Aλλάζουν επώνυμο σαν… πουκάμισο!

Περισσότεροι από 1.700 πολίτες έκαναν αίτηση στις αρμόδιες υπηρεσίες για να
αλλάξουν επώνυμο από την αρχή του 2004 έως σήμερα. Περίπου 380 σόγια, που
αριθμούν 8.983 άντρες, 7.549 γυναίκες και 13.236 παιδιά, έκαναν έρευνες που
κράτησαν έως και δύο χρόνια, προκειμένου να μάθουν τα γενεαλογικά τους δένδρα
και την προέλευση των ονομάτων τους. Μάλιστα, πριν από λίγους μήνες εκδόθηκε
και βιβλίο με τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας. Άλλοι 3.000 πολίτες
αναζητούν, αυτήν τη στιγμή, μέσω του Διαδικτύου – αλλά και ειδικών γραφείων –
πληροφορίες για την προέλευση των επωνύμων τους.

Ήθελα να «γνωρίσω» τους προγόνους μου, να μάθω τον λόγο για τον οποίο έχω το συγκεκριμένο επώνυμο», λέει ο Αντώνης Θεοδωρόπουλος, ξενοδοχοϋπάλληλος, ο οποίος παλαιότερα ρωτούσε πολύ συχνά τον πατέρα του σχετικά με την προέλευση του επωνύμου του

«Πριν από λίγα χρόνια η αλλαγή επωνύμου ήταν θέμα ταμπού. Ελάχιστοι το
τολμούσαν και μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις», εξηγεί η κυρία Γιούλη Βρανά,
δικηγόρος που αναλαμβάνει υποθέσεις αλλαγής ονόματος. «Τα τελευταία χρόνια η
κατάσταση έχει αλλάξει. Αλλάζουμε επώνυμο με μεγάλη ευκολία και επιλέγουμε
καινούργια, που δεν έχουν καμία σχέση με αυτά που διαθέταμε προηγουμένως. Και
καλά, αυτά που δεν είναι καθόλου εύηχα ή παραπέμπουν σε… κακές λέξεις.
Αλλάζονται, όμως, πλέον και τα υπόλοιπα». Είναι ενδεικτικό ότι μόνο στον Νομό
Αττικής οι αιτήσεις αλλαγής επωνύμου αυξήθηκαν κατά 55% τον τελευταίο χρόνο –
παρά το γεγονός ότι η διαδικασία είναι χρονοβόρος και απαιτεί αλλεπάλληλες
επισκέψεις στα ληξιαρχικά γραφεία των δήμων, στην Εισαγγελία.

Άλλοι, πάλι, δεν επιθυμούν να αλλάξουν το επώνυμό τους, αλλά ψάχνουν να βρουν
από πού… προέρχεται. «Είχα μεγάλη περιέργεια να μάθω τις… οικογενειακές
μου ρίζες. Ήθελα να “γνωρίσω” τους προγόνους μου, να μάθω τον λόγο για τον
οποίο έχω το συγκεκριμένο επώνυμο», εξηγεί ο Αντώνης Θεοδωρόπουλος,
ξενοδοχοϋπάλληλος, ο οποίος παλαιότερα ρωτούσε πολύ συχνά τον πατέρα του
σχετικά με την προέλευση του επωνύμου του. «Είχαμε ψάξει και είχαμε βρει,
λοιπόν, ότι ένας πρόγονός μου λεγόταν Θοδωρής. Ήταν πολύ μικροκαμωμένος, δεν
είχε μόνο μικρό σώμα αλλά και μικρά – σχεδόν ατροφικά – πόδια και χέρια. Στο
χωριό τον κορόιδευαν και τον φώναζαν: “Ο Θοδωρής, το πουλί”. Αυτή η φράση
έγινε… Θεοδωρόπουλο». Μπορεί ο Αντώνης να έμαθε την ιστορία, άλλοι ωστόσο
ακόμη δεν έχουν λύσει τον… γρίφο.

H καταγωγή. «Αναζητώ πληροφορίες για το όνομα Γεροντάκος. H οικογένειά
μου κατάγεται από τη Σπάρτη. Ο προπάππος μου μετανάστευσε στις Ηνωμένες
Πολιτείες το 1911. Ζούσε στη Μασαχουσέτη και πέθανε στη Νέα Υόρκη το 1948.
Θέλω να μάθω αν υπάρχουν και άλλοι… Γεροντάκοι και από πού προέρχεται αυτό
το όνομα». H αγγελία αυτή – όπως και άλλες 3.000 – είναι δημοσιευμένη στο
Ίντερνετ. Τις τελευταίες τρεις ημέρες δέχθηκε 750 απαντήσεις. «Το ενδιαφέρον
του κοινού σε αυτές τις περιπτώσεις είναι εντυπωσιακό», εξηγεί ο Χαράλαμπος
Δεμίρης, συνταξιούχος διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας.

