TPITH AΠOΨH Παγκοσμιοποιημένα δικαιώματα

Ποιας πόλης το καλό ζητάει το αίμα ενός αθώου;

Δ. Πιστικού, Διαβάζοντας την Αντιγόνη με το φεγγάρι

H αγοραποίηση (marketization) και η ρωμαιοποίηση (romanization) έχουν
χρησιμοποιηθεί ως ερμηνευτικά εργαλεία κατανόησης της παγκοσμιοποίησης.

Ο καπιταλισμός έχει (ως) πατρίδα την παγκόσμια οικονομία και όχι τα
έθνη-κράτη, γι’ αυτό και ο φονταμενταλισμός της αγοράς πολλές φορές καταλήγει
σε παρασυνταγματική διάβρωση της εθνικής κυριαρχίας.

Με άλλα λόγια, η παγκοσμιοποίηση επαναπροσδιορίζει και ανακατανέμει την
εξουσία/κυριαρχία σε υπερεθνικό επίπεδο διακυβέρνησης (με έντονη τάση
«αμερικανοποίησης») και διαμορφώνει τη νέα παγκόσμια στρατιωτική τάξη (ή Νέα
Τάξη Πραγμάτων).

Οι παλιές γεωπολιτικές έννοιες (κράτος, λαϊκή κυριαρχία, δημοκρατία κ.λπ.) δεν
έχουν πλέον το ίδιο περιεχόμενο. Πολλές μάλιστα θυμίζουν «άδεια πουκάμισα». H
αναντιστοιχία μεταξύ οικονομικού φιλελευθερισμού και αστικής δημοκρατίας μάς
τρομάζει καθώς η μεν παγκοσμιοποίηση συνιστά ταυτόχρονα ενοποιητική και
συγκρουσιακή διαδικασία, ο δε θεσμοθετημένος χώρος ελευθερίας και ισότητας
βρίσκεται συνεχώς υπό απειλή.

Ακόμα κι αν η παγκοσμιοποίηση και το εθνικό κράτος δεν αλληλοαποκλείονται, οι
ασυμμετρίες στα διάφορα επίπεδα της ανάπτυξης δεν περιορίζονται.

Σε κάθε πάντως περίπτωση είτε η παγκοσμιοποίηση στρέφεται κατά του κράτους
είτε η ανάπτυξη στρέφεται κατά της αντι-ανάπτυξης, όλα αυτά τα κρίσιμα
ζητήματα εξαρτώνται από τον δημοκρατικό έλεγχο στο πλαίσιο ενός ρεαλιστικού
σοσιαλισμού.

Αν δεν θέλουμε ούτε απομονωτισμό ούτε προστατευτισμό η λύση δεν (μπορεί να)
είναι μια ρομαντική ονειροπόληση προς τα πίσω, αλλά η πρόταξη εναλλακτικών
θέσεων προς τα μπρος. Αυτό είναι το στοίχημα για την Αριστερά και όχι οι πάσης
φύσεως συμ-πράξεις.

Μια πρώτη πρόταση είναι η αναγνώριση/κατοχύρωση ενός minimum
πολιτικοκοινωνικής και ιδιωτικής ελευθερίας σε κάθε συγ-κάτοικό μας στο
παγκόσμιο χωριό (δίχως να χρειάζεται να έχει την ιθαγένεια κάποιας χώρας).

Όποιος «κατοικεί στον πλανήτη» έχει όλα τα δικαιώματα του παλαιότερου και
πλέον ευνοημένου συγ-κατοίκου του. Μόνον έτσι θα νιώσουμε όλοι «ολίγον
αδελφοί» ως άνθρωποι. Κατά δεύτερον, δεν γίνεται ανεκτή η λεγόμενη «δημοκρατία
της φτώχειας» (ή ο καπιταλισμός των φτωχών), στην οποία το κράτος-γκουβερνάντα
παραμένει κράτος πρόνοιας μόνο για τους πλούσιους. Πρέπει κάποτε να
(παρα)δεχθούμε ότι δεν υπάρχουν «ευτυχισμένοι δούλοι» και ότι χωρίς
ισο-ελευθερία (egaliberte) δεν μπορεί να λειτουργήσει ούτε καν η αλληλεγγύη.
Κατά τρίτον, πρέπει να κοιτάμε συχνά-πυκνά την όπισθεν όψη της
παγκοσμιοποίησης η οποία έχει ντυθεί στο χακί (επικαλούμενη την τρομοϋστερία
και το οργανωμένο έγκλημα). Ο «πόλεμος» διεξάγεται εντός των τειχών.

Το στρατιωτικο-αστυνομικό πλέγμα επιτίθεται κατά παντός ορατού και αοράτου
εχθρού. Οι νόμοι και τα διατάγματα συγκροτούν ένα network που κοντεύει να
μετατρέψει το όραμα της παγκόσμιας ευημερίας σε σιδηρόφρακτο εφιάλτη. Ουδείς
μπορεί να προστατευθεί από την πανοπτική αλαζονεία.

Επειδή δεν πιστεύω στην ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη, στην ιεραποστολικά εισαγόμενη
δημοκρατία, στην παγκοσμιοποιημένη off shore τυραννία, νομίζω πως πρέπει να
αντιτάξουμε σ’ αυτήν τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης το δόγμα των
παγκοσμιοποιημένων δικαιωμάτων (globalizing rights). Κάθε άνθρωπος αξίζει όσο
κάθε άνθρωπος. Κάθε άνθρωπος αξίζει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο αγαθό.
Όπου γης και όπου άνθρωπος προστατεύεται κι ένα δικαίωμα απαραβίαστο (όπως η
γη και ο άνθρωπος είναι ιερά και απαραβίαστα δημιουργήματα).

ΥΓ: Μη με ρωτήσετε γιατί στην Ελλάδα αντί να συζητάμε για το μέλλον
φθειρόμαστε ανασκαλεύοντας το παρελθόν. Ίσως γιατί το παρελθόν μάς φαίνεται
πιο οικείο για να εξασκηθούμε σ’ έναν αλληλοσπαραγμό χωρίς αντίκρυσμα (αφού ο
ελληνικός λαός έχει ήδη «χρεώσει» ατομικά-ηθικά αλλά και πολιτικά τα όποια
σφάλματα). Απλώς κάποιοι δεν διακρίνουν τη σφραγίδα που έχει μπει στο μέτωπό
τους. Την ίδια ώρα οι «παγκοσμιοποιητές» κατασκευάζουν το μέλλον μας χωρίς εμάς…

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.