Διαστάσεις H κληρονομιά του Aραφάτ

Και τώρα; Τι αφήνει πίσω του ο Γιάσερ Αραφάτ; Ποιος θα τον διαδεχθεί; Τι θα
κάνει η Χαμάς; Πώς θα αντιδράσει ο Σαρόν; Θα συνεχίσει ο Μπους την τυφλή
φιλο-ισραηλινή του πολιτική;

Οικογενειακές στιγμές: ο Αραφάτ με την κόρη του τον Ιούλιο του 1996, στα πρώτα της γενέθλια

Ένας Μωυσής που δεν θα αντικρύσει τη Γη της Επαγγελίας, αλλά που θα έχει
πείσει την ανθρωπότητα ότι ένα παλαιστινιακό κράτος είναι απαραίτητο: αυτή
είναι η κληρονομιά του Αραφάτ, σύμφωνα με έναν άνθρωπο που έχει παρακολουθήσει
από κοντά το Μεσανατολικό ζήτημα, τον Γάλλο κοινωνιολόγο Εντγκάρ Μορέν. Πολλές
κατηγορίες έχουν εκτοξευτεί εναντίον του Αμπού Αμάρ, άλλες είναι σωστές, άλλες
δεν αποτελούν παρά πρόσχημα της ισραηλινής πλευράς για να μην προχωρήσει η
ειρηνευτική διαδικασία. H δεύτερη ιντιφάντα, για παράδειγμα, ήταν προϊόν της
τελμάτωσης μιας ιστορικής κατάστασης για την οποία φέρουν ευθύνη τόσο ο Αραφάτ
όσο και ο Σαρόν. Όσο για τη θέση του Αραφάτ στην ιστορία, αποτελεί έργο των
ιστορικών του μέλλοντος. Οποιαδήποτε πρόωρη κρίση θα είναι συναισθηματικά
φορτισμένη, είτε με θετικό είτε με αρνητικό τρόπο.

Ο νέος ηγέτης των Παλαιστινίων θα έχει την πολιτική νομιμότητα για να επιβάλει
στον λαό του τον συμβιβασμό με τους Ισραηλινούς που ο Αραφάτ δεν θέλησε ή δεν
μπόρεσε να επιβάλει; Το ερώτημα αυτό δεν τέθηκε ποτέ, αφού μια τέτοια
συμβιβαστική συμφωνία δεν έχει υπάρξει, λέει ο Μορέν σε συνέντευξή του στη
Μοντ. Το βέβαιο είναι πως ύστερα από τόση βία, τόσο πόλεμο, τόσο αίμα,
υπάρχει στον πληθυσμό μια δίψα για ειρήνη που θα επέτρεπε την εφαρμογή μιας
τέτοιας συμφωνίας, ακόμη κι αν δεν τη θέλει μια μειοψηφία. Τι πρέπει να
προβλέπει μια τέτοια συμφωνία; Μα αυτό που υποστηρίζουν οι Παλαιστίνιοι εδώ
και χρόνια: διάλυση των οικισμών, τερματισμό της ισραηλινής κατοχής στη Γάζα,
στη Δυτική Οχθη και στο παλαιστινιακό τμήμα της Ιερουσαλήμ, και αναγνώριση του
δικαιώματος της επιστροφής – κάτι που δεν σημαίνει ότι όλοι οι πρόσφυγες θα
επιστρέψουν, αλλά ότι θα γίνει δεκτό πως οι Παλαιστίνιοι εκδιώχθηκαν από την
πατρίδα τους. Όσο για τους ιερούς τόπους, το καλύτερο θα είναι να τεθούν υπό
διεθνή εποπτεία.

Εξυπακούεται πως μια τέτοια λύση πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο
διαπραγμάτευσης. Ποιος θα αναλάβει αυτό το βάρος από την πλευρά των
Παλαιστινίων; Ο Εντγκάρ Μορέν θα έβλεπε τον Μαρουάν Μπαργούτι στον ρόλο ενός
Παλαιστίνιου Μαντέλα. Αλλά αυτό προϋποθέτει ότι οι Ισραηλινοί θα τον αφήσουν
ελεύθερο, άρα ότι θα εργαστούν για μια λύση. Προς το παρόν, το πιθανότερο
είναι ότι η νέα ηγεσία των Παλαιστινίων θα είναι συλλογική. Θα αλλάξει στάση ο
Μπους; Αυτό θα φανεί από το αν θα κρατήσει τους φανατικούς νεοσυντηρητικούς
του συμβούλους. Και από το αν έχει αντιληφθεί ότι η πληγή του Παλαιστινιακού
μολύνει όχι μόνο τη Μέση Ανατολή, αλλά ολόκληρο τον πλανήτη.