Kρίση στρατηγικής, κρίση προοπτικής

Να ξεκινήσουμε από τα ουσιαστικά. H χώρα δεν βούλιαξε ούτε και καταρρακώθηκαν
ζωτικά εθνικά της συμφέροντα. Το όνομα Δημοκρατία της Μακεδονίας αναπόφευκτα
θα κατακυρωνόταν στη γειτονική μας χώρα με την πάροδο του χρόνου. Διότι αυτό
ήταν το όνομά της και δίχως αυτό δεν μπορεί να αιτιολογήσει την ύπαρξή της.
Για την αποτροπή των όποιων παρεξηγήσεων και για να αποθαρρυνθούν τυχόν
θερμοκέφαλοι εθνικιστές της γειτονικής μας χώρας, θα ήταν καλό το όνομά της να
δήλωνε κάποιον γεωγραφικό προσδιορισμό. Όταν, δυστυχώς, αυτό ήταν εφικτό,
μόνοι μας το αρνηθήκαμε. Αφιονισμένοι από ακραίες φωνές που προπαγάνδιζαν μια
αδιέξοδη αδιαλλαξία. Στη συνέχεια, και παρά τις προσπάθειες της ελληνικής
διπλωματίας, ήταν οι Σκοπιανοί που κωλυσιεργούσαν ματαιώνοντας την εξεύρεση
κάποιας τέτοιας συμβιβαστικής λύσης. Ήξεραν πως ο χρόνος θα δούλευε γι’
αυτούς. Είναι άδικο λοιπόν να κατηγορούμε τους όποιους υπεύθυνους φορείς της
ελληνικής εξωτερικής πολιτικής για αδράνεια.

Είναι αλήθεια πως η αμερικανική κίνηση υπήρξε χονδροειδής και προσβλητική. H
αναγνώριση θα μπορούσε να γίνει έπειτα από διαβούλευση με την Αθήνα και την
υιοθέτηση κάποιας μεθοδολογίας. Ακόμη κι αν το ζήτημα ήταν επείγον λόγω του
επικείμενου σκοπιανού δημοψηφίσματος. Διότι και την Ελλάδα συμφέρει η
αποκατάσταση της ηρεμίας και της ομαλότητας στη γειτονική μας χώρα.
Κοντολογίς, η Αθήνα θα μπορούσε να συνεργασθεί με την Ουάσιγκτον πάνω στη
λογική της εκτόνωσης των φόβων της σλαβόφωνης πλειοψηφίας για τις επιπτώσεις
των διοικητικών ρυθμίσεων που δίνουν σημαντικά δικαιώματα στην αλβανική
μειονότητα.

Γιατί, λοιπόν, δεν έγιναν όλα αυτά; Γιατί η Ουάσιγκτον ποδοπάτησε αδίστακτα
τις ελληνικές ευαισθησίες και προχώρησε σε μια κίνηση μονομερή κι έντονα
αλαζονική; Αν δεν απαντηθούν τα ερωτήματα αυτά ικανοποιητικά, είναι αδύνατον
να χαραχθεί σοβαρή εθνική στρατηγική για το μέλλον.

Πολλοί αντιδρούν βεβιασμένα στην Ελλάδα με επιχειρήματα μακράν της λογικής. Αν
είσαι πιστός φίλος σε ποδοπατούν, υποστηρίζουν κάποιοι. Μόνο αν φωνάζεις κι
αντιδράς προωθούνται οι επιδιώξεις σου, επιμένουν. Μόνο που κανείς δεν
παραθέτει κάποιο σχετικό παράδειγμα. Στην Ελλάδα σημειώνεται ο μεγαλύτερος
ίσως αντιαμερικανισμός από τον κόσμο όλο. Στους πολέμους του Ιράκ και του
Κοσόβου η ελληνική κοινή γνώμη δεν έκρυψε ούτε λεπτό την αντιπάθειά της για
τις αμερικανικές επιλογές. Ενώ και οι κυβερνήσεις των Αθηνών έκαναν ό,τι
μπορούσαν για να μην αποξενώσουν τον κόσμο και βρεθούν απέναντι από τις
βουλήσεις της κοινής γνώμης. Ήμασταν η μοναδική ίσως χώρα στον κόσμο (μαζί
πιθανώς με το Πακιστάν και τους Παλαιστίνιους) όπου ακούστηκαν ιαχές με το
σύνθημα «Καλά να πάθουν» μετά τα χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου. Αρνηθήκαμε
και να συζητήσουμε το ενδεχόμενο αποστολής νέας στρατιωτικής δύναμης στο
Αφγανιστάν (επέμβαση σημειωτέον που έγινε με τις ευλογίες του ΟΗΕ). Εμείς
καλέσαμε τον ΟΗΕ να υποδείξει λύση για την Κύπρο. Κι όταν αυτή παρουσιάσθηκε
από τον γ.γ. του Οργανισμού Κόφι Ανάν, εμείς και οι Κύπριοι, σε αγαστή περίπου
σύμπνοια, την απορρίψαμε. Με το επιχείρημα πολλών μάλιστα, πως έτσι δίνουμε
ένα «ηχηρότατο χαστούκι» στους ισχυρούς της Δύσης.

