Θρήνος για έναν άγνωστο

Θα τους έχετε δει στην τηλεόραση ή, εκ του σύνεγγυς, στις κηδείες δημοσίων
προσώπων (κυρίως ηθοποιών). Φωνάζουν, κλαίνε, χτυπιούνται. Όσο πιο κοντά στο
φέρετρο, στον ανοιχτό τάφο ή στους συγγενείς του νεκρού τούς «πάρει» ο φακός
τόσο μεγαλύτερη φαίνεται η οδύνη τους. Δεν έτυχε να έχουν συναντηθεί με τον
νεκρό ποτέ, αν ο τελευταίος γινόταν να βγει από το φέρετρο δεν θ’ αναγνώριζε
ως πρόσωπο, όνομα κι επώνυμο τον άνθρωπο που κλαίει. Θα μπορούσε να σκεφθεί
κανείς ότι είναι ένας υψηλός δείκτης ευαισθησίας του «ανώνυμου» ανθρώπου να
κλαίει για έναν άγνωστό του – «Μη με διαβάζετε αν δεν έχετε παρακολουθήσει
κηδείες αγνώστων», λέει ένας στίχος του N. Δ. Καρούζου.

Μια ευαισθησία που την κάνει ακόμη συγκλονιστικότερη το γεγονός ότι
χρειάζονται «κότσια» για να ταπεινώνεται κανείς δημόσια. Όπως είναι το να
κλαις μπροστά στους άλλους, όταν μάλιστα, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι
συγγενείς του νεκρού, συνήθως, αξιοπρεπείς, σιωπηλοί, αδάκρυτοι, μοιάζει να
βιάζονται να τελειώσει κάτι που το λογαριάζουν για «πανηγύρι». Τι συμβαίνει
λοιπόν;

Φαντάζομαι πως αν γινόταν να ρωτήσει κανείς έναν που κλαίει τον «άγνωστό» του
ηθοποιό ή τραγουδιστή θα του απαντούσε περίπου με τον εξής τρόπο: H «μοίρα»
που επιφυλάσσεται σ’ εμένα που δεν με γνωρίζει κανείς αφορά πια κι εσένα. H
δημοσιότητα που γι’ αυτήν σε χαιρόμουν ή σε ζήλευα, χωρίς μάλιστα να μπορώ
απευθείας να σου το εκφράσω, ενώ καταλάβαινα ότι αυτή σε συντηρούσε, δεν
αποτελεί κανενός είδους προστασία. Είσαι το ίδιο εκτεθειμένος κι εσύ σ’ αυτό
που με τρομάζει, χωρίς όμως να έχω τα ίδια «μέσα» μ’ εσένα για να ξορκίσω τον
τρόμο μου. Εγώ που κανείς δεν πρόκειται να πληροφορηθεί τον θάνατό μου, εκτός
από τους συγγενείς μου ή λίγους φίλους, μπορώ να διεκδικώ τώρα μια θέση στον
δικό σου θάνατο. Να τη διεκδικώ με «το σπαθί μου» πια, αφού στην πιο κρίσιμή
σου ώρα μπορώ να είμαι παρών, ενώ όσο ζούσες θα έπρεπε, ίσως, να ταπεινωθώ για
ν’ αποκτήσω σχέση μαζί σου.

H σχέση μας παύει πια να είναι μονόδρομος (να υπάρχει μόνο λόγω του θαυμασμού
μου για σένα), γίνεται πια μια σχέση αμφίδρομη, αφού ο θάνατός σου, το θέλεις
δεν το θέλεις, μας φέρνει κοντά. Μπορεί στη ζωή σου να κρυβόσουν και να μην
γινόταν να δω, ή να μάθω, τι κάνεις, αλλά ο θάνατός σου, επιτέλους, σε
«εκθέτει» με τον φωναχτό τρόπο που εμένα με εκθέτουν καθημερινώς, μέσα στη
ζωή, όλες μου οι φοβίες. Εκτίθεσαι πραγματικά, για μία μόνη φορά, ως νεκρός,
αλλά αυτή η φορά φθάνει να με παρηγορήσει για όλες τις καθημερινές, δικές μου,
εν ζωή, εκθέσεις, γιατί είναι αμετάκλητη, τελεσίδικη. Σε παρηγορούσα, ενώ
ζούσες, με την ανώνυμη ύπαρξή μου, ενώ τώρα, με τον θάνατό σου, με παρηγορείς
εσύ.

Στη σχέση μας είναι η πρώτη φορά που παίρνω τα περισσότερα, αφού σου έδινα για
μιαν ολόκληρη ζωή, για να μου επιστρέψεις τώρα, με τον θάνατό σου, μαζεμένα,
χρόνια, συγκινήσεις, αγωνίες, τους δικούς μου που έχασα και τους θρήνησα ενώ
εσύ δεν υποψιάστηκες καν την ύπαρξή τους. Μπορώ πια να σε αντιμετωπίζω ως ίσος
προς ίσον, έστω κι αν εσύ είσαι νεκρός ενώ εγώ ακόμη ζωντανός. Κι ακόμη για να
περνάς αυτό το τρομερό κατώφλι, χωρίς να ταράζεται η ισορροπία των πραγμάτων,
ενώ μου έδινες την εντύπωση ότι εσύ τουλάχιστον είσαι αθάνατος, μπορώ να το
διαβώ κι εγώ χωρίς τον τρόμο ότι κανείς δεν θα με θυμάται.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη»