TPITH AΠOΨH Mεταπτυχιακές σπουδές

Είναι γνωστό ότι στην εποχή μας, περισσότερο από κάθε άλλη εποχή, το πτυχίο
γίνεται όλο και πιο αναγκαίο στον αγώνα ένταξης στην αγορά εργασίας, όμως
ταυτόχρονα αναδεικνύεται όλο και λιγότερο ικανό για να διασφαλίσει μια θέση
εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό είναι φανερό ότι η άνθηση των μεταπτυχιακών
προγραμμάτων εντάσσεται στην προσπάθεια βελτίωσης – από τη μεριά των
πτυχιούχων – των προοπτικών απασχόλησης και σταδιοδρομίας, κοντολογίς για
καλύτερο «πλασάρισμα» στην αγορά εργασίας, καθώς το «εφόδιο» του μεταπτυχιακού
τίτλου έρχεται να «ξαναμοιράσει την τράπουλα» στο χώρο της επαγγελματικής
απόδοσης των τίτλων.

Ο αριθμός των μεταπτυχιακών φοιτητών ξεπερνά σήμερα, ήδη, τις 50 χιλιάδες, ενώ
τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά, σύμφωνα με εκτιμήσεις πανεπιστημιακών παραγόντων, ο
αριθμός των πτυχιούχων που θα καταθέσουν αίτηση για την διεκδίκηση των νέων
θέσεων στα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών αναμένεται ότι θα αγγίξει τις
40.000, αριθμός-ρεκόρ για τα ελληνικά δεδομένα.

Είναι πλέον ορατό διά γυμνού οφθαλμού ότι οι τριτοβάθμιες σπουδές κάθε άλλο
παρά αποτελούν το τέλος του δρόμου. Ήδη μια νέα οροφή έχει συγκροτηθεί τής
οποίας η μαζικότητα των «στηριγμάτων» και το γεωγραφικό άπλωμα οικοδομεί
σταθερά την «Τεταρτοβάθμια» εκπαίδευση.

Ωστόσο υπάρχουν δυο σοβαρά ζητήματα που συνδέονται άμεσα με τις μεταπτυχιακές
σπουδές τα οποία μένουν στο περιθώριο των δημοσίων συζητήσεων.

Το πρώτο σχετίζεται με το κόστος σπουδών και τις «μεταπτυχιακές…
ανισότητες». Είναι φανερό ότι αν το κόστος του εισιτηρίου για την είσοδο στον
κόσμο της ειδίκευσης και επανειδίκευσης συνεχίσει να μετακυλίεται στην ευθύνη
του εκπαιδευόμενου, ουσιαστικά δημιουργεί μια νέα κάθετη τομή διάκρισης
ανάμεσα σε εκείνους που έχουν και σε εκείνους που δεν έχουν τη δυνατότητα να
ανταποκριθούν, ενώ την ίδια στιγμή ανοίγει τον ασκό του Αιόλου για μια
συνολική εισβολή του «ιδιωτικού» στο μέλλον της δημόσιας και δωρεάν
Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Τα στοιχεία των ερευνών φανερώνουν ξεκάθαρα ότι τα
παιδιά των οικονομικά και κοινωνικά ευνοημένων, αλλά και πιο εκπαιδευμένων
κοινωνικών στρωμάτων, έχουν τη δυνατότητα να λάβουν μεταπτυχιακούς τίτλους
σπουδών. Αυτό οφείλεται αφενός στο κόστος των σπουδών για τη λήψη
μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών (η εισαγωγή διδάκτρων σε αρκετά Μεταπτυχιακά
Τμήματα ξεκινούν από 1.000 και φτάνουν τα 9.000 ευρώ) και αφετέρου στο γεγονός
ότι οι απόφοιτοι έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια να καθυστερήσουν την ένταξή τους
στην αγορά εργασίας, αφού η οικογένειά τους μπορεί να τους στηρίξει οικονομικά
στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα με στόχο την έξοδό τους στην αγορά εργασίας με
περισσότερα τυπικά προσόντα.

Από την άλλη υπάρχει ένα ακόμη πολύ σοβαρό ζήτημα που είναι η αφαίρεση ενός
σημαντικού μέρους της γνώσης που θα έπρεπε να αποκτιέται προπτυχιακά και της
ένταξής της στα μεταπτυχιακά. Είναι ευδιάκριτη η πρόθεση για αποδυνάμωση από
πλευράς παρεχομένων γνώσεων του βασικού προπτυχιακού κύκλου σπουδών. Έτσι
έχουμε υποβάθμιση των πτυχίων μέσω της καθιέρωσης ενός μεταπτυχιακού βασικού
πτυχίου. Ουσιαστικά καθιερώνονται δύο πανεπιστήμια. Ένα προπτυχιακό και ένα
πανεπιστήμιο… μεταπτυχιακών σπουδών. Σύμφωνα με τον πρώην πρύτανη του ΕΜΠ
Θεμιστοκλή Ξανθόπουλο η μοιρολατρική αποδοχή τής άδικης υποβάθμισης των
πανεπιστημιακών μας σπουδών δημιούργησε μια «ελληνική Τεταρτοβάθμια
Εκπαίδευση» με δυσανάλογη για τις πραγματικές ανάγκες της χώρας έκταση και
συνακόλουθο υπέρογκο κόστος σε χρόνο και χρήμα για τους Έλληνες πτυχιούχους.

Παράλληλα είναι θλιβερή η διαπίστωση ότι πολλά από τα μεταπτυχιακά αυτά
προγράμματα προσφέρουν μαθήματα τα οποία όχι μόνο υπάρχουν στο κανονικό
πρόγραμμα των σπουδών αλλά μερικές φορές κατά τη μετάλλαξή τους σε
μεταπτυχιακά «ελαφραίνουν» και το επιστημονικό τους υπόβαθρο ενώ σε πολλές
περιπτώσεις επιλέγεται συχνά η εύκολη αλλά αντιεπιστημονική λύση της ατελούς
συρραφής ρηχών γνώσεων ευρέως και αδιαβάθμητου φάσματος! Έχει διαπιστωθεί ότι
το επίπεδο και το περιεχόμενο των μεταπτυχιακών σε όλο και περισσότερες
περιπτώσεις είναι μια καλύτερη επανάληψη των προπτυχιακών, ή αυτών που
διδάσκονταν ως προπτυχιακά πριν από μερικά χρόνια.

Αυτό συνδέεται και με τη γενικότερη τακτική αφαίρεσης γνώσεων και τμημάτων των
προπτυχιακών σπουδών για τη δημιουργία μεταπτυχιακών, που προωθείται
γενικότερα στα πανεπιστήμια και οδηγεί ταυτόχρονα στην υποβάθμιση, τόσο των
προπτυχιακών όσο και των μεταπτυχιακών σπουδών.

H επίσημη φωνή της Ελλάδας στην E.E. μπορεί πλέον να ισχυρίζεται ότι
εφαρμόζουμε ήδη τους – κατά Μπολώνια – δύο κύκλους σπουδών, δηλαδή ότι
αποδεχόμαστε μοιρολατρικά ότι τα πτυχία μας είναι επιπέδου πρώτου κύκλου
σπουδών, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της πραγματικής αξίας του 1.000.000
πτυχιούχων μας στο επίπεδο του αγγλοσαξονικού Bachelor.