Αυτή η εικόνα δεν διευκολύνει τους όποιους κυβερνητικούς χειρισμούς. Κάνει την
χώρα ύποπτη. Και την επιχειρηματολογία της για όλα τα θέματα ουσιαστικά την
αποδυναμώνει. Ιδιαίτερα όταν η κυβέρνηση δεν δείχνει να έχει την
αποφασιστικότητα να πάει κάποιες φορές και κόντρα στο ρεύμα. Φαίνεται αδύναμη.
Και της φέρονται σαν τέτοια.

Τα Σκόπια, από την άλλη μεριά, έστειλαν στρατιώτες στο Ιράκ, δέχονται δίχως
διαμαρτυρίες Αμερικανούς ενόπλους στο έδαφός τους κι εμφανίζονται έτοιμοι να
προσυπογράψουν τις όποιες επιδιώξεις δυτικών δυνάμεων σε κάθε σημείο της
υφηλίου. Αντίστοιχες παρατηρήσεις θα μπορούσε να κάνει κανείς και για την
Τουρκία. Παρά την ισλαμική κυβέρνηση στην Άγκυρα, η Τουρκία τελικά δεν
δυσκολεύει τις κινήσεις των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή κι όπου αλλού
χρειάζεται η συναίνεση αλλά και η συμμετοχή της. Το συμπέρασμα εκτιμώ πως
τελικά βγαίνει μόνο του: Όποιος με συνέπεια και τόλμη στέκεται στο πλάι της
σημερινής κυβέρνησης στην Ουάσιγκτον (και έχει ιδιαίτερη σημασία το
«σημερινή») τελικά επιβραβεύεται. Σ’ έναν κόσμο μάλιστα όπου δεν είναι ορατές
άλλες εναλλακτικές λύσεις.

Και τώρα τι γίνεται; Πρώτα απ’ όλα σοβαρότητα και καθαρή στρατηγική. Να
ξέρουμε ακριβώς τι θέλουμε και πού πάμε. Σύγκρουση με τις ΗΠΑ δεν συζητιέται.
Διότι θα είναι περίπου καταστρεπτική για τα συμφέροντά μας. Σχέδιο
μπλοκαρίσματος της ένταξης των Σκοπίων σε E.E. και ΝΑΤΟ συνιστά ολέθρια
αφέλεια. Θα πάψουν οι πάντες να μας θεωρούν σοβαρούς. Και θα δημιουργήσουμε
έναν νέο φανατικό εχθρό στα βόρεια σύνορά μας. Δύο όπλα έχουμε στα χέρια μας.
Την απόφαση του Ελσίνκι, που μας δίνει ακόμη τη δυνατότητα (δυνάμενοι να το
επικαλεσθούμε) να πιέσουμε για λύση στο ζήτημα του ονόματος, αλλά και για να
σταματήσουν οριστικά οι τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο. Και τη συμμετοχή μας
στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Που μας δίνει την ευκαιρία να
διαπραγματευθούμε κάποιες ψήφους μας (λ.χ. στο θέμα του Ιράν ή του Σουδάν) με
αντίτιμο κάποιο λογικό συμβιβασμό με τα Σκόπια ή την εκλογίκευση της
συμπεριφοράς της Τουρκίας. Για την ώρα, δεν βλέπω άλλες διεξόδους.