Tο ποντίκι που βρυχάται

Οι κυβερνητικοί επέστρεψαν την άνοιξη από την Ουάσιγκτον, πεπεισμένοι ότι ο Καραμανλής εντυπωσίασε το επιτελείο Μπους…

«H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ πολιτική σε φθείρει, αλλά η εξωτερική πολιτική μπορεί να
σε σκοτώσει!». Ποιoς το λέει; Οι – αναγνωρίσαντες τα Σκόπια ως «Μακεδονία» –
Αμερικανοί. Μια σύντομη επισκόπηση της ελληνικής πολιτικής την τελευταία
δεκαπενταετία εικονογραφεί το αξίωμα αυτό.

Τα εξωτερικά είχαν ως αποτέλεσμα τον πολιτικό θάνατο της κυβέρνησης Μητσοτάκη
το 1993. Το «Μακεδονικό» οδήγησε εκτός πολιτικής και τον Αντώνη Σαμαρά, ο
οποίος έκανε οκτώ χρόνια να επανέλθει ως ευρωβουλευτής της N.Δ.

Τα ίδια ισχύουν και για την κυβέρνηση Σημίτη. Το 1996, με τα Ίμια, και το
1998, με τον Οτζαλάν, παρ’ ολίγον να συμβεί μέσα σε λίγες ώρες το πολιτικώς
μοιραίον. Τελικώς, αυτό απεφεύχθη και η διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ έπεσε στις εκλογές
2004, έπειτα από μία τριετία εσωτερικής φθοράς.

Ομολογουμένως, από το 1990 και μετά, όταν το τέλος του Ψυχρού Πολέμου
δημιούργησε δυναμική αστάθειας στην περιοχή μας, η καρέκλα του υπουργείου
Εξωτερικών έγινε ηλεκτρική. Ο μόνος που δεν δέχθηκε ηλεκτροσόκ, αλλά
πολιτεύθηκε με άνεση – πρώτα ως αναπληρωτής και μετά ως υπουργός στη
Βασιλίσσης Σοφίας – ήταν ο Γιώργος Παπανδρέου. Εξ ου και ο, ήπιος συνήθως,
αρχηγός του ΠΑΣΟΚ μίλησε χωρίς περιστροφές για «σφαλιάρα» στο Σκοπιανό.

ΓΙΑΤΙ THN ΠΑΤΗΣΕ έτσι η κυβέρνηση Καραμανλή; Ο νέος Πρωθυπουργός έδωσε
από την αρχή πολύ μεγάλη προσοχή στις σχέσεις του με τους Αμερικανούς. Οι
κυβερνητικοί επέστρεψαν την άνοιξη από την Ουάσιγκτον, πεπεισμένοι ότι ο
Καραμανλής εντυπωσίασε το επιτελείο Μπους. Επειδή η πολιτική έχει ανάγκη από
συμβολισμούς, ακόμη και κατ’ ιδίαν, η αίσθηση θριάμβου είχε επικυρωθεί με ένα
τραπέζι των Καραμανλικών στο μπριζολάδικο «Μόρτονς» στην Ουάσιγκτον, συνοδεία
πούρων.

Πάντως, για να είναι βέβαιος, ο Καραμανλής εκτός από δημόσιες σχέσεις έκανε
και ορισμένες έξτρα κινήσεις. Εδώ και δύο χρόνια, οι Αμερικανοί ζητούσαν
επίμονα από την Αθήνα άνευ όρων υποστήριξη της ευρωπαϊκής προοπτικής της
Τουρκίας. Ήταν το πρώτο πράγμα που είπε ο Μπους στον Σημίτη στην επίσκεψή του,
τον Ιανουάριο του 2002, στην Ουάσιγκτον. Ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός απάντησε,
επιβεβαιώνοντας τη στήριξη της Αθήνας στην προσέγγιση της Τουρκίας με την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά όμως είπε «εφόσον βεβαίως η Άγκυρα προηγουμένως…» και
αναφέρθηκε στις προϋποθέσεις του Ελσίνκι. Δηλαδή, την προηγούμενη επίλυση των
ελληνο-τουρκικών διαφορών. Τότε ο Μπους γύρισε στην Κοντολίζα Ράις και της
έκανε ένα νεύμα που σήμαινε: «Σημείωνε…».

Δύο χρόνια αργότερα, οι σημειώσεις της Κόντι δεν ήταν πλέον απαραίτητες. H
κυβέρνηση Καραμανλή επιβεβαίωνε, κεκλεισμένων των θυρών αλλά και δημοσίως –
για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις – την εγκατάλειψη του δόγματος του Ελσίνκι.
Αυτό – για να έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο – έγινε πολλούς μήνες πριν από τον
Δεκέμβριο, όταν θα κρινόταν η Τουρκία στο «σομέ» κορυφής της Ένωσης.

Ο ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ είναι αμερικανοτραφής. Άραγε δεν σκέφτηκε πως οι
Αμερικανοί δεν υπολογίζουν τον παίκτη που εκχωρεί εθελοντικά τα
διαπραγματευτικά χαρτιά του; Γιατί, από την ώρα που η Ελλάδα πέταξε την
πετσέτα στα ευρω-τουρκικά δεν ήταν πλέον απαραίτητη στην Ουάσιγκτον. Τούτο δεν
έγινε μόνο σε διμερές επίπεδο. Δεν εκφράστηκε, δηλαδή, απλώς στις σχέσεις της
Αθήνας με Αμερικανούς και Τούρκους. Εκφράστηκε και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου
η κυβέρνηση Καραμανλή επέλεξε ρόλο θεατή στα ευρω-τουρκικά.

Ωραία όλα αυτά. Μόνο που το πρόβλημα με τη διπλωματία σήμερα είναι πως τα
θέματα είναι αλληλένδετα. Δεν σε χρειάζομαι στα ευρω-τουρκικά, σημαίνει πως
δεν έχω λόγο να μη σε στραπατσάρω στο Σκοπιανό, αν με βολεύει να το κλείσω
γρήγορα. Όπερ και εγένετο.

Οι κρίσεις στα εξωτερικά είναι θανάσιμες γιατί, αν μια κυβέρνηση δεν είναι
προσεκτική, μπορεί να έχουν αλματώδη εξέλιξη. Έτσι, η κυβέρνηση Καραμανλή από
τον επιπόλαιο φιλοαμερικανισμό της ανοίξεως κινδυνεύει να περάσει σε έναν
βλακώδη φθινοπωρινό αντι-αμερικανισμό που μας πάει πίσω κατ’ ευθείαν στο 1992.
H Αθήνα, που είναι αμέτοχη στο μείζον θέμα της ευρω-υποψηφιότητας της
Τουρκίας, μιλάει τώρα για βέτο κατά των Σκοπιανών στο ΝΑΤΟ ή στην Ευρωπαϊκή
Ένωση για το έλασσον ζήτημα της ονομασίας. Με τι όπλα όμως θα πάει στη μάχη
αυτή; Στα εξωτερικά, η κυβέρνηση Καραμανλή μοιάζει, δυστυχώς, με ποντίκι που
βρυχάται.