσουν κι άλλο τη συμφορά στη γειτονιά μας. Δεν τους έφτασε η
τραγωδία του Βελιγραδίου. Θέλουν κι άλλες περιπέτειες, για να βγάλουν κι άλλα
κέρδη!».

Όσο για το «εσωτερικό μέτωπο», δεν του μένει αμφιβολία πως όσο πάει και
χειροτερεύει το επίπεδο ζωής για ορισμένα στρώματα της κοινωνίας.
«Αναρωτήθηκαν ορισμένοι πώς τα βγάζει πέρα ο μισθωτός, ο συνταξιούχος, ο
άνεργος νέος, ο άρρωστος που ψάχνει ένα κρεβάτι στο νοσοκομείο για να κάνει
μία εχγείρηση;», αναρωτιέται.

«Ούτε τρομάζω ούτε κάνω πίσω»

«H Αλέκα πάει καλά» και πάντως «έχει γίνει καλύτερη ακόμα και στις ομιλίες της» (στη Βουλή και σε συγκεντρώσεις), λέει ο επίτιμος πρόεδρος του KKE

Όσο μιλάει ο Χαρίλαος Φλωράκης, στο σπίτι πηγαινοέρχονται οι φίλοι του… Ο
παλιός του οδηγός Αντώνης και η γυναίκα του, μία έμπιστη παλιά πολιτικός
πρόσφυγας που τον προσέχει, σύντροφοι που χτυπάνε το κουδούνι για να τον
ρωτήσουν τι κάνει αλλά και «τι βλέπει», σύντροφοι από το κόμμα που του
τηλεφωνούν… Αλλά κι ο ίδιος τα έχει δώσει όλα στο κόμμα. Ακόμα και το σπίτι
στο Χαλάνδρι που του έχτισε η σύντροφός του, την οποία έχασε πρόωρα. «
Οικονομικά ό,τι είχα το διέθεσα στο Κόμμα. Είμαι ευχαριστημένος γιατί και οι
αδελφές μου ήταν σύμφωνες σ’ αυτό και ευχαριστημένες. Τα αντικείμενα που
υπάρχουν στο σπίτι θα μείνουν στο Κόμμα. Στο Κομμουνιστικό Κόμμα, βέβαια»,
λέει με έμφαση.

Κι όταν τον ρωτάς «πειράζει που ακόμα δεν είδε τον σοσιαλισμό όπως τον
ονειρεύτηκε και για τον οποίο πάλεψαν πολλοί και θυσιάστηκαν», σημειώνει:
«Ούτε τρομάζω ούτε κάνω πίσω. Όσες αναποδιές κι αν υπάρξουν, τελικά ο
σοσιαλισμός θα φτάσει. Μερικούς τους πιάνει πανικός ότι όλα χάθηκαν με τη
διάλυση της ΕΣΣΔ. Δεν το καταλαβαίνουν όμως ότι όσα και να ξηλώνει η
αντεπανάσταση, κάτι θα μείνει. Και αυτό που θα μείνει θα είναι το προζύμι, η
μαγιά για το νέο, για πολλά νέα και δυναμικότερα ξεκινήματα;».

Όταν του μιλάς για το KKE, είναι η μοναδική περίπτωση που δείχνει αδιάλλακτος.
Ότι κι αν του πεις – π.χ. να τολμήσεις να τον ρωτήσεις αν χρειάζεται να
υπάρχει το Κομμουνιστικό Κόμμα – αποκρίνεται: «Ξέρεις καμία κατάκτηση στη
νεώτερη ιστορία του τόπου, κοινωνική ή δημοκρατική, που να μη συνέβαλε το ΚΚΕ;
Ποια θα ήταν η Ελλάδα σήμερα χωρίς την πατριωτική δράση του κόμματος, χωρίς
τους αγώνες του για την ειρήνη, το ψωμί, την εθνική ανεξαρτησία, τη λαϊκή
κυριαρχία;».

Πάντα μαχητής

Ο Χαρίλαος Φλωράκης – αν και κουρασμένος από τα χρόνια που έχει στην πλάτη του
– δείχνει όπως πάντα αγέρωχος, σαν να μην τον άγγιξε ο χρόνος. Με το πανταλόνι
με τις τιράντες, κι ένα μοντέρνο πουκάμισο, μέσα στο σπίτι, με ηλεκτρονικά
μηχανήματα γύρω του που χειρίζεται καλύτερα από ένα παιδί, φαντάζει σαν ένας
μαχητής που μόλις τώρα εξορμά για να κατακτήσει τον 21ο αώνα.

«Και ο αγώνας συνεχίζεται, μην το ξεχνάς. Καμία θυσία δεν πάει χαμένη»,
τονίζει. Με φιλάει με ζεστασιά. Και μου δίνει το επόμενο ραντεβού, σε
ταβερνάκι με κόκκινο κρασί και κιθάρα. «Για να ξανακουβεντιάσουμε», καταλήγει.