Για ποια σημαία, επιτέλους

Δεν μας ρωτούν και δεν διαλέγουμε, πριν έρθουμε στον κόσμο, αν θα γεννηθούμε
Έλληνες, Τούρκοι, Σουηδοί, Αφγανοί, Χιλιανοί ή Αυστραλοί. Κατά σύμπτωση
γεννιόμαστε μ’ όποια εθνικότητα γεννιόμαστε κι αλίμονο αν μας δέσμευε η
συμπτωματική αυτή εθνικότητα ως προς την εσωτερικότητά μας. Ως προς αυτό,
δηλαδή, που μπορούμε να γίνουμε εσωτερικά, που, άλλωστε, είναι το μόνο για το
οποίο ευθυνόμαστε (κι αυτό εν μέρει). Πώς φτάσαμε τώρα να μην λέει κανείς
σχεδόν την απλή αυτή αλήθεια και να επιχειρηματολογούμε σοβαρά, για όλο αυτό
το μένος, αν θα σηκώσει ή δεν θα σηκώσει κάποιος τη σημαία, πρόκειται για μια
διαστροφή που χρεώνεται τόσο στους αρνησιπάτριδες όσο και στους υστερικούς
πατριδολάτρες. Γιατί στην ουσία χρησιμοποιούμε τη σημαία για να κρύψουμε την
υπαρξιακή μας φτώχεια.

Φαντάζεται κανείς πως ένα «πρότυπο» που καλλιεργούμε για τα παιδιά μας ή τους
εαυτούς μας, όπως για παράδειγμα, ο Σαίξπηρ, ο Τόμας Μορ ή ο Κίρκεγκαρντ, θα
καταδέχονταν να διεκδικήσουν, ως ένδειξη μιας εθνικής υπεροχής, τη σημαία; Τι
είναι η σημαία; Ένα πανί κι ένα κοντάρι. Αν αποκτά αξία, είναι γιατί
«μεταποιείται» σε σύμβολο (πράγμα εξαιρετικά δύσκολο καθώς προϋποθέτει
ποιητική αίσθηση της ζωής) χάρη των αξιών που έχουν μέσα τους οι άνθρωποι.
Πιστεύει κανείς ειλικρινά πως όλοι αυτοί που μετέρχονται φλύαρα τη σημαία ως
διακριτικό μιας υπερούσιας ταυτότητας, έχουν μέσα τους αξίες; Άνθρωποι,
δηλαδή, που περιμένουν να τους «ντύσει» το πανί της σημαίας, αν και παραμένουν
«γυμνοί», για παράδειγμα, στις προσωπικές τους σχέσεις;

Φαντάζεται κανείς πως όλους αυτούς που διεκδικούν τη σημαία, με τον τρόπο που
την διεκδικούν, αν τους ρωτούσε κανείς στα κρυφά (ή μήπως και στα φανερά;) δεν
θα προτιμούσαν, αντί για Έλληνες, να έχουν γεννηθεί Ελβετοί και, μάλιστα,
πάμπλουτοι. Τι μας υποχρεώνει, λοιπόν, να «υποληπτόμεθα» επιλογές που έχουν
γίνει μ’ ένα σαθρό πιστοποιητικό εθνικής αυθεντικότητας, πολύ περισσότερο όταν
ως πανούκλα μεταδίδεται και γίνεται καθολικό το ψέμα. Αν μπορούσε να μαζέψει
κανείς σε μια φανταστική εξέδρα όλους τους αξιωματούχους της δημόσιας ζωής,
που στις παρελάσεις έχουν εξακριβωμένα ανατριχιάσει στη θέα της σημαίας και,
ταυτόχρονα, μπορούσε να εκθέσει σε μια γιγαντοοθόνη τις πάσης φύσεως
ατασθαλίες της δημόσιας ζωής, που γι’ αυτές ευθύνονται, δεν θα λογάριαζε τη
σημαία ως μια «μπούργκα» άσχετη με τους λόγους για τους οποίους την
επικαλούνται;

Αυτό που εκπλήσσει, τελικά, είναι μια κοινωνία που δείχνει να παθιάζεται με
την αλήθεια για την «κρεβατοκάμαρα» του καθενός, αναπαύεται ηδονικά, μέσα στα
προσχήματα, όσον αφορά σε γεγονότα που κρίνουν την ίδια της την ύπαρξη.
Πάμφθηνοι, δηλαδή, στο λάδι και πανάκριβοι στο ξίδι. Ή κάτι χειρότερο: Δεν
ξέρουμε ποιο είναι το λάδι και ποιο είναι το ξίδι. Αν την οποιαδήποτε σημαία
(άρα και την ελληνική) μπορούσε να την «σηκώσει» οποιασδήποτε εθνικότητας
άτομο έχει ψυχικό κόσμο και ευλογία πνευματική, έστω κι αν είναι «κούτσουρο»
στα συγκεκριμένα γράμματα, τότε η οποιαδήποτε σημαία (άρα και η ελληνική)
μπορεί αυθεντικά να μας εκπροσωπεί στον περιορισμένο χώρο της εθνικής μας
καταγωγής.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».