Πρόσωπα H ήττα του Bιντάλ-Nακέ

Εκπρόσωπος του ρομαντικού κιτς των απλών ιδεών στον καιρό της τηλεόρασης

Ο Μπερνάρ-Ανρί Λεβύ είναι στη Γαλλία ένα είδος «εθνικού φιλοσόφου». Κατά
διαστήματα δημοσιογράφος και αρχιερέας του Καλού, φίλος ισχυρών και χειριστής
ενός αποτελεσματικού δικτύου, διαμόρφωσε τη θέση του αυτή με επιμονή και
επιδεξιότητα από το 1977, όταν είχε εμφανιστεί ως ο κατ’ εξοχήν εκπρόσωπος των
«νέων φιλοσόφων» στην εκπομπή Apostrophes του Μπερνάρ Πιβό.

Και κατάφερε να γίνει για όλους στη Γαλλία ο BHL, πασίγνωστος με τα αρχικά του
και μόνο, που έγιναν κάτι σαν σήμα κατατεθέν. Αλλά με την υπερβολική ισχύ και
την υπερβολική έκθεση έρχονται και οι αντιδράσεις. Εξ ου και το βιβλίο «Το β
και α βα του BHL – έρευνα για τον πιο μεγάλο Γάλλο διανοούμενο» που
κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις La Decouverte και υπογράφεται από τη
Ζαντ Λιντγκαάρντ, δημοσιογράφο του περιοδικού «Inrockuptibles», και τον Ξαβιέ
ντε λα Πορτ, παραγωγό στη France Culture.

Προσπάθησαν, λένε οι συγγραφείς, να απαντήσουν σε μερικά ερωτήματα. Γιατί είχε
τέτοια επιτυχία στη Γαλλία ένα βιβλίο τόσο συζητήσιμο όσο το «Ποιος σκότωσε
τον Ντάνιελ Περλ;» (το βιβλίο του BHL για τη φρικτή δολοφονία του Αμερικανού
δημοσιογράφου από ισλαμιστές στο Πακιστάν); Τι μας διδάσκει αυτή η έλλειψη
κριτικής αντιμετώπισης για το σύστημα που έκανε τον BHL βασιλιά;

Από τη μια πλευρά, «BHL» είναι το ρομαντικό κιτς των απλών ιδεών στον καιρό
της τηλεόρασης, σε συνδυασμό με μια τρομερή ικανότητα αυτοπροβολής. Από την
άλλη όμως, ο BHL έχει υπερασπιστεί υποθέσεις και λαούς άξιους υπεράσπισης και,
όταν μιλάει για τα δικά του ελαττώματα ή για δημιουργούς που θαυμάζει, συχνά
το κάνει καλά. Στην τελευταία ανθολογία της δουλειάς του («Recidives», εκδ.
Grasset), ο BHL καταγγέλλει την εποχή μας «στην οποία αυτό που είμαστε και,
ακόμη χειρότερα, αυτό που κρύβουμε φαίνεται να ενδιαφέρει περισσότερο από αυτό
που κάνουμε». Οι συγγραφείς του «β και α βα του BHL» τον πήραν κατά γράμμα κι
έτσι δεν ασχολούνται με καμιά «κρυφή πλευρά» του, αλλά μόνο με το δημοσιευμένο
έργο του, βιβλία και άρθρα για τα θέματα με τα οποία έχει ασχοληθεί – ιστορία
των ιδεών, Βοσνία, Μέση Ανατολή, Ασία. Δείχνουν ότι επιδιώκει να προκαλέσει
την αγανάκτηση του αναγνώστη, πριν προσπαθήσει να τον κάνει να σκεφτεί λογικά.
Πώς από μαθητής του Αλουτσέρ έγινε σταδιακά ένας συντηρητικός πράκτορας
εξουσιών, φίλος πλούσιων και ισχυρών, της ηθικής και όχι της κοινωνικής
αριστεράς. Και υπενθυμίζουν πως ο BHL ουδέποτε γοήτευσε τους πραγματικούς
διανοουμένους – ο Αρόν, ο Καστοριάδης, ο Ντελέζ, ο Λεΐς, ο Βιντάλ-Νακέ, μεταξύ
άλλων, του είχαν επιτεθεί από την πρώτη στιγμή. «Πίστευα ότι είχα “σκοτώσει”
τον BHL, αλλά δεν τον “σκότωσα”», λέει στους συγγραφείς ο Βιντάλ-Νακέ. «Για
μένα ήταν μια ήττα».