Ο κ. Δεμίρης γνώρισε ο ίδιος αυτό το ενδιαφέρον, αφού συγκεντρώνει εδώ και
χρόνια στοιχεία για τις οικογένειες που κατοικούν στην Ερεσό της Λέσβου. «H
ιδέα μού ήρθε ξαφνικά όταν πήγα να πάρω ένα πιστοποιητικό γάμου της μητέρας
μου, που το χρειαζόμουν. Τότε, ψάχνοντας λίγο στα κιτρινισμένα από τον χρόνο
δημοτολόγια, ανακάλυψα ότι οι περισσότεροι από τους συμπατριώτες μου έχουν
επώνυμα “κατά δήλωση” – δηλαδή, επώνυμα που οι ίδιοι δήλωσαν μετά την
απελευθέρωση του νησιού από τους Τούρκους, η οποία έγινε το 1912. Προηγουμένως
ονομάζονταν τελείως διαφορετικά».

Όπως συμπληρώνει ο ίδιος, από τότε αποφάσισε να ψάξει όσο περισσότερο γίνεται,
προκειμένου να ανακαλύψει τις ρίζες του.

Γενεαλογικό δένδρο. «Πήγα στα δημοτολόγια, έψαξα σε αρχεία πολλών
υπηρεσιών, ζήτησα τη βοήθεια των συμπατριωτών μου και κατάφερα να δημιουργήσω
το γενεαλογικό δένδρο όλων των οικογενειών του χωριού. H ανταπόκριση από τους
συμπατριώτες μου ήταν μεγάλη. Μου τηλεφωνούσαν, έψαχναν, μου έστελναν έγγραφα,
ξόδευαν χρήματα για την έρευνα. Τελικά συλλέξαμε όλα τα στοιχεία, μάθαμε από
πού προέρχεται κάθε επίθετο. Μάλιστα, εκδώσαμε και βιβλίο με τα αποτελέσματα
της έρευνάς μας» συμπληρώνει.

5.000.000 επώνυμα και από μια … ιστορία!

H περιπέτεια καθενός από τα – περισσότερα από 5.000.000 σε όλη την Ελλάδα,
υπολογίζουν τα κατά τόπον ληξιαρχεία – επώνυμα είναι μεγάλη. Άλλα σηματοδοτούν
τον τόπο καταγωγής κάθε οικογένειας. Π.χ., η οικογένεια Ανατολίτη στο Άργος,
λέγεται ότι είχε τελείως διαφορετικό επώνυμο στο παρελθόν. Όταν, όμως, ο
πρόγονος της οικογένειας έφτασε στην πόλη μετανάστης από την Ασία όλοι τον
φώναζαν ”Ανατολίτη”. Έτσι, το όνομα έμεινε μέχρι σήμερα. Άλλα, πάλι,
δηλώνουν το κοινωνικό status των σογιών (στα βιβλία της λαογραφίας έχει γραφεί
επανειλημμένως ότι η κατάληξη -άκης στα κρητικά ονόματα αποδείκνυε ότι αυτός
που το έφερε ήταν υπόδουλος των Τούρκων όσο το νησί ήταν σκλαβωμένο). Κάποια
επώνυμα περιέγραφαν την εξωτερική εμφάνιση ή κάποιο εξωτερικό χαρακτηριστικό
του ονομαζομένου, π.χ. Κοντούλης, Μικροδάχτυλος, Κεφαλούδης, Γεροντάκος,
Χειλάς και άλλα. Υπάρχουν αυτά που προσδιορίζουν το επάγγελμα (Μυλωνάς κ.ά.),
την καταγωγή (Καβάλας κ.ά.), ένα… έγκλημα που ενδεχομένως έχει γίνει (Φονιάς
κ.ά.). Μια μεγάλη κατηγορία περιλαμβάνει, ωστόσο, ονόματα των οποίων η
προέλευση δεν εξηγείται.

INFO:

* http://www.greekfamilies.com/

* http://www.ellisislandrecords.org/

* http://www.eresos-theophrastos.gr/projects/genealogy/genealogy.html