Oι λαθρέμποροι έκαναν την Eλλάδα… Σιβηρία

Απίστευτο και όμως αληθινό: ο Έλληνας «καίει», κατά μέσον όρο, τετραπλάσια
ποσότητα πετρελαίου θέρμανσης από τον Σουηδό και τον Καναδό, διπλάσια από τον
Φινλανδό και τον Δανό και πολύ μεγαλύτερη από τον Γερμανό, τον Αυστριακό και
τον Γάλλο. Αν πιστέψουμε τα επίσημα στοιχεία, η Ελλάδα έχει γίνει πιο κρύα
χώρα ακόμη και από την… Ισλανδία!

Πρόκειται, όμως, για μια εντελώς πλασματική εικόνα, πίσω από την οποία
κρύβεται το ευρείας έκτασης λαθρεμπόριο (εκτιμάται σε 800 εκατ. – 1 δισ. ευρώ
ετησίως) που γίνεται στην Ελλάδα με την πώληση του φθηνού πετρελαίου θέρμανσης
– έπειτα από τον αποχρωματισμό του – ως πετρελαίου κίνησης, το οποίο έχει
διπλάσια τιμή. Χαρακτηριστικό της έκτασης που έχει προσλάβει το λαθρεμπόριο
είναι ότι, αν και κατά τη δεκαετία 1990 – 2000 τα οχήματα και οι ανάγκες της
βιομηχανίας αυξήθηκαν με εκρηκτικό ρυθμό, η κατανάλωση πετρελαίου κίνησης
σημείωσε αύξηση μόλις 39%. Αντίθετα, οι πωλήσεις πετρελαίου θέρμανσης
αυξήθηκαν κατά 77%. Φυσικά, μεγάλο μέρος από αυτές τις ποσότητες δεν
χρησιμοποιήθηκε ποτέ για τη θέρμανση κατοικιών, αλλά «βαπτίσθηκε» και
πουλήθηκε ως ντίζελ κίνησης.

H ρίζα του κακού

H ρίζα του κακού βρίσκεται στη διαφορετική φορολόγηση των δύο τύπων καυσίμων,
που καθιερώθηκε το 1994. Μέχρι τότε, το πετρέλαιο θέρμανσης αποτελούσε μόλις
το 35% – 40% της συνολικής κατανάλωσης υγρών καυσίμων στην Ελλάδα και το
ντίζελ κίνησης το 60% – 65% της αγοράς. Σήμερα, οι όροι έχουν αντιστραφεί
εντελώς, με το πετρέλαιο θέρμανσης να αντιστοιχεί στο 55% των συνολικών
πωλήσεων και η εξήγηση βρίσκεται στο εκτεταμένο λαθρεμπόριο.

Τα στοιχεία που έχει επεξεργαστεί ο κ. Στάμος Στούρνας, διευθυντής του
εργαστηρίου καυσίμων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, είναι αποκαλυπτικά:
το 1990 η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης στην Ελλάδα ήταν
από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη και έφτανε μόλις τα 143 λίτρα (όπως και στην
Ιταλία). Την ίδια χρονιά, η κατά κεφαλήν κατανάλωση ήταν 153 λίτρα στην
Αυστρία, 162 στη Γαλλία, ενώ στις πολύ κρύες χώρες της Βόρειας Ευρώπης έφτανε
τα 236 λίτρα στη Δανία, τα 244 στη Γερμανία και τα 376 στη Φινλανδία. Τα
τελευταία χρόνια, ωστόσο, φαίνεται πως κάποια… τρομακτική αλλαγή συνέβη στο
κλίμα της χώρας και ο Έλληνας από ουραγός στην κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης
στην Ευρώπη πέρασε πρώτος.

«Πρωταθλητές» στην κατανάλωση

Έτσι, το 2002, η κατά κεφαλήν κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης στην Ελλάδα
έφτασε τα 396 λίτρα (!) έναντι 270 λίτρων στη Γερμανία, 255 στην Αυστρία, 180
στη Φινλανδία, 170 στη Δανία και 100 στη Σουηδία. Βέβαια, όπως λένε οι
ειδικοί, αυτή η «ψαλίδα» δικαιολογείται, ώς έναν βαθμό, και από την ενεργειακή
απεξάρτηση από το πετρέλαιο που πέτυχαν οι χώρες αυτές, υιοθετώντας άλλες
μορφές ενέργειας (φυσικό αέριο, αιολική ενέργεια κ.ά). Συνολικά στη δεκαετία
1990 – 2000 η κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης στην Ελλάδα σημείωσε εκρηκτική
αύξηση (77%), έναντι κατακόρυφης μείωσης σε άλλες χώρες: 39% στη Φινλανδία,
20% στη Σουηδία, 35% στη Δανία, 28% στον Καναδά, 42% στην Ιταλία και 11% στη
Γαλλία. «Θα έπρεπε λογικά οι ποσότητες του πετρελαίου θέρμανσης να παραμένουν
περίπου σταθερές ή να αυξάνονται με μικρό ρυθμό, αφού οι συνθήκες θέρμανσης
των ελληνικών νοικοκυριών δεν άλλαξαν δραματικά μέσα σε μία 10ετία»,
επισημαίνει ο κ. Στάμος Στούρνας και συνεχίζει: «Αντίθετα, εκεί που θα
περίμενε κανείς μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης είναι στο πετρέλαιο κίνησης, ως
αποτέλεσμα της αύξησης των οχημάτων αλλά και των αναγκών της βιομηχανίας. Στην
Ελλάδα, όμως, παρατηρείται το ακριβώς αντίθετο».

Είναι εντυπωσιακό, συνεχίζει ο κ. Στούρνας, ότι τον Απρίλιο που σταματάει η
διάθεση πετρελαίου θέρμανσης υπάρχει τριπλάσια κατανάλωση σε σχέση με τον
Ιανουάριο! Οι λαθρέμποροι προβαίνουν σε μαζική αγορά του καυσίμου σε χαμηλή
τιμή, διότι η πώλησή του στην αγορά αρχίζει πάλι από τον Οκτώβριο.

Όφελος από την διαφορά φόρου

Το λαθρεμπόριο γίνεται με την αγορά πετρελαίου θέρμανσης, που έχει τον
χαμηλότερο φόρο (2,1 λεπτά ανά λίτρο) μεταξύ των υγρών καυσίμων, προκειμένου
να πωληθεί και να χρησιμοποιηθεί ως ντίζελ κίνησης, που επιβαρύνεται με τον
υψηλότερο φόρο (24,5 λεπτά το λίτρο). Το όφελος για όσους συμμετέχουν στη
λαθραία διακίνηση του πετρελαίου είναι ότι καρπώνονται τη μεγάλη διαφορά του
φόρου (22,4 λεπτά το λίτρο).

Λύση, η ενιαία φορολόγηση

Το σκηνικό είναι γνωστό σε όλους τους εμπλεκομένους, οι οποίοι προτείνουν τη
λύση που εφαρμόστηκε με επιτυχία σε χώρες που αντιμετώπισαν το πρόβλημα της
λαθρεμπορίας και της νόθευσης των καυσίμων: ενιαία φορολόγηση. Εκείνο που δεν
έχει μέχρι τώρα βρεθεί είναι ένας τρόπος ώστε η διαφορά της τιμής να
επιστρέφεται στα νοικοκυριά, προκειμένου να μην επιβαρυνθούν. Στην Ιταλία, που
το φαινόμενο της νοθείας των καυσίμων είχε προσλάβει ανάλογες ανησυχητικές
διαστάσεις, η κυβέρνηση αποφάσισε να βάλει ίδια τιμή στο πετρέλαιο κίνησης και
θέρμανσης, ώστε οι παραβάτες να μην έχουν το παραμικρό οικονομικό όφελος.
Βέβαια, η ενεργειακή εξάρτηση της Ιταλίας από το πετρέλαιο, όσον αφορά τη
θέρμανση, είναι πολύ μικρότερη από εκείνη της Ελλάδας, αφού στα σπίτια η χρήση
φυσικού αερίου είναι εκτεταμένη. Έτσι, τα νοικοκυριά που επιβαρύνθηκαν από την
αύξηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης στα επίπεδα του κίνησης ήταν
συγκριτικά λίγα.