H ρύπανση μάς… κόβει χρόνια

Εκατοντάδες θάνατοι κάθε χρόνο στην Αθήνα σχετίζονται με την ατμοσφαιρική
ρύπανση. Πρόκειται κυρίως για θανάτους από καρδιαγγειακά και αναπνευστικά
προβλήματα. Επιστήμονες εκτιμούν ότι, αν το νέφος της πρωτεύουσας μειωθεί,
σύμφωνα με τις συστάσεις της Ευρώπης, κάθε Αθηναίος μπορεί να κερδίσει ώς και
1½ χρόνο ζωής!

Όπως προκύπτει όμως από τις ετήσιες μετρήσεις, οι συγκεντρώσεις των σωματιδίων
ΡΜ10 στην Αθήνα ξεπερνούν τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια. Μάλιστα, η χώρα μας
αντί να μειώνει τους επικίνδυνους για την υγεία ρύπους – όπως δείχνουν
στοιχεία της ευρωπαϊκής επιτροπής – είναι από τις πρώτες στην αύξησή τους.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ευρωπαϊκού προγράμματος APHEIS (που
μελετά τη ρύπανση και τις επιπτώσεις της στην υγεία σε πάνω από 30 ευρωπαϊκές
πόλεις), στους 100.000 θανάτους ετησίως στην Αθήνα οι 873 σχετίζονται με την
ατμοσφαιρική ρύπανση. Από αυτούς, οι 441 οφείλονται σε καρδιαγγειακές παθήσεις
και οι 72 σε αναπνευστικά προβλήματα. Ειδικά τα αιωρούμενα σωματίδια (PM10 και
PM2,5) «ευθύνονται» για εκατοντάδες θανάτους (ανά 100.000) στην Αθήνα.

Όπως προκύπτει από τη μελέτη, αν οι συγκεντρώσεις σωματιδίων μειώνονταν στα 15
μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο (το 24ωρο) – από 52,12 που είναι σήμερα κατά
μέσο όρο – ένας Αθηναίος 30 χρόνων θα μπορούσε να κερδίσει ώς και 1,62 χρόνια
ζωής. Το αντίστοιχο «κέρδος» στην ηλικία των 65 ετών είναι 1,28 χρόνια.

Μας πνίγουν τα σωματίδια

Στην Αθήνα, ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι συγκεντρώσεις των σωματιδίων
ξεπερνούν πολύ συχνά τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης (70
μικρογραμμάρια).

H παραπάνω μελέτη βασίζεται σε επεξεργασία των στοιχείων για το 2001, χρονιά
χαρακτηριστική για την πρωτεύουσα: σε όλους τους σταθμούς μέτρησης τα
σωματίδια ΡΜ10 ξεπέρασαν τα 70 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, για
περισσότερες από 35 ημέρες τον χρόνο.

Ουραγός παραμένει η Ελλάδα στη μείωση των επικίνδυνων ρύπων. Στοιχεία που
δημοσιεύει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος δείχνουν ότι η χώρα μας την
τελευταία δεκαετία αυξάνει αντί να μειώνει τα ΡΜ10.

Όπως προκύπτει, για το διάστημα 1990 -2001, η Ελλάδα σημείωσε αύξηση των PM10
κατά 5%, ενώ όλες οι άλλες χώρες εμφανίζουν μικρές ή μεγάλες μειώσεις. Σε
χειρότερη θέση βρίσκεται μόνο η Πορτογαλία που έχει αυξήσει τους ρύπους κατά
21%.

Υπερβάσεις ορίων

Μάλιστα η Ελλάδα είναι πολύ μακριά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 15 χωρών, ο
οποίος δείχνει μείωση των ρύπων περίπου κατά 30%. Άλλωστε, από τις ετήσιες
μετρήσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη σχεδόν κάθε χρόνο παρατηρούνται υπερβάσεις
των ορίων των αιωρούμενων σωματιδίων. Την καλύτερη επίδοση πάντως στην Ευρώπη
έχουν η Δανία, η Μεγ. Βρετανία και η Γερμανία με μειώσεις από 30% έως 55%.

Τα PM10 και PM2,5 είναι σωματίδια (σκόνη κ.λπ.) με διάμετρο μικρότερη των 10
και 2,5 εκατομμυριοστών του μέτρου αντίστοιχα. Όσο μικρότερη διάμετρο έχουν,
τόσο βαθύτερα εισέρχονται στο αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου, μέσω της
εισπνοής του αέρα. Για τα αιωρούμενα σωματίδια μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες
σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες απέδειξαν ότι σε μεγάλες συγκεντρώσεις
προκαλούν ακόμη και θανάτους.

Αυξάνονται αντί να μειώνονται οι ρύποι!

ΜΙΚΡΕΣ EINAI OI ΜΕΙΩΣΕΙΣ που έχει επιτύχει η Ελλάδα σε άλλες κατηγορίες
ρύπων.

Την τελευταία δεκαετία, το διοξείδιο του θείου μειώθηκε κατά μόλις 2%, ενώ οι
ειδικοί της υπηρεσίας περιβάλλοντος προβλέπουν περαιτέρω αύξηση των ρύπων έως
το 2010.

Τόσο η αύξηση αιωρούμενων σωματιδίων όσο και η μικρή μείωση διοξειδίου του
θείου οφείλονται στο γεγονός ότι «η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει μεγάλες
βιομηχανίες – όπως τσιμεντοβιομηχανίες – που εκπέμπουν τέτοια σωματίδια»,
εξηγεί στα «NEA» ο καθηγητής φυσικής της ατμόσφαιρας στο Εθνικό Μετσόβιο
Πολυτεχνείο κ. Ιωάννης Ζιώμας. Άλλη αιτία, όπως προσθέτει, είναι ότι έχουμε
αύξηση των αυτοκινήτων που χρησιμοποιούν πετρέλαιο χωρίς όμως παράλληλα να
είναι διαδεδομένη η χαμηλή περιεκτικότητά του σε θείο. «Παράλληλα έχει
καθυστερήσει πολύ στη χώρα μας η χρήση φυσικού αερίου. Θα πρέπει οπωσδήποτε να
αυξηθεί η οικιακή και βιομηχανική χρήση του».

Και το άζωτο

Αύξηση αντί για μείωση παρουσιάζει η Ελλάδα και στις εκπομπές οξειδίων του
αζώτου. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κατάφεραν να μειώσουν τις εκπομπές
του συγκεκριμένου ρύπου έως και 40%. H Ελλάδα, ωστόσο, αύξησε τις εκπομπές
κατά περίπου 17%, ενώ η πρόβλεψη για το 2010 είναι ότι η αύξηση θα διατηρηθεί
και θα επεκταθεί.

Απογοητευτικές οι επιδόσεις της χώρας μας και στη μείωση του όζοντος. H Ελλάδα
είναι μία από τις τρεις χώρες που δεν μείωσαν αλλά αύξησαν τις εκπομπές
όζοντος και κατατάσσεται τρίτη από το τέλος με αύξηση των ρύπων κατά 10%.

Το ίδιο συμβαίνει και με τα τοξικά αέρια. Μόνο η Ελλάδα και η Πορτογαλία
παρουσιάζουν αύξηση των ρύπων.

Τα όρια

Σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει όρια – με σταδιακή εφαρμογή ώς
το 2005 – που φτάνουν τα 50μg/κυβικό μέτρο το 24ωρο και τα 40μg/ κυβικό μέτρο
ετησίως.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), επικίνδυνες θεωρούνται ακόμη
και μικρές συγκεντρώσεις τέτοιων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα (από 10
μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